CAIRO – Ngày 25-01-2012 đánh dấu đúng một năm cuộc nổi dậy của dân chúng Ai Cập khởi phát nhằm chống đối chế độ của cựu Tổng Thống Hosni Mubarak vốn đã kéo dài hơn 30 năm.
Hôm qua, những đám đông dân chúng đã lại tụ tập ở công trường Tahrir để tưởng niệm những người đã hy sinh cho đại cuộc đồng thời “ăn mừng” sự thành công của cuộc tranh đấu dân chủ.
Thế nhưng, các chuyên gia Âu Châu lẫn các nhà tranh đấu nhân quyền cho rằng đất nước này cần một cuộc “nổi dậy” mới.
Hôm qua, tại công trường Tahrir, những tiếng hò hét vang dội: “Đả đảo bọn lãnh đạo quân phiệt!” - Đồng thời trên các đường phố của Cairo, thủ đô của Ai Cập, giới trẻ cũng tụ họp và hô hào: “Chúng ta phải làm cho cuộc cách mạng toàn thắng!” - Và: “Cuộc chiến thắng phải được hoàn tất!”.
Cả những chuyên gia lẫn các nhà tranh đấu đều lo lắng nhóm tướng lãnh đã tiếp quản quyền hành sau khi ông Mubarak từ chức, sẽ phong tỏa công việc cải cách. Mặt khác, các chuyên gia Âu Châu cũng còn băn khoăn là tổ chức Hồi Giáo Huynh Đệ (The Muslim Brotherhood) sẽ gia tăng những biện pháp ngăn cản tiến trình dân chủ hóa. Hội Ân Xá Quốc Tế (Amnesty International) mô tả tình trạng nhân quyền ở đất nước này là khó khăn.

Khả nghi
Các công ty truyền hình quốc gia lẫn tư nhân hôm qua cũng đã trình chiếu những chương trình ăn mừng Đệ Nhất Chu Niên của cuộc cách mạng. Phần lớn các tiết mục nhằm suy tôn những người đã mất sinh mạng trong những cuộc xung đột dữ dội. Thế nhưng giới trẻ Ai Cập cũng đồng thời cũng bầy tỏ cảm xúc là những mục tiêu chính yếu của cuộc cách mạng vẫn chưa được thực hiện đầy đủ.
Nhật báo Al-Dustur viết trên trang nhất: “Hôm nay Ai Cập tiếp tục cuộc cách mạng mà không có bạo lực và phá hoại”.

Hủy bỏ thiết quân luật
Thứ Ba vừa rồi, Thống Chế Hussein Tantawi, người điều hành Hội Đồng Quân Sự đương quyền, đã quyết định hủy bỏ thiết quân luật ở Ai Cập kể từ hôm qua Thứ Tư - ngày đầu tiên cách nay một năm bộc phát cuộc nổi dậy lật đổ Tổng Thống Hosni Mubarak khỏi quyền lực. Trong một bản diễn văn đọc trực tiếp trên hệ thống truyền hình quốc gia, Thống Chế Hussein Tantawi loan báo: “Tôi đã quyết định hủy bỏ thiết quân luật trên toàn quốc kể từ ngày 25 tháng Giêng - trừ những điều khoản chống bọn bất lương”.
Tuy nhiên thông tấn xã NTB loan tin rằng ông Joe Stork trong tổ chức nhân quyền Human Rights Watch (HRW) đã quả quyết là tướng Tantawi “chưa tiến xa đầy đủ”. Hôm qua ông Stork giãi bầy: “Quả là một sự sỉ nhục đối với những người đòi hỏi là đất nước này phải có một chính phủ hợp pháp khi thiết quân luật không bị hủy bỏ hoàn toàn”.
Luật trừ nói trên của tướng Tantawi vẫn có hiệu lực đối với “những tên bất lương” đã gây tranh luận, bởi vì các nhà hoạt động khiếu nại là chính quyền quân sự có thể áp dụng một cách rộng rãi các điều khoản ấy nhằm áp bức những người đối lập chính trị hay những người mà họ không thích.
Ông Hossam Bahgat, nhà tranh đấu cho quyền lợi cá nhân của người dân, đã nhấn mạnh: “Thiết quân luật này xét ra chẳng bị hủy bỏ theo bất cứ cách thức nào cả”.
Được biết, dân chúng Ai Cập đã phải sinh sống trong hoàn cảnh thiết quân luật kể từ ngày Tổng Thống Anwar Sadat bị phe cực đoan ám sát năm 1981. Vào năm 2010, đạo luật được giới hạn trong phạm vi diệt trừ ma túy và khủng bố, nhưng năm ngoái lại “được” mở rộng, kể cả liên hệ tới các cuộc đình công, gây trở ngại giao thông và gieo rắc “tin tức giả tạo”.
Nói chung, đạo luật vốn gây nhiều tranh cãi này đã ủy nhiệm rộng rãi cho cảnh sát được quyền bắt bớ bất kỳ người nào mà họ nghi ngờ là đe dọa đến an ninh và trật tự.
Việc hủy bỏ thiết quân luật vốn là một trong những mục tiêu chính yếu mà những người tranh đấu suốt năm ngoái trên các đường phố Ai Cập đã biểu tình đòi hỏi sự phát triển dân chủ.

Amnesty International: “Hãy ngưng tra tấn và bạo hành!”
Năm ngoái, trên 100 người đã bị sát hại trong các cuộc biểu tình vốn đã khởi phát từ ngày 25-01-2011 nhằm chống Tổng Thống tham quyền cố vị Hosni Mubarak và chế độ độc đoán của ông ta. Thế nhưng sau một năm cách mạng, như đã viết trên đây, theo tổ chức Amnesty International, tình trạng nhân quyền ở Ai Cập vẫn tiếp tục u tối.
Ông Mohamed Lotfy, nhà khảo cứu nhân quyền của Amnesty International ở Ai Cập, hôm qua đã phát biểu: “Sự thay đổi lớn lao nhất trong năm 2011 là dân chúng đã nhận lãnh trách nhiệm đối với các quyền lợi của mình, và họ chống đối tệ nạn tra tấn, sự nghèo khổ và thảm trạng tham nhũng. Tuy nhiên nay vẫn tiếp tục diễn ra các cuộc tra tấn, vô số vụ tố tụng ở tòa án quân sự và những sự hạn chế tự do”.
Việc sử dụng tòa án quân sự đối với 12.000 người biểu tình là một trong những vấn đề mà tổ chức Amnesty International hiện hoạt động chống lại. Ông Lotfy nhấn mạnh: “Những gì chúng ta đã chứng kiến dưới thời Mubarak thì hiện vẫn tiếp tục. Nay chúng tôi yêu cầu việc chuyển giao quyền hành ngay lập tức cho dân sự”.
Tổ chức nhân quyền này đã đệ nộp một danh sách gồm 10 mục đòi hỏi của 54 chính đảng trong nước. Trong số những yêu sách đó là việc chấm dứt những vụ bắt bớ và tra tấn những người biểu tình. Ông Lotfy tường thuật: “Chúng tôi muốn chính quyền phải bảo đảm tự do diễn tả (ngôn luận), chấm dứt tra tấn và bạo hành phụ nữ. Chúng tôi đã được sự ủng hộ của nhiều chính đảng; tuy nhiên một số trong các đảng phái này đã dè dặt đối với một vài sự đòi hỏi ấy, chẳng hạn cải thiện quyền lợi phụ nữ và hủy bỏ án tử hình”.
Liên quan đến vụ xét xử cựu Tổng Thống Hosni Mubarak, Amnesty International cũng bầy tỏ sự bất đồng sau khi công tố viện Ai Cập đề nghị án tử hình. Đại diện cho tổ chức nhân quyền này, ông Mohamed Lotfy phát biểu: “Ông Mubarak phải được hưởng một vụ xét xử công bình. Họ phải thiết lập toàn thể bộ máy an ninh để tránh cho người dân không bị bắt đem đi và bị tra tấn. Họ phải ngăn chận tệ nạn áp bức phụ nữ và tín đồ Kop đồng thời phải cải thiện các quyền lợi xã hội”.

Quốc Hội Ai Cập được làm luật
Chính phủ Ai Cập hôm Thứ Hai, ngày 23-01-2012, đã loan tin trên trang mạng điện tử Facebook của họ là Hội Đồng Quân Sự đương nhiệm ở Ai Cập đã đồng thuận chuyển giao quyền lập pháp ở trong nước này cho tân Quốc Hội dân cử.
Chủ Tịch Hội Đồng Quân Sự, Thống Chế Hussein Tantawi đã đích thân tuyên bố trong một văn thư là nay các vị dân biểu nhận lãnh trách nhiệm làm luật.
Tân Quốc Hội đã hội họp lần đầu tiên hôm Thứ Hai vừa rồi. Ông Mohamed Saad al-Katatni của tổ chức Hồi Giáo Huynh Đệ đã được đề cử làm Chủ Tịch tân Quốc Hội mà nay đã được làm luật theo đúng chức năng của cơ quan này.

Tổng Thống Obama thúc đẩy Ai Cập tiếp tục tiến trình dân chủ
Tòa Bạch Ốc cho biết, Thứ Sáu tuần qua, trong một cuộc điện đàm, Tổng Thống Hoa Kỳ Barack Obama đã yêu cầu nhà lãnh đạo lâm thời Hussein Tantawi của Ai Cập là hãy tiếp tục tiến trình dân chủ. Hai ông đã bàn luận về việc Ai Cập trả tiền nợ trong lần sắp tới cho Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF).
Thống Chế Hussein Tantawi hiện là người điều hành Hội Đồng Quân Sự ở Ai Cập vốn tiếp quản quyền lực sau cuộc sụp đổ của chế độ Mubarak. Tuy nhiên nhiều người dân Ai Cập vẫn lo lắng là Hội Đồng Quân Sự sẽ không từ bỏ quyền lực một cách dễ dàng.
Theo tin của thông tấn xã NTB, Tổng Thống Obama nhân cuộc điện đàm này đã nhấn mạnh về tầm quan trọng của việc để cho các cơ sở dân sự và độc lập được hoạt động tự do trong cấu trúc chính trị mới ở Ai Cập.

Các đảng Hồi Giáo chế ngự Quốc Hội Ai Cập
Cuộc bầu cử Quốc Hội tự do đầu tiên của Ai Cập sau nhiều thập niên đã diễn ra 3 vòng; 2 vòng được tổ chức trước lễ Giáng Sinh và vòng sau cùng vào đầu tân niên vừa rồi.
Thứ Sáu, ngày 20-01-2012, kết quả chính thức của cuộc bầu cử cho biết là các chính đảng Hồi Giáo đã chiếm được hai phần ba (2/3) số ghế trong tân Quốc Hội Ai Cập.
Phong trào Hồi Giáo ôn hòa, Hồi Giáo Huynh Đệ đã chiếm được một vai trò ưu thế khi bản tân hiến pháp được duyệt ký.
Ông Abel Moez Ibrahim, Chủ Tịch Ủy Ban Bầu Cử, xác nhận rằng liên minh chính đảng do đảng Tự Do và Công Lý (FJP/Freedom and Justice Party) lãnh đạo, đã chiếm được cả thảy 235 củng tổng số 498 chỗ trong tân Quốc Hội.
Đảng bảo thủ cực đoan Al Nour về hạng nhì với 121 đại biểu.
Đảng cấp tiến Wafd chiếm hạng ba với gần 9 phần trăm của tổng số kết quả.
Liên hiệp với danh xưng Revolution (Cách Mạng) đại diện cho giới trẻ vốn đi tiên phong trong các cuộc đòi hỏi những việc canh tân, chỉ chiếm được 7 đại biểu mà thôi.
Chỉ rất ít ứng cử viên phụ nữ đắc cử.
Những người Ai Cập cấp tiến và các quốc gia Tây Phương vốn đã có mối quan hệ gần gũi với chế độ cũ của Tổng Thống thất sủng Hosni Mubarak. Dưới chế độ Mubarak, phong trào Hồi Giáo Huynh Đệ bị nghiêm cấm hoạt động - và chính đảng của cựu Tổng Thống bao giờ cũng bá chủ Quốc Hội.

Hòa giải
Với một biểu tượng lãnh đạo, phong trào Hồi Giáo Huynh Đệ và đảng Tự Do và Công Lý (FJP) đã đồng thời nhấn mạnh rằng tân Quốc Hội sẽ nắm một vai trò hòa giải. Saad al-Katatni tuyên bố: “Trọng tâm là đón nhận mọi yêu cầu của cách mạng, trong số đó là việc chu toàn mọi quyền lợi của những người đã bị thương tích và bị thiệt mạng trong cuộc nổi dậy”.
Đảng FJP đã đề nghị ông Katatni làm Chủ Tịch Hạ Viện.
Hiện vẫn chưa rõ rệt về mức độ các nhóm Hồi Giáo sẽ hợp tác với nhau thế nào trong tân Quốc Hội này.

HRW: “Không nên sợ Hồi Giáo về chính trị”
Thứ Hai vừa rồi, tổ chức nhân quyền Human Rights Watch (HRW) cho rằng cộng đồng thế giới nên chấm dứt lo sợ Hồi Giáo về chính trị và thay vào đó, hãy tôn trọng ý dân ở các nước tại Trung Đông.
Sau khi bị áp bức trong nhiều năm, các phong trào Hồi Giáo đã đạt được một thành quả quan trọng ở nhiều quốc gia sau Mùa Xuân Ả Rập.
Trong một bản phúc trình, HRW kêu gọi thế giới tôn trọng ước muốn của phần đông dân chúng ở các nước mà nay đang nỗ lực thực thi dân chủ. Các nước Tây Phương nên bất đồng với các đồng minh phi dân chủ và thay vào đó, hỗ trợ các nỗ lực canh tân.
Tổ chức nhân quyền này đồng thời cũng bầy tỏ niềm lo lắng về quyền lợi của phụ nữ thuộc các nhóm thiểu số ở Trung Đông. Theo HRW, bởi thế các nước Tây Phương nên cố gắng “tiếp sức” cho các phong trào Hồi Giáo nào vốn quan tâm đến nhân quyền.
HRW viết trong bản phúc trình mới là tổ chức tố cáo những quốc gia Tây Phương về thái độ bạc đãi những người di cư xuất xứ từ các nước Ả Rập trong các cuộc nổi dậy năm ngoái. Các quốc gia Âu Châu này bầy tỏ quá ít ý lực trong việc dành ưu tiên cho nhân quyền. – (HM)

Viendongdaily.com và tác giả giữ bản quyền bài trên trang này. Xin đừng trích đăng dưới bất cứ hình thức nào.