Người anh cõng em gái lội qua một khu vực lũ lụt ở miền Trung – nguồn ảnh: Love Across the Ocean.

SÀI GÒN – Theo sự mô tả của hãng thông tấn Reuters, chiều thứ Hai (giờ Việt Nam), ngày 02-11-2009, cơn bão “Mirinae” xuất phát từ Phi Luật Lân, khi di chuyển vào Việt Nam thì giảm bớt cường độ thành cơn cuồng phong nhiệt đới. “Mirinae” đánh vào các tỉnh thuộc vùng cao nguyên, như Daklak và Lâm Đồng, hai địa phương trồng cà phê rộng lớn nhất của Việt Nam - mà hiện đang giữa mùa thu hoạch.

Truyền hình nhà nước xác nhận 42 người đã bị thiệt mạng, trong khi hàng chục người bị mất tích. Số tử vong sẽ còn gia tăng. Những hình ảnh truyền hình này cho thấy cảnh nhiều ngôi nhà và cây cối bị các khối nước cuốn theo, trong khi nhiều cư dân được cứu từ các nóc nhà của họ. Khán giả khắp thế giới đã không khỏi xúc động khi xem một “video clip” của nhật báo VG Nett chiếu cảnh thương tâm những phụ huynh chiến đấu một cách tuyệt vọng chống lại những luồng nước khổng lồ để mong cứu mấy đứa con. Những khuôn mặt người cha, người mẹ thất thần, bật gào khóc hoặc trở nên ngây dại khi cánh tay của họ đuối sức không còn giữ nổi con để rồi cuối cùng điên cuồng nhìn theo những thân xác nhỏ bé bị vùi dập nổi trôi theo thủy thần.

Vẫn theo hãng Reuters, đây là trận bão thứ 11 tàn phá Việt Nam nội trong năm 2009 này. Ngoài số tử vong kể trên, nguồn tin còn xác nhận 154 gia cư đã bị tàn phá hoàn toàn, trong khi 2.500 căn bị hư hại.

Một ngày sau đó, Thông tấn xã AP viết  là cơn bão Ketsana với tốc độ 144 cây số/giờ đã ập vào vùng duyên hải Việt Nam ngày 03-11-2009. Các làng mạc, thành phố ở miền Trung đều bị thiệt hại nặng, nhưng tỉnh Phú Yên chịu cảnh điêu tàn trầm trọng hơn cả. Số tử vong được ghi nhận vào ngày hôm sau, 04-11-2009, là 87 người. Trong số vừa kể có một cặp vợ chồng bị cây đè chết khi gió thổi bật gốc cây này.

Nước dâng cao nhanh chóng, ngập tràn bờ các con sông. Nhiều người phải bám víu trên nóc nhà để trông chờ được cứu vớt. Nhà cầm quyền Việt Nam mở rộng công việc cấp cứu, nhưng nhiều địa phương đã bị cô lập, do đó số đông dân chúng vẫn không nhận được bất cứ sự cứu trợ nào; hơn nữa chính quyền cũng không biết chắc chắn số nạn nhân thiệt mạng hay bị thương.                 

Vẫn theo hãng AP ghi nhận, có tất cả 170.000 người đã phải di tản; riêng tỉnh Phú Yên cũng đã có trên 15.000 người lánh nạn, 14.000 ngôi nhà bị gió bão phá hủy tan tành và hơn 5.000 mẫy tây đồng ruộng vốn trước vẫn là nơi cầy cấy được, nay ngập chìm dưới nước.

* Số tử vong leo thang

Hãng thông xã NTB ngày 04-11-2009 tường thuật dựa vào nguồn tin của chính quyền cộng sản Việt Nam, theo đó sau 2 ngày cơn bão Ketsana tàn phá miền Trung Việt Nam, số nạn nhân bị thiệt mạng đã lên tới 162 người, 13 người mất tích và 616 người bị trọng thương.

Ông Ugo Blanco, ủy viên điều hợp cấp cứu của Liên Hiệp Quốc hiện có mặt ở Hà Nội, xác nhận:

“Mùa gặt hái năm nay kể như đã bị mất hoàn toàn. Tổng cộng 16 tỉnh bị thiệt hại vì cơn bão lụt này, tuy nhiên đa số người chết là cư dân ở tỉnh ngư nghiệp Quảng Ngãi và thuộc tỉnh cao nguyên Kontum”.

Vẫn theo ông Ugo Blanco, Việt Nam vốn là quốc gia xuất cảng gạo đứng hạng nhì trên thế giới - chỉ sau Thái Lan - nay trên 300.000 mẫu bị hư hại trong cơn gió bão này. Các tổ chức cứu trợ bây giờ phải bắt đầu suy nghĩ ngay về những phương cách nào khả dĩ giúp các nông gia bắt tay nhanh chóng lại được vào công việc cầy cấy ấy.

Bão Ketsana sau khi nổi lên ở Phi Luật Tân đã “tập trung sức lực” ở vùng biển Nam Hoa trước khi ập vào Việt Nam rồi di chuyển sang Cam Bốt, Lào và Thái Lan. Riêng ở Cam Bốt, số tử vong gồm 17 người - và ở Lào, 24 người. Trong khi đó sự thiệt hại ở Thái Lan về vật chất lẫn nhân mạng không đáng kể.

* Phi Luật Tân cùng chung số phận

Trước khi thổi tới các nước Đông Dương , bão Ketsana đã tàn phá Phi Luật Tân. Chính quyền nước này xác nhận nạn nhân của con bão lần này là 277 người, trong khi tối thiểu 32 người mất tích. Các con số này chắc chắn còn gia tăng hơn nữa.

Trong ngày 02-11-09, chính quyền Phi Luật Tân đã ước lượng tối thiểu 450.000 người đã phải lánh nạn thiên tai. Nói cách khác, nửa triệu cư dân ở Phi Luật Tân hiện lâm cảnh màn trời chiếu đất.

Theo tin của đài BBC, thời tiết nay đã tương đối sáng sủa hơn sau cơn bão Ketsana, tuy nhiên cơn lụt tiếp tục dâng cao, ngập tràn phần lớn thủ đô Manila và các địa phương lân cận. BBC viết: “Khoảng 80% diện tích của thủ đô bị ngập lụt”.

Công cuộc cấp cứu toàn bộ vẫn được tiếp tục vận hành. Theo đó, quân đội, cảnh sát và những người tình nguyện đã cứu được trên 5.000 người ra khỏi những vùng bị ngập lụt.

Theo ông tổng trưởng quốc phòng, 115.000 người hiện tạm trú tại trung tâm cấp cứu của chính quyền. Tổng thống Phi Luật Tân, bà Gloria Arroyo đã tới đây thăm viếng những người dân bất hạnh. Bà mô tả hoàn cảnh này là “”extreme” và bà đã cố gắng trấn an mọi người; sau đó bà kêu gọi những sự hiến tặng dành cho công cuộc cấp cứu này.

* Bệnh tật lan rộng ở những nơi tạm trú

Ở Phi Luật Tân cũng như tại Việt Nam, chính quyền đã thành lập một số trung tâm cấp cứu dành cho những nạn nhân của thủy tai. Hội Hồng Thập Tự Quốc Tế cho biết trong số những người di tản bão lụt này, có người mang bệnh viêm phổi và bị khó khăn về đường hô hấp. Những bệnh hoạn này đã khởi sự lan rộng. Ngoài ra, theo thông tấn xã NTB, Quỹ Nhi Đồng Quốc Tế (UNICEF) của Liên Hiệp Quốc cũng đã lên tiếng cảnh giác về việc phân phát loại sữa đặc và sữa bột cho trẻ em. Chính quyền Y Tế Phi Luật Tân khuyến cáo việc dùng sữa bột sau khi bộc phát bệnh tiêu chảy ở trung tâm di tản. Theo phát ngôn viên của UNICEF, chưa thấy chính quyền Việt Nam báo cáo trường hợp khả nghi bệnh hoạn nào; nhưng viên chức này nói là đương sự không tin nếu Việt Nam ở vào ngoại lệ. Ông Marius Gotnik, trưởng ban y tế của UNICEF ở Phi Luật Tân nhấn mạnh rằng không nên phân phát loại sữa đặc ở những nơi hoạn nạn này, bởi vì nước ô nhiễm và chai đựng sữa có thể góp phần vào việc làm lan rộng bệnh tiêu chảy. Ông Gotnik tuyên bố bổ túc:

“Bệnh tiêu chảy rất nguy hiểm cho các em bé. Bú sữa mẹ là phương pháp an toàn và tốt nhất trong việc nuôi dưỡng trẻ sơ sinh. Chính quyền địa phương và chúng tôi kêu gọi những bà mẹ nào không thể cho con bú, nên yêu cầu các nhân viên y tế giúp đỡ”.

Một nhân viên của hội Hồng Thập Tự, ông Torris Jaeger trình bày: “Ở các khu vực chung quanh Manila đã bị ngập lụt trong trận bão Ketsana cuối tuần qua, hiện công việc cứu trợ diễn ra đầy đủ. Hoàn cảnh của nhiều người sống sót thật bi thảm. Các trung tâm cấp cứu dành cho những người di tản, thật ra được không thành lập cho quá đông người như vậy. Điều này khiến cho chứng viêm phổi hoặc chứng khó khăn về đường hô hấp lan rộng. Một vết thương nhỏ sẽ nhanh chóng bị lây nhiễm”.

Theo hội Hồng Thập Tự Quốc Tế, cơn bão Ketsana đã làm thiệt hại cho khoảng 3 triệu người ở Việt Nam cộng với trên 200.000 gia cư bị hư hại và chừng 150.000 người phải rời bỏ nhà cửa và địa phương của mình để đến tạm trú ở các trung tâm cấp cứu.

Hội Hồng Thập Tự Quốc Tế đã kêu xin viện trợ tổng cộng 7,5 triệu đô la dành cho công việc cứu trợ nạn nhân bão lụt ở Phi Luật Tân và Việt Nam.

Khoảng trên 87.000 cư dân ở hai nước này hiện lâm cảnh vô gia cư, vô tài sản.

* Vẫn chưa hết nạn

“Mirinae” rồi “Ketsana” chưa “nguôi giận” hoàn toàn thì lại một cơn bão khác, mang tên “Parma” vừa bộc phát. Dĩ nhiên cũng lại hai nước Phi Luật Tân và Việt Nam “lãnh đủ” trước tiên những hậu quả nghiêm trọng. Parma được”đánh giá” là mạnh hơn Ketsana và được phong là “supertyphoon”. Nhà thiên văn học Nathaniel Cruz giải thích: “Parma sẽ còn gia tăng sức mạnh của loại bão cấp 5. Sức gió ban dầu chúng tôi đo được là 55m/giây”.

Cảnh sát đã phải dùng quyền lực để cưỡng bách cư dân nào không chịu di tản trước khi cơn bão Parma tràn tới các tỉnh Quirino, Isabela vả đảo Luzon. Quân đội và nhân viên cấp cứu đã đồn trú tại các địa phương vừa kể trong khi chờ đợi bão tới.

Lúc 3 giờ chiều (giờ địa phương), thứ Ba, ngày 03-11-2009, cơn bão Parma đã quật vào phía Bắc thủ đô Manila. Gió đã là một chuyện, nhưng người ta lo sợ nhất là lượng nước mưa. Các nhà thiên văn ước đoán vũ lượng sẽ khoảng từ 200-500 mm. Tình trạng mưa này được mô tả là tệ hại nhất kể từ hơn 40 năm nay ở Manila, thủ đô của Phi Luật Tân. Sơ khởi đã có 4 nạn nhân tử vong vì cơn bão Parma. Chắc chắn con số này sẽ còn nhẩy vọt sau cơn thiên tai này. Một thiện nguyện viên cho biết còn quá sớm để lượng định những sự thiệt hại, tuy nhiên người ta đã phải chuẩn bị để đón nhận những sự tệ hại nhất.

Cho tới hôm nay, 05-11-2009, cơn bão Parma chưa đột nhập Việt Nam. Tuy nhiên người dân thì bao lâu nay vẫn tự lực đương đầu với thiên tai. Nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam thường xuyên bị dư luận trong và ngoài nước chê trách gắt gao về sự thiếu trách nhiệm đối với công tác chuẩn bị, đề phòng các tai ương, nhất là bão lụt - đồng thời kể cả các công tác cứu trợ nạn nhân.