Hoài Mỹ/Viễn Đông

Tuy nhiên riêng trong mối bất hòa về trị giá đồng “yuan” (“nhân dân tệ”) thì tiếp tục hiện hữu hố sâu phân cách giữa Hoa Thịnh Đốn và Bắc Kinh. Thông Tấn Xã NTB viết bản tin ngày 17-11-2009 như sau: “Tổng thống Barack Obama trong chuyến công du Bắc Kinh đã đưa ra thảo luận mối bực tức của Hoa Kỳ về trị giá tiền tệ của Trung quốc, nhưng ông Obama chỉ nhận được sự thinh lặng của đồng vị Trung Cộng Hồ Cẩm Đào. Trong những mối mâu thuẫn về mậu dịch giữa Trung Cộng và Hoa Kỳ thì trị giá tiền tệ của Trung Cộng là vấn đề nghiêm trọng hơn cả. Hoa Kỳ thật sự cho rằng chính quyền Trung Cộng vẫn duy trì trị giá thấp giả tạo của đồng ‘yuan’ nhằm củng cố việc xuất cảng của họ trên những phí tổn xuất cảng của các nước khác”.

Như đã có lần trình bày, hai siêu cường quốc này vốn liên kết với nhau bất khả tách biệt về kinh tế, bởi vì Hoa Kỳ là “con nợ” lớn nhất thế giới, trong khi Trung Cộng là “trái chủ” cũng lớn nhất hoàn cầu. Tuy nhiên không chỉ Hoa Kỳ mà nhiều nước khác cũng đòi hỏi Trung Cộng nới lỏng đồng “yuan”. Điển hình là cuối tuần qua trong một buổi họp thượng đỉnh ở Singapore, tất cả tổng trưởng tài chánh ở Á Châu và vùng Thái Bình Dương (APEC) đều khiếu nại về trị giá thấp giả tạo của tiền tệ Trung Cộng, nhưng chủ tịch Hồ Cẩm Đào vẫn như giả câm giả điếc không hồi đáp thích đáng. 

Hãng BBC nhân dịp này còn ghi nhận một số dữ kiện khác về mối liên quan giữa Hoa Kỳ và Trung quốc, như: Cả hai nước này đều là thành viên vĩnh viễn của Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc với quyền phủ quyết (veto). Trung quốc làm chủ những trái phiếu của Hoa Kỳ trị giá tới 770 tỉ Mỹ kim. Việc này đã khiến Trung quốc trở thành trái chủ lớn nhất thế giới. Mức xuất cảng hàng hóa của Trung quốc vào Hoa Kỳ lớn hơn rất nhiều so với của Hoa Kỳ sang Trung quốc. Tuy vậy hiện Hoa Kỳ vẫn có nền kinh tế lớn nhất thế giới, trong khi Trung quốc đang chờ năm tới sẽ chiếm hạng hai thay chỗ của Nhật Bản. Về lượng sa thải khí đốt trong bầu khí quyển, Trung quốc chiếm 20,7% của tổng lượng chất sa thải của cả thế giới, trong khi Hoa Kỳ “chỉ có” 15,5% thôi.

- Thất hứa về nhà tù Guantanamo: Theo nhật báo Washington Post, hôm qua, thứ Tư, ngày 18-11-2009, trong khi vẫn ở Bắc Kinh, tổng thống Barack Obama lần đầu tiên đã thú nhận việc ông không thể đóng cửa nhà tù Guantanamo của Hoa Kỳ trên đảo quốc Cuba như ông đã hứa chỉ sau  ít ngày ông lên làm tổng thống Hoa Kỳ vào tháng Giêng 2009. Theo đó tân tổng thống đã cam kết vào ngày 22 tháng Giêng là việc đóng cửa nhà tù này sẽ diễn ra nội trong năm đầu tiên thuộc nhiệm kỳ tổng thống của ông. Nay ông Obama lại nói rằng ông “không chán nản” về việc không giữ được thời hạn ấy và ông “biết sự việc sẽ trở nên cam go lắm”. Mới tuần trước tổng thống loan báo 5 tù nhân Guantanamo - kể cả Khalid Shaikh Mohammed, tên đầu não của vụ tấn công 11-09-2001 - sắp được một tòa án liên bang ở New York xét xử. Sự kiện này được xem là một bước tiến chính yếu trong tiến trình đóng cửa vĩnh viễn Guantanamo. Nhà tù này vốn là một biểu tượng quan trọng của “cuộc chiến chống khủng bố” và tổng thống Obama cũng đã xác nhận biểu tượng ấy đã trở thành một vấn đề lớn lao đối với người Mỹ.

Sự thú thật trên đây của ông Obama ở Trung Cộng mang tính cách nhậy cảm, bởi vì chính quyền Bắc Kinh đã từng bình phẩm rằng có nhiều người thuộc sắc tộc Uighur (ở Tân Cương) bị giam tù ở Guantanamo. Hoa Kỳ đã từ chối dẫn độ các tù nhân ấy về Trung Cộng vì sợ rằng họ sẽ bị xét xử như những tù nhân chính trị ở quê hương của họ.

Tuy dời hạn, nhưng tổng thống Obama vẫn nhất quyết rằng nhà tù này sẽ được đóng cửa vĩnh viễn như lời ông nói: “Chúng ta đang trên một tiến trình; theo đó chúng ta vẫn hy vọng có thể đóng cửa Guanatanamo trong vòng năm tới. Tôi sẽ không đặt ngày tháng chính xác, bởi vì có nhiều thứ tùy thuộc vào việc hợp tác với Quốc Hội”.

- 50 triệu người Mỹ không đủ ăn: Trong lúc tổng thống Barack Obama hội họp với chủ tịch Hồ Cẩm Đào ở Bắc Kinh thì ở quốc nội, thứ Ba, ngày 17-11-2009, bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ đã phổ biến một bản báo cáo mới. Theo đó 50 triệu người Mỹ đã quá mệt mỏi trong việc tìm kiếm thực phẩm hàng ngày, và 1/3 trong số những người ấy thỉnh thoảng vẫn bị đói.

Theo tin của hãng thông tấn NTB, tổng trưởng bộ Canh Nông, Tom Vilsack nói rằng chương trình phân phát phiếu thực phẩm sẽ góp phần giảm bớt vấn đề này.

Được biết, số cư dân Mỹ lãnh phiếu thực phẩm đã gia tăng trên 36 triệu người tính tới tháng 8 vừa qua; con số này vẫn tiếp tục leo thang mỗi tháng.

Bản báo cáo nói trên dựa vào cuộc nghiên cứu hồi tháng Chạp, năm ngoái, sau thời gian ngắn cơn khủng hoảng tài chánh bộc phát và trong lúc tình trạng thất nghiệp gia tăng. Bộ Nông Nghiệp viết trong bản báo cáo nhận định như sau: Nguyên nhân quan trọng hơn cả của tình trạng bất an về thực phẩm và nạn đói ở Hoa Kỳ là sự nghèo khó, và bởi thế gây nên hệ quả kém khả năng bao bọc nhu cầu căn bản về thực phẩm, nhà cửa và y tế.

Tổng thống Obama đã mô tả bản báo cáo nói trên là “gây lo lắng”. Ông hứa bắt tay ngay vào việc giải quyết vấn đề này không để tình trạng đói gia tăng nữa, nhất là đối với trẻ em.

- Bị giảm mức ủng hộ ở Hoa Kỳ: Kết quả cuộc nghiên cứu mới do viện đại học Quinnipiac thực hiện, cho biết nay 42% dân chúng Hoa Kỳ bất mãn với việc làm của tổng thống Barack Obama, đối lại 48% người Mỹ tỏ ra vẫn hài lòng với vị tổng thống thứ 44 của Hoa Kỳ.

Kết quả thăm dò ý kiến này đã được phổ biến vào thứ Tư, 18-11-2009, ngày tổng thống Barack Obama khởi sự lên đường sang Seoul, thủ đô Nam Hàn; tuy nhiên theo nhận định của hai hãng thông tấn NTB và AP thì những cuộc nghiên cứu khác nhằm đo lường uy tín của ông Obama, cũng cho thấy càng ngày càng nhiều người Mỹ không bằng lòng công việc mà tổng thống đang thi hành.

Nhân đây thiết tưởng cũng là tin vui khi tạp chí GQ (Gentlemen’s Quarterly, ra đời từ năm 1931) trong số phát hành vào cuối tháng này, loan báo độc giả trên khắp thế giới của tờ báo đã bình bầu những “nhân vật của năm”. Theo kết quả, tổng thống Barack Obama đứng hạng nhì, sau tài tử điện ảnh gạo cội Clint Eastwood (79 tuổi). Năm ngoái, tổng thống Obama cũng đã được độc giả của tạp chí GD bình bầu là “Nhân Vật Của Năm”.

* Tham quan Vạn Lý Trường Thành

Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama dù bận rộn cũng dành thời giờ tham quan những địa điểm thu hút du khách nhất của Trung Cộng, như Vạn Lý Trường Thành và cung điện Hoàng Đế (tục gọi “Thành Cấm”) ở Bắc Kinh. Hoạt động này của ông được xem là một dấu hiệu bày tỏ sự kính trọng đối với “chủ nhà” nhân chuyến công du của ông vốn nhằm mục đích xây dựng mối liên hệ bền chặt lâu dài giữa hai siêu cường quốc.

Tuy nhiên, hãng thông tấn AP viết là các cộng sự viên của ông Obama cho biết các tiết mục tham quan như thế cũng nhằm mang lại cho tổng thống cơ hội thư giãn đúng lúc, vả lại cũng cung cấp cho ông năng lực mới cần thiết ở giữa các buổi họp căng thẳng, những cuộc gặp gỡ báo chí và sau những giờ làm việc mệt mỏi… để rồi ông còn tiếp tục bay sang Nam Hàn, nơi đây trường hợp Bắc Hàn sẽ là một trong những chủ đề khó khăn và phức tạp nhất.

Các quan sát viên và phê bình gia Trung Hoa lẫn Hoa Kỳ nhận định rằng chưa hẳn đã là những thành công chính trị của tổng thống Barack Obama trong chuyến công du Trung Cộng, kể cả cuộc tranh luận về hối suất đồng “yuan” của Trung Cộng mà Hoa Kỳ cho đó là trị giá hạ giả tạo, lẫn vấn đề Tibet hay chính sách chống vũ khí nguyên tử của Iran, Bắc Hàn cũng như mức giảm thiểu các chất sa thải trong không khí… tuy nhiên cả Trung Cộng và Hoa Kỳ đều nhấn mạnh về nhu cầu hợp tác giữa hai nền kinh tế lớn nhất trên thế giới - đúng như lời tuyên bố của thủ tướng Trung Cộng Ôn Gia Bảo trong bữa ăn trưa hôm thứ Tư khoản đãi tổng thống Obama: “Đối thoại thì tốt đẹp hơn là đối đầu, và đối tác tốt đẹp hơn đối nghịch”.

* Từ giã Bắc Kinh đi Nam Hàn

Chiều (giờ địa phương) thứ Tư, ngày 18-11-2009, tổng thống Barack Obama đã rời Bắc Kinh để sang Seoul, thủ đô Nam Hàn, tiếp tục chặng đường cuối cùng trong chuyến Á du đầu tiên của ông. Chủ tịch Trung Cộng Hồ Cẩm Đào đã ra tiễn chân ông Obama tận phi trường cũng với một nghi thức không kém phần long trọng.

Nam Hàn hay quốc hiệu chính xác là Cộng Hòa Đại Hàn. Quốc gia này còn được gọi là “Đất Nước cả sự Yên Tĩnh Ban Mai”. Nam Hàn rộng 98.480 cây số vuông với khoảng 49 triệu dân số.

Năm 1910 Đại Hàn bị Nhật Bản xâm lăng và đã trở thành thuộc địa của con cháu Thái Dương Thần Nữ cho tới năm 1945. Tháng 6 năm 1950 bùng nổ cuộc nội chiến giữa hai miền Bắc và miền Nam. Bắc Hàn được sự yểm trợ của Trung Cộng và Sô Viết, trong khi Nam Hàn nhận được sự giúp đỡ của Hoa Kỳ và Liên Hiệp quốc. Tháng 7 năm 1953, hiệp ước đình chiến được ký kết để rồi lằn ranh tạm thời đã trở thành một yếu tố chia đôi thật sự hai nước Đại Hàn cho tới nay.

Trong khi Bắc Hàn bị kìm kẹp, chậm tiến trong chế độ cộng sản chuyên chế, tàn bạo, hiếu chiến với chương trình sản xuất vũ khí nguyên tử, bất kể tình trạng nghèo đói của người dân… thì ở Nam Hàn, nền kinh tế đã phát triển nhanh chóng từ năm 1960 để rồi ngày nay Nam Hàn có nền kinh tế đứng hạng thứ 3 ở Á Châu và hạng thứ 12 trên thế giới. Nhiều quốc gia đang mở mang vẫn gọi sự phát triển của Nam Hàn là “Miracle on the Han River” và coi đất nước này như một hình ảnh biểu tượng. Nam Hàn hiện diện trong danh sách của cả CIA lẫn IMF (Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế) gồm những nền kinh tế tiến bộ nhất và hiện được đánh giá là một quốc gia có lợi tức cao trên thế giới. Thêm vào đó, Nam Hàn còn là thành viên của khối G20.