Cách đây mấy tháng, các báo đều đăng tin hãng đồ chơi Mattel thu hồi rất nhiều loại đồ chơi, đa số được sản xuất ở Tàu, điển hình là chiếc xe lửa với bộ mặt dễ thương tên Thomas.

Nước Tàu hiện nay là nơi mà rất nhiều loại đồ gia dụng, máy móc, thức ăn... được chế tạo ra rồi gửi đi toàn thế giới. Nhưng với tâm lý muốn kiếm tiền nhanh và dễ, các chú ba thường coi thường yếu tố an toàn. Vậy thì các đồ chơi trẻ em không an toàn ở chỗ nào mà bị thu hồi?

Các đồ chơi nói trên đã được sơn bằng sơn có chất chì, một sản phẩm đã bị cấm từ lâu ở Mỹ (nhưng dĩ nhiên không bị cấm ở Tàu). Đáng lẽ hãng đồ chơi Mattel phải cho người Tàu biết rõ là đồ chơi cho trẻ em phải được sơn bằng loại sơn không chì, họ đã lơ đễnh để các chú ba qua mặt, hậu quả là hằng triệu món đồ chơi đã bị dẹp khỏi các quầy hàng.

Vậy chì nguy hại như thế nào?

Chì là một chất độc đối với các mô tế bào và phân hóa tố của cơ thể con người. Trẻ em càng dễ bị nguy hại bởi nhiễm chất chì hơn vì chất này sẽ tích tụ nơi hệ thần kinh của chúng gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như chậm trí khôn, học kém, thậm chí có thể bị giật kinh, hư óc và thận hay tử vong nếu bị nhiễm quá nặng. Chất chì đã bị cấm dùng trong việc chế tạo sơn, xăng, ống nước.. ở Mỹ. Tuy nhiên, nhiều sản phẩm chứa chất chì vẫn còn tồn tại, thí dụ như những nhà cũ đã được sơn bằng sơn có chất chì, những ống nước cũ, bụi trong nhà có chứa chất chì,  tất cả là nguồn gây ra bệnh nhiễm độc chì ở Mỹ.

Triệu chứng bệnh nhiễm độc chì

Trẻ em bị nhiễm độc chì vì chúng hít thở hay nuốt những mảnh chì nhỏ li ti từ sơn có chứa chì hay đồ ăn, nước, bụi , đất hoặc những sản phẩm khác có chứa chì. Nếu chỉ tiếp xúc với chất chì ngắn hạn thì cũng khó bị nhiễm độc nhưng nếu tiếp xúc ngày này qua ngày khác, trẻ em và ngay cả người lớn cũng sẽ bị ảnh hưởng. Lúc đầu trẻ có thể có lượng chì cao trong cơ thể nhưng trông vẫn khỏe mạnh. Nhưng càng ngày  các triệu chứng nhiễm độc sẽ càng xuất hiện.

- Triệu chứng ở trẻ em thường rất khó nhận diện vì không có gì đặc biệt, gồm có:  khó chịu, kém ăn, xuống cân, chậm chạp, đau bụng, ói mửa, bón,  xanh xao vì thiếu máu, học kém... Trong trường hợp nhiễm chì nặng, trẻ em có thể bị vấn đề về tiếng nói, cách cư xử, chậm lớn, vụng về. Trường hợp nặng hơn nữa có thể gây ra làm kinh, hư óc và thận, và cuối cùng là tử vong dù rất hiếm.

- Triệu chứng ở người lớn gồm có: đau, tê chân tay, bắp thịt bị yếu, nhức đầu, đau bụng, giảm trí nhớ, tính tình bất thường, tinh trùng kém hay bất thường. Nhiễm chì nặng, người lớn có thể bị cao máu, bệnh tiêu hóa, bệnh thần kinh, cườm mắt, hư thai, sinh sớm hay con chết trong bụng...

Nếu con bạn đã lỡ chơi đồ chơi có chất chì thì sao?

Nếu con bạn đang chơi với với món đồ chơi đang có lệnh thu hồi, bạn nên vất nó đi. Nếu cháu đã chơi món đồ này rất lâu và sơn bị tróc, bạn có thể mang em đến bác sĩ để xin thử chất chì trong máu hầu có thể chữa trị nếu mức chì quá cao.

Có nhiều trẻ bị nhiễm độc chì không?

Từ khi chì bị cấm dùng trong việc chế tạo sơn, ống nước và xăng, số lượng trẻ em có mực chì cao trong máu đã giảm hẳn. Theo cơ quan CDC, con số này từ 4% vào những năm đầu thập kỷ 90, nay đã giảm xuống còn 2% nơi những trẻ tuổi từ 1 tới 5. Các trẻ em sống trong những căn nhà quá cũ là những em có nguy cơ nhiễm độc chì cao nhất do sơn cũ có chứa chì, nhà cũ dễ bị tróc sơn khiến các em ăn hay hít phải mảnh vụn chì và ống nước cũ có chứa chì cũng có thể làm chì lan ra trong nước.

Làm sao biết được con em mình có bị nhiễm chì không?

Như trên đã nói triệu chứng nhiễm độc chì rất khó nhận ra. Ngay cả các em trông có vẻ khỏe mạnh không có triệu chứng gì cả vẫn có thể đang có mực chì cao trong máu. Lâu ngày, nhiễm nặng hơn, các em sẽ có những triệu chứng khá mơ hồ như bứt rứt khó chịu, giảm cân, có vẻ chậm chạp không linh hoạt... Em có thể kêu bị đau bụng, ói mửa và táo bón. Nặng hơn nữa, em sẽ học kém, có cách cư xử khác thường... Do nhiễm độc chì khó định bệnh, đa số các trẻ em hiện nay đều được thử máu tìm mực chì ở các tuổi 1, 2 và 5 dù có triệu chứng hay không. Bất cứ lúc nào cha mẹ nghi ngờ con mình bị nhiễm độc chì, nên đem em đến bác sĩ để được cho đi thử máu.

Bệnh nhiễm độc chì được chữa ra sao?

Nếu mực chì trong máu em không cao lắm, không cần phải chữa mà chỉ cần tránh xa nguồn chất chì và thử máu nhiều lần sau đó để biết chắc nồng độ chì đã giảm xuống. Nếu mực chì quá cao, em có thể được cho uống một loại thuốc có tác dụng bám lấy chất chì  để được thải ra ngoài qua nước tiểu.

Làm sao đề phòng nhiễm độc chì?

-Nên mua đồ chơi sản xuất ở Mỹ mà thôi.

-Nên mướn một người chuyên môn để xem xét nhà mình coi có những chỗ chứa chất chì không.

-Nếu nhà bạn có ống nước làm bằng chì, cần cho nước chảy vài phút trước khi hứng nước để dùng. Không nên dùng nước nóng từ vòi để nấu ăn hay pha sữa cho em bé. 

-Rửa tay cho các em trước khi ăn, sau khi chơi ngoài vườn và trước khi đi ngủ. Chùi sàn, chùi cửa sổ và những nơi có bụi bằng giẻ ướt. Sơn tường lại bằng sơn không có chất chì.

-Không cho trẻ em chơi gần những đường lớn hay cầu vì khói xăng, khói tầu có thể chứa chất chì. Nếu nhà bạn gần ngay những đường lớn, cần cho bác sĩ biết để thử máu các em thường xuyên.

-Cho các em ăn những thức ăn bổ dưỡng và lành mạnh. Thức ăn có nhiều chất calcium và chất sắt giúp ngăn chất chì hấp thu vào máu.

Một vài nguồn chất chì khác

Như trên đã nói, chất chì có thể có trong sơn, bụi từ nhà cũ, ống nước và xăng. Nhưng chì cũng có thể có trong những nguồn đặc biệt mà ta không ngờ

-Đồ hộp nhập cảng. Nước Mỹ đã cấm dùng chất chì để hàn nắp các đồ hộp nhưng có thể các nước khác không có chính sách cấm này nên vẫn có chì trong các loại đồ hộp.

-Những loại thuốc và mỹ phẩm cổ truyền, thí dụ như thuốc ayurvedic, thuốc từ Ấn Độ hay các nước Nam Á. Cơ quan FDA cho biết thuốc litargirio, một loại phấn mầu vàng từ Dominican Republic dùng chữa nấm bàn chân, phỏng... chứa rất nhiều chất chì.