Hoài Mỹ

Đề tài này hơn bao giờ hết đã được nói đến rất nhiều - nhiều tới độ đối với lắm người “quá nhàm”, kiểu “biết rồi, khổ quá, nói mãi!” .

Nhưng vấn đề vẫn không được giải quyết, trái lại mỗi ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn, do đó lại cần được nhắc nhở thêm:

* 23 triệu người hiện cần được tiếp tế thực phẩm trong nửa năm tới đây, nhưng cộng đồng thế giới từ chối đóng góp.

* Kenya, Somalia, Ethiopie, Uganda và Djibouti vẫn không đủ thực phẩm cho người dân của họ.

* Chương Trình Thực Phẩm Thế Giới (CTTPTG) cần 1.000 triệu đô la để ngăn chận một thảm họa nạn đói.

* CTTPTG đành phải giảm nỗ lực làm việc chỉ vì thiếu “quà tặng” của cộng đồng quốc tế.

* Hạn hán và hoa mầu nghèo nàn ở Đông Phi khiến phải mua thực phẩm từ các lục địa khác.

* 285.000 trẻ em ở Somalia bị bệnh thiếu dinh dưỡng.

Peter Smerdon, phát ngôn viên của CTTPTG tại Kenya cho biết: “Nỗi lo âu lớn lao nhất của chúng tôi là nếu chúng ta không cứu trợ đầy đủ, chúng ta sẽ phải chứng kiến một con số tử vong rất lớn lao”. Peter Smerdon nhấn mạnh rằng ông đang đứng giữa cơn khủng hoảng tệ hại nhất của vùng Sừng Phi Châu (Africa’s Horn) mà người ta chưa từng chứng kiến trong nhiều năm qua. Đồng thời lại xẩy ra hiện tượng “hạn hán” trong việc giúp đỡ từ các nước Tây phương khiến họ cũng phải giảm thiểu viện trợ thay vì phải gia tăng.

Cơn khủng hoảng ở vùng Sừng Phi Châu là bởi nạn hạn hán và mất mùa trong những năm vừa qua. Thêm vào đó ở một số nước còn tiếp diễn chiến nhanh và những vấn đề di cư.

* Dân chúng đói

CTTPTG phải gia tăng phạm vi phân phát thực phẩm cho tối thiểu 20 triệu người trong suốt 6 tháng tới đây; nhưng vì thiếu tài trợ nên thay vào đó họ phải cắt bớt khẩu phần - và rất có thể còn phải giảm thiểu tối đa nếu cộng đồng quốc tế không cung cấp thêm.

Tại vùng Sừng Phi Châu, từ Ethiopie và Somalia xuống tới Kenya và Uganda, ở những nơi này đều có rất ít thực phẩm hoặc thực phẩm lại quá đắt đỏ. Trong hoàn cảnh thiếu thực phẩm trước đây trong các vùng này, người ta có thể mua thực phẩm với giá cả thấu trời xanh ở Kenya và Tanzania; nhưng nay, chính Kenya cũng đã lâm vào cơn khủng hoảng thực phẩm và Tanzania cũng đã phải nhập cảng thực phẩm.

Hạn hán, thiếu mưa là nguyên nhân chính của cơn khủng hoảng nay đang lan rộng ở vùng Sừng Phi Châu này.

Peter Smerdon kể: “Chúng tôi đã thấy những trường hợp chết do đói, tuy nhiên  cũng khó mà xác định những ai chết vì thiếu thực phẩm. Thường nhiều người chết bởi những tai họa khác, chẳng hạn dịch bệnh tiêu chảy mà cũng còn bởi sự sai lầm dinh dưỡng”. Ông nhấn mạnh: “Chúng tôi bận tâm lo giúp đỡ người sống hơn là đếm số tử vong. Nhưng một điều chắc chắn là rất nhiều người khốn cực”.

* Hạn hán trầm trọng nhất ở Kenya

Cơn hạn hán trầm trọng nhất ở Kenya kể từ năm 2000 khiến các cánh đồng vốn thường mầu mỡ trong mùa gặt hái, nay là cảnh đồng không mông quạnh. Bày thú vật không còn được gia chủ cho ăn, bây giờ đã gầy trơ xương hoặc ngã ra chết. Nhiều con bò gầy đến độ những người mổ thịt cũng không thèm nhận nữa.

Tình trạng thiếu thực phẩm đồng thời còn làm cho giá thực phẩm leo thang vời vợi. Một khi giá cả thực phẩm của các thứ căn bản đã tăng gấp đôi thì cũng đã là quá cao đối với phần đông dân chúng. Ông Peter Smerdon nói với ký giả hãng thông tấn NTB rằng:

“Tình trạng thường xẩy ra trong những vụ ăn uống sai lầm (đói quá nên gặp gì ăn nấy) nay đã lên tới mức báo động trầm trọng”.

Tại một số địa phương ở Kenya, 20% trẻ em dưới 5 tuổi chết vì chất dinh dưỡng sai lầm như vậy.

Nhiều cư dân Kenya nay đã tuyệt vọng trong việc cung cấp thực phẩm cho gia đình. Họ không còn khả năng cho con cái đến trường, nhưng bắt các trẻ này nghỉ học để đi làm hoặc ăn xin.

CTTHTG hiện cần gấp khoảng 550 triệu đô la để có thể phân phối thực phẩm cho 3,8 triệu người. Đến nay, tổ chức quốc tế này mới nhận được khoảng gần 7 triệu đô la mà thôi.

* Có thể dự trù, nhưng không dễ dàng

Ông Peter Smerdon giãi bày: “Để tránh giáø cả thực phẩm leo thang hơn nữa, chúng tôi phải mua thực phẩm ở bên ngoài vùng này. Phần lớn thực phẩm mà chúng tôi phân phát, đã được mua ở Nam Phi và Ấn Độ. Tuy nhiên giá cả chuyên chở và thời gian đáp ứng cũng phải tăng theo”.

CTTPTG cho rằng cơn khủng hoảng ở vùng Sừng Phi Châu có thể được dự tính trước: “Chúng tôi đã nhận thấy trước trong một thời gian lâu sự gia tăng giá cả thực phẩm, và đã chứng kiến mùa gặt hái hư hỏng. Giai đoạn trước cơn khủng hoảng này đã khởi sự với nạn hạn hán trong năm 2005”. Theo nhận xét của ông Smerdon, cơn khủng hoảng tài chánh toàn cầu cũng là nguyên nhân gây nên sự khó khăn trong việc kiếm tiền cho việc cứu trợ thực phẩm.

* Somalia đang cạn dần thực phẩm

Somalia hiện đứng trước cơn khủng hoảng nhân đạo tệ hại nhất tong 18 năm qua. Tuy nhiên đồng thời đất nước này cũng là nơi nguy hiểm nhất để có thể điều hành việc cứu trợ.

CTTPTG và các tổ chức khác của Liên Hiệp Quốc đã phải rút phần lớn nhân viên của mình ra khỏi Somalia vì tình trạïng an ninh ở đây.

Tháng 8 vừa qua, các cơ sở địa phương của CTTPTG ở phía Nam Somalia đã bị các loạn quân tấn công. 4 nhân viên của tổ chức quốc tế này đã bị giết kể từ tháng 8 năm nay.

CTTPTG sắp cạn hết thực phẩm để cung cấp cho người dân đói ở Somalia. Nội trong tháng 10 này các kho sẽ trống rỗng.

Trong khi đó, 20% trẻ em bị thiếu dinh dưỡng. Cứ 5 em nhỏ ở Somalia lại có một em bị chết vì chất dinh dưỡng sai lầm. 75% dân số ở Nam và Trung Somalia cần được viện trợ thực phẩm. Đây là những con số cao nhất trên thế giới. Hơn nữa, nội chiến trong nước này tiếp diễn leo thang cường độ.

* Gia tăng không ngừng

Ở Ethiopie, CTTPTG cần nửa tỉ đô la để có thể cung cấp thực phẩm cho 6,2 triệu người. Trong tháng Giêng, mới chỉ có 4,9 triệu người nhận được thức ăn từ CTTPTG, nhưng con số này tới nay đã xuống thang mạnh mẽ.

Vì thiếu tiền nên CTTPTG đành phải giảm thiểu mức phân phối khẩu phần. Nhiều nơi ở Ethiopie đã chịu cảnh cắt bớt viện trợ thực phẩm.

Uganda và Djibouti trong vùng Sừng Phi Châu cũng bị thiệt hại nặng nề bởi nạn hạn hán. Ở miền Đông Bắc Uganda, 90% dân số đang cần được cấp cứu thực phẩm.

Hậu quả sẽ ra sao khi cơn khủng hoảng thực phẩm lan rộng như người ta đã thấy ở vùng Sừng Phi Châu? Peter Smerdon, phát ngôn viên của CTTPTG trả lời câu hỏi này của thông tấn xã NTB:

“Nếu chúng ta không phản ứng mạnh mẽ đủ, chúng ta sẽ thấy rất nhiều người, có thể hàng triệu người, chết!”