(Vi khuẩn cúm heo Loại A/H1N1)
Hồ Sĩ Viêm

Cả thế giới trong vòng một tháng qua hốt hoảng, lo sợ vì dịch "cúm heo" do vi khuẩn H1N1 gây ra, bắt đầu từ Mễ Tây Cơ.

Trường hợp đầu tiên bị nhiễm cúm ở Mễ được phát hiện ngày 2-4-2009, đến nay khắp thế giới đã có gần 5.000 người bị nhiễm loại vi khuẩn này, và hơn 50 người đã thiệt mạng.
Không nói gì đến những thời kỳ thật xa xôi, dựa theo lịch sử nhân loại trong vài thế kỷ gần đây, người ta nhận thấy thỉnh thoảng ông Trời  lại giáng họa xuống Trái Đất một vài loại vi khuẩn quái dị và lạ hoắc, thường gây ra bệnh tật, giết hàng loạt người và súc vật.   

Bệnh  cảm cúm đầu thế kỷ thứ 20 giết hại cả 27  triệu người trên toàn thế giới

Đây là một thứ bệnh thông thường mà ai trong chúng ta thường mắc phải. Ta hay gọi chúng là cảm cúm, hay flu hay tên khoa học là Influenza. Hàng năm, bắt đầu vào Đông, chúng hay phát xuất ở nhiều nơi, tuy nhiên không đồng đều, có lúc quốc gia này bị nhiễm nặng, quốc gia bên cạnh lại không và thường thường người ta hay lấy tên quốc gia có bệnh này đầu tiên trong năm đó, mà đặt tên cho bệnh. Giả dụ như đã từng có Bệnh “Cảm Cúm Hồng Kông”, “Cảm cúm Miến Điện”, v.v.. Bệnh lan truyền rộng do một loại vi khuẩn thật nhỏ, như một phần bé tí của tế bào đơn giản và ăn bám vào các tế bào lành mạnh của con người. Các vi khuẩn này xâm nhập vào cơ thể con người do đường mũi, mồm hay cả mắt và tay có vết đứt mà đụng vào người bệnh hay đồ vật của họ. Khi nhập vào được cơ thể rồi chúng sẽ tấn công vào các tế bào lành mạnh và từ đó chúng sẽ tự chia, sinh sôi ra hàng trăm, ngàn vi khuẩn mới. Khi tế bào lành mạnh đầy ắp các vi khuẩn, tự nó sẽ vỡ ra và tung số vi khuẩn lớn lao đi khắp nơi, lây truyền cho người khác và bắt đầu làm lại một cuộc sống mới, sinh sôi thêm lên và bành trướng mạnh mẽ. Vi khuẩn Influenza không phải chỉ có một loại, mà nhiều thứ, do vậy những người chích ngừa, hàng năm vẫn phải chích lại. Tuy nhiên, khi chích ngừa dù sao cũng tạo cho cơ thể mình một thứ miễn nhiễm, do vậy có bị cúm cũng bị nhẹ và chóng khỏi.

Vào đầu thế kỷ thứ 20, cùng với những bệnh như ho lao, sưng phổi, bạch hầu (diphtheria), cảm cúm đã giết hại dân Mỹ không  phải là ít. Nhưng từ khi có những thuốc chích ngừa, số tử vong về các chứng bệnh trên đã giảm sút thấy rõ. Điển hình là vào năm 1918, nước Mỹ bị một trận dịch cảm cúm, mà chỉ trong vòng một tuần lễ đã có tới 21.000 người bị chết.

Nguyên vào hồi tháng 8 năm đó, một chiếc tàu mang cờ hiệu Na Uy tên là Bergensfjord nhập vào Bến cảng Brooklyn của thành phố Nữu Ước. Con tầu lúc ấy, trên quảng đường vượt  Đại Tây Dương đã có 100 hành khách bị ốm và có 4 người bị chết. Nạn nhân thứ 5 của con tàu mang mầm bệnh Influenza đang hoành hành trên toàn miền Âu Châu,  là chính một người Mỹ có phận sự lên quan sát trên tàu. Thế rồi không lâu sau đó, chứng bệnh cảm cúm quái ác đã lan tràn mau chóng làm cho toàn dân Mỹ kinh hoàng khiếp đảm. Lúc bệnh dịch bộc phát mạnh, riêng chỉ trong một ngày cả trên 100 người thuộc 2 thành phố  Nữu Ước và Boston, bị thiệt mạng. Nạn nhân của thành phố Philadelphia còn nhiều hơn, trong 24 tiếng đồng hồ, có tới 528 người bị mệnh vong, đến nỗi người ta không thể làm đuợc đám ma riêng rẽ, mà phải dùng một chiếc xe trần do ngựa kéo, để chở xác người đi chôn. Trong khi đó chỉ trong một ngày Thứ Năm buồn, thành phố Chicago có tới  gần 400 người lìa trần. Các trường học, các nơi giải trí đều bị đóng cửa hầu như tại khắp các thành phố. Không người phục dịch săn sóc bệnh nhân, nhiều nữ sinh viên của các Trường Đại học đã phải tình nguyện làm việc tại các bệnh viện. Khắp nơi nơi, người ra đường đều phải dùng khẩu trang, hoặc dùng khăn bịt miệng, để tránh bị lây bệnh.   

Có 3 người lính Mỹ bị nhiễm bệnh và một người từ trần. Tổng thống Mỹ hồi đó là Woodrow Wilson đang có dự định đáp tàu chiến, bằng đường thủy sang thăm Âu Châu, nhưng  thấy binh lính trên tàu bị mắc bệnh nhiều, nên ông phải hủy bỏ chương trình này. Tổng kết lại, chỉ trong vòng có mấy tháng, trên toàn  thế giới, bệnh Flu 1918 đã hoành hành và giết hại tới 27  triệu người, hơn cả số người bị chết trong kỳ Đệ Nhất Thế chiến ngày đó.

(Một nhà khoa học đang nghiên cứu sự phát triển của vi khuẩn cúm)

Người ta tự hỏi, bệnh Influenza 1918 đã phát xuất từ đâu? Khôi hài thay, sau nhiều cuộc nghiêu cứu, nhiều người lại cho rằng, có thể bệnh Flu 1918 đã phát xuất tại Hoa Kỳ. Người ta kể lại rằng, vào khoảng tháng 3 năm 1918, bệnh cảm cúm bùng nổ đầu tiên tại một Trại Quân Đội Mỹ ở  Kansas. Sau đó không lâu, đoàn quân Mỹ đã sang Pháp, để giúp dân tộc này chống lại Đức Quốc. Vô tình lính Mỹ đã gieo rắc vi khuẩn cảm cúm 1918 sang nước này. Rồi với những cuộc hành quân rầm rộ kéo từ nơi này qua nơi nọ, đã làm lan tràn nhanh chóng bệnh cúm đi khắp nơi. Ngành Y Tế có cố gắng hoạt động để ngăn chặn bệnh dịch, nhưng vô hiệu quả. 

Thế rồi đến đầu năm 1919, bệnh cảm cúm tự nhiên được chấm dứt một cách kỳ lạ. Chẳng một ai hiểu tại sao? Nhiều người  yêu đời đã cho rằng, một bà Tiên Nhân từ đã dùng đôi đũa Thần, âm thầm diệt trừ hộ nhân loại mọi con vi khuẩn cảm cúm độc ác, giết người không nương tay và không thương hại.

Sơn ăn từng mặt, ma bắt từng người

Sau khi bệnh dịch cúm biến mất, người ta thở phào nhẹ nhõm và bình thản kiểm điểm lại, ai còn ai mất và tự hỏi, tại sao mà mình lại sống sót. Lúc bấy giờ nhiều người mới nhớ lại truờng hợp của bà Mary Mallon, cũng là người Nữu Ước, mà trước  đây 12 năm, đã từng giết rất nhiều người, làm dư luận thật xôn xao, nhưng người ta không tìm ra nguyên nhân, cũng như không thể nào liệt kê bà Mary là một tội phạm.

Quả thế, vào năm 1906, bà Mary Mallon chỉ là một người đầu bếp, có đôi chút nhan sắc, nhưng tính tình hiền lành, có thể nói là tốt, vì luôn luôn vui vẻ và hay giúp đỡ mọi người. Bà chỉ có một tội, là khi bà làm việc cho một gia đình nào, là gia đình đó sớm muộn gì cũng có một số người lăn đùng ra chết vì bệnh thương hàn. 

Một ngày đó, bà được một gia đình giầu có tại Nữu Ước thuê làm đầu bếp nấu nướng cho họ trong một mùa Hè. Nhưng mới được vài ba tuần lễ, cả 6 người trong gia đình  đều bị bệnh thương hàn, sốt liên miên, nằm một chỗ, rồi sau một tháng đều từ giã cuộc đời. Được báo cáo, Sở Y Tế Thành phố liền phái một cán sự tên là George A. Soper, đến tận nơi để điều tra. Thăm hỏi căn kẽ những người chung quanh, Soper được biết, sau khi 6 người này ngã bệnh, thì bà Mary đã bỏ việc và rời khỏi chủ nhàra đi từ 3 tuần lễ rồi. Thấy sự việc đáng nghi ngờ, Soper liền theo dõi và thấy Mary đã thay đổi chỗ làm luôn luôn, trong một tháng mà bà ta đã làm cho tất cả 5 gia đình và khi rời khỏi, thì nhà nào cũng có người bị bệnh thương hàn. Hồi đó các nhà bác học Đức vừa tìm ra đuợc một chứng cớ, chứng minh rằng, một con người có thể biến thành một vật xúc tác, tức là mang một chứng bệnh, mà bệnh đó không phát tác được vào cơ thể của chính mình, vì trong người có sự miễn nhiễm mạnh. Tuy nhiên, con vi trùng của bệnh đó lại coi người này là vật xúc tác, để tự  phát triển mạnh, rồi nhẩy sang truyền bệnh cho một nạn nhân khác. Có thể Mary không hiểu được tình trạng của mình, nên khi thấy Soper nhờ cảnh sát ập vào bắt, Mary đã chống cự lại và kêu ca là mình oan uổng, nhưng bà cũng tự thú nhận về sự ngạc nhiên, khi thấy mình đi đến đâu, người ta bị bệnh đến đó.

Đứng trước Tòa án, mặc dầu Mary kêu xin mình vô tội, nhưng chứng cớ rành rành, thân mình Mary luôn luôn mang mầm mống một loại vi trrùng có tên là Salmonella Typhosa, loại vi trùng sinh ra bệnh thương hàn. Do đó Tòa lên án  Mary bị giam lỏng trong hai năm tại một nhà thương nằm riêng biệt bên bờ sông phía Đông của thành phố Nữu Ước. Nhưng, có một số người thương cảm cho số phận đáng thương của bà ta, nên quyết liệt tranh đấu bênh vực cho Mary. Cuối cùng Tòa đành tha bổng, với một điều kiện, từ bây giờ trở đi, Mary bắt buộc phải rời xa bếp núc, không được làm nghề nấu ăn nữa.

Nhưng, ham mê về nghề nghiệp sẵn có, Mary lại lén lút đi nấu ăn và hết sức tránh né mọi sự để ý của chánh quyền. Kéo dài cuộc đời lẩn trốn được 5 năm nữa, nhưng trong thời gian ngắn ngủi đó, Mary cũng đủ reo tai họa chết chóc về bệnh thương hàn cho trên 50 người nữa, cho đến khi bà bị bắt lại. Lần này bà ta bị giam hãm vĩnh viễn tại một nhà thương, có một phòng riêng biệt để ở và thỉnh thoảng cũng có một việc làm tại phòng thí nghiệm. Tuy nhiên trong giờ ăn, bao giờ bà ta cũng phải ngồi ăn riêng một mình. Đến năm 1938, Mary từ trần vì một cơn đau tim, hưởng thọ được 70 tuổi trong một cuộc đời thật hi hữu.

Một dịch cúm nhắm giết hại giống ngựa

Vào năm 1872, một dịch cúm Influenza chỉ nhắm giết hại giống ngựa, nhưng cũng đã làm cho con người nhiều điêu đứng. Đó đúng là một thiên tai thảm khốc Trời giáng xuống các thành phố và thị  trấn tại Mỹ. Ngày ấy, người ta chưa chế ra được nhiều máy móc, nên mọi sự chuyên chở và di chuyển tại các đô thị người ta đều nhờ đến sức ngựa. Những xe chuyên chở công cộng trong thành phố phải nhờ đến ngựa kéo. Việc đi giao những hàng hóa nặng cũng cần đến ngựa. Mọi hoạt động  trong thị trấn muốn nhanh  chóng, đỡ vất vả cho con người, sự giúp đỡ của ngựa là cần thiết. Ấy vậy mà vào ngày đó, một trận dịch cúm ngựa (Equine Enfluenza), một sớm một chiều, đã cướp đi hầu hết loài ngựa, làm con người sính vính, bó tay, không biết xoay sở làm sao. 

Bệnh phát xuất từ Gia Nã Đại, rồi lan truyền nhanh chóng xuống miền Nam, đến tận Louisiana, rồi bành trướng thêm sang cả miền Tây. Đầu tiên chỉ có ít con ngựa chết, nhưng sau đó không lâu, mỗi ngày cả 200 con ngã gục cùng lúc tại Philadelphia. Đến lúc bệnh bốc phát mạnh mẽ nhất, tại thành phố Nữu Ước 18,000 con ngựa đều bị ốm, thật yếu đuối không thể còn làm việc được. Miền Rochester, miền thị trấn đang hoạt động nhộn nhịp và phát đạt đến thế, mà nay vắng tanh, lạnh ngắt không còn thấy một bóng ngựa. Mọi xe kéo bằng ngựa đã ngưng nghỉ. Tại nhiều thành phố, người ta đã thử lấy bò thay cho ngựa, nhưng những con vật này chậm chạp và móng lại mềm xìu không chống đỡ nổi sức nặng của càng xe, nên người ta phải bỏ ý định đó. Thấy một số đông thanh niên còn thất nghiệp và một số lớn vô thủ, vô thực không công ăn việc làm, người ta phải mướn để tạm thời thay ngựa kéo xe. Không ngựa, mọi công việc xây cất phải ngưng trệ, vì người ta không chở đủ vật liệu. Mọi chợ búa, nhà hàng ăn, phải nhờ đến sức người vác từng bao, những thùng nhỏ, nên luôn luôn thiếu hụt nhiều thứ cần thiết. Lo sợ nhất là Sở Cứu hỏa thành phố, vì không có ngựa, mọi xe vòi rồng đành nằm im bất động. Quả nhiên một trận cháy kinh hồn đã xẩy ra tại Boston, mà nhóm lính cứu hỏa phải bó tay chịu trận, mặc cho ngọn lửa tự do tung hoành, đốt cháy rụi cả 67 mẫu cỏ dại bao quanh, chút xíu nữa hỏa thiêu luôn thành phố.

Cả mấy tháng sau nữa, loài ngựa mới khỏi bệnh. Tìm hiểu nguyên nhân, người ta đưa ra nhiều luận cứ, nào ngựa ăn phải thứ gì không hợp mà sinh ra bệnh. Có người lại cho rằng, ngựa đã thở nhằm phải một thứ khí độc nào đó mà bị bệnh. Ngày nay người ta biết rõ, bệnh influenza của ngựa là do một thứ vi khuẩn sinh ra, nhưng từ ngày đó, rút kinh nghiệm để tránh khỏi bị du vào tình trạng khó xử như trên, người ta gắng công tìm tòi cho ra một thứ gì có thể thay thế cho ngựa.

Xuất hiện loại vi khuẩn mới “HIV” sinh ra bệnh “AIDS”

Theo chiều dài lịch sử, người ta cứ thấy, mỗi khi thiên nhiên sinh ra một loại vi khuẩn mới nào, thì các nhà bác học lại cố tìm cho ra được một thứ thuốc để chữa, trị được bệnh đó.

(Siêu vi khuẩn HIV)

Tuy nhiên, trong sự so găng giữa thiên nhiên và con người, sự núng thế càng ngày càng nghiêng về con người đã thấy rõ, vì vi khuẩn HIV sinh ra bệnh AIDS xuất hiện từ gần 10 năm qua mà đến nay, con người chưa tìm được thuốc chữa, cũng như vi khuẩn bệnh cúm heo đang tung hoành khắp đó đây trên hoàn cầu, màta vẫn chưa tìm ra được thuốc ngừa, cũng như thuốc chữa.

Nói về bệnh AIDS, chữ viết tắt của tên bệnh dài “Acquired Immune Deficiency Syndrome” tức là một thứ bệnh làm mất sự miễn nhiễm, một khả năng kháng  cự từ trong cơ thể,  sinh ra bởi một loại vi khuẩn HIV, tên gọi tắt của “Human  Immunodeficiency Virus”. Từ khởi đầu người ta đoán rằng vi khuẩn HIV phát xuất từ con khỉ xanh tại rừng Phi Châu.  Nhưng sau được biết bệnh được lan tràn do sự  giao cấu nhục dục. Vậy giữa con người và khỉ làm sao mà lại có sự giao thiệp mật thiết. Do vậy nguyên nhân đó còn bị gác lại chờ xét lại sau. Còn về thuốc, tuy một số nhà bác học đã tìm ra được thuốc chữa, nhưng giá thành còn quá đắt, nên chưa được phổ biến rộng rãi. Thiên nhiên còn giữ trong tay những sự bí mật, chưa để lộ nhiều.

Bệnh SARS còn nằm trong sự bí ẩn

Bệnh SARS lộ diện tại Trung Hoa từ tháng 11 năm 2002 và triệu chứng của nó không khác bệnh cảm cúm là bao, tuy có ho nhiều, sốt cao và khó thở. Trung Cộng vừa thay đổi cấp lãnh đạo chưa được bao lâu, còn găng nhau, kèn cựa, lấn đoạt nhau quyền hành, nên đầu tiên coi thường cái bệnh cảm cúm xuềnh xoàng và tự hào dân nước mình từng có những Hoa Đà, Biển Thước chữa bệnh như Thần, chỉ cần búng tay, cân vài thang thuốc là bệnh gì cũng khỏi. Nhưng trớ trêu thay, mới đầu chỉ vài ba người bị bệnh  tại tỉnh Quảng Đông, nhưng sau một thời gian ngắn đã lan tràn tới một vài trăm người. Rồi bệnh phấn khởi, nhún một bước nhẩy vọt lên tận Kinh Thành Bắc Kinh và tại đây với số dân đông nghẹt, nó tha hồ tung hoàng. Phút này nó ngoắc tay đưa phắt linh hồn một người lên tận trời cao cho về cùng ông bà ông vải. Phút sau nó lại thẳng tay đẩy mạnh linh hồn một người khác cho đi tàu suốt về âm phủ, để cho người này hồ hởi phấn khởi gặp lại cựu Chủ Tịch Mao Trạch Đông, mà học thêm tư tưởng của người cựu lãnh đạo, từng tưởng rằng mình muôn năm trị vì, ngồi trên đầu trên cổ của cả tỉ người Trung Hoa. Thế rồi, chẳng bao lâu bệnh trở nên ông Tề Thiên Đại Thánh, để vặt hàng ngàn cái lông cho bay biến vào hàng ngàn con người không phân biệt già trẻ, trai gái, hoặc người Trung Hoa hay người ngoại quốc. Hàng ngàn con người lành mạnh trở thành con bệnh, đến lúc đó lúc nào buồn buồn ông Tề lại ngoắc tay thu về một cái lông, tức linh hồn một người lại tức tưởi ra đi. Người Trung Hoa có chết thì vẫn nằm đó và Chính quyền Trung Cộng vẫn ỉm được. Nhưng, những người ngoại quốc họ đến viếng thăm Trung Cộng, chỉ trong một thời gian ngắn, rồi họ lại  phải  về nước họ. Ông Tề đâu có cần phân biệt ai là người Tầu, ai là người nuớc ngoài. Cứ thấy người là ông ta ném lông, do vậy chẳng bao lâu bệnh SARS đã có mặt tại 37 nước trên thế giới và tại mỗi nơi, nó lại xòe bàn tay rộng vơ thêm một số con bệnh mới. Tính đến ngày 21-4-2004, khi Cơ quan Y tế Quốc tế WHO đóng sổ căn bệnh dịch này, trên thế giới đã có tất cả 8.096 người bệnh và 774 người đã bị chết.

Một trận dịch giết cả 34 triệu người vào thời Trung Cổ

Vào nửa thế kỷ thứ 17, một bệnh dịch thật kinh khủng đã hoành hành, giết tới 34 triệu người. Ngày đó Thần Chết đã đi lang thang khắp cõi trời Âu, đến đâu Thần cũng hoa ngọn lưỡi liềm sắc bén lấy đi mạng sống của cả một phần tư dân số trên miền lục địa rộng lớn. Không những thế, sau đó Thần còn viếng cả miền Châu Á, qua nước Tầu và Ấn Độ cướp đi mạng sống của thêm vài chục triệu người nữa. Bệnh dịch ngày đó là bệnh dịch hạch, tràn lây bởi con bọ chét từ giống chuột sinh ra.

(Bức tranh "Chiến thắng của Thần Chết" của họa sĩ Pieter Bruegel (giữa thế kỷ thứ 16) mô tả trận dịch tả thời Trung Cổ - Nguồn: Museo del Prado, Madrid, Tây Ban Nha)

Người bị bệnh tự nhiên lên cơn sốt mê man, người thật mệt mỏi, rồi toàn thân mình nhiều đốm đen nổi lên, cuối cùng những hạch ở nách, ở háng, ở cổ và ngay ở ngực nổi lên vàsưng tấy to gần bằng quả trứng gà. Vài ngày sau, những chỗ sưng đó tự nhiên vỡ ra, nước vàng chẩy bầy nhầy và cực kỳ hôi thối. Rồi người bệnh tắt thở, thân hình co quắp và đen xì. Do những triệu chứng trên, nên người ta gọi bệnh đó là bệnh “Chết Đen” (Black Death).

Hình ảnh thời đó thật hãi hùng. Trong sử liệu có tả lại cảnh một khu phố Luân Đôn trong thời kỳ bệnh dịch vào năm 1665. Cả thành phố, nhà nào nhà nấy đều đóng cửa im lìm. Phố xá vắng tanh, một vài người đi lại thưa thớt, mặt ỉu xìu buồn bả. Thỉnh thoảng ở vài góc đường có vài chiếc xe thùng không mui, do ngựa kéo, dùng để chở xác người chết. Chúng lặng lẽ đậu để chờ đợi. Một người có vẻ là chức sắc trong khu phố, cầm một chiếc đèn lồng, nhẹ đu đưa, để mọi người chú ý. Rồi ông hắng giọng la lên, “Nhà nào có người chết hãy mang ra. Chúng tôi chỉ có 5 phút để chờ đợi”. 

Nguyên do, người dân chết quá nhiều, dịch vụ chôn cất không thể tổ chức riêng rẽ đuợc. Do vậy người ta bắt buộc phải chôn tập thể, không hòm, không chiếu và không cả bia mộ cá nhân. Thân nhân người chết chỉ việc khiêng xác ra, người ta sẽ quẳng lên xe, thân người chồng chất đè chận lên nhau, không phân biệt trẻ già, trai gái. Để đuổi đi phần nào  làn  âm khí quá nặng nề, bên cạnh mỗi chiếc xe, người ta đặt một nồi lửa lớn, có ném vào đó những mẫu bồ kết nhỏ cho khói bốc lên ngùn ngụt một mùi hăng hắc, nồng nồng.

Khi xe không còn sức chứa thêm được nữa, người ta mới đánh xe đến một khu rừng kế cận, nơi những người phu đã đào sẵn một chiếc hố sâu rộng, để mỗi một huyệt chôn,  có thể chứa được từ 20 đến 30  xác chết. Ngày đó người ta tính có đến 34 triệu người bị chết. Toàn Âu Châu sụt đi ¼ dân số, nên có đến 200.000 ngôi làng và thị trấn bị bỏ hoang  tàn, không còn một bóng người và không sự sống. Thật là một cảnh thật hãi hùng và khủng khiếp, nhân loại không bao giờ còn muốn nhìn thấy lại cảnh đó một lần nữa.