California đang tự đẩy mình vào cú sốc giá xăng có thể lên đến $8 đô cho 1 gallon, và người dân sẽ là bên trả giá

Dựa theo báo cáo phân tích của Đại học Southern California (USC Marshall School of Business), do giáo sư Michael A. Mische thực hiện, đã công bố khoảng tháng 5/2025.

Dự báo đó cho biết giá xăng ở California có thể đạt hoặc vượt $8 USD/gallon vào cuối năm 2026. Theo đó, giá xăng thông thường (regular gasoline) có thể tăng lên đến 75% so với mức trung bình $4.816/gallon vào tháng 4/2025, tức khoảng $7.35 đến $8.435/gallon vào cuối năm 2026.

Lý do chính là việc chính quyền California với các quy định mới đã gián tiếp dẫn đến việc đóng cửa hai nhà máy lọc dầu lớn: Phillips 66 (2025) và Valero (2026), làm giảm khoảng 17% đến 20% công suất lọc dầu của California (bằng 1/5 nguồn cung nội địa).

California đang bước vào một kịch bản mà giới hoạch định chính sách tại Sacramento dường như đã nhìn thấy từ trước – nhưng vẫn phớt lờ: giá xăng có thể chạm ngưỡng $8/gallon vào năm 2026, mức chưa từng có trong lịch sử nước Mỹ hiện đại.

Đây không phải là lời cảnh báo từ các chính trị gia đối lập. Đó là kết luận trong báo cáo phân tích của Đại học Southern California (USC Marshall School of Business) do giáo sư Michael A. Mische thực hiện và công bố vào khoảng tháng 5/2025. Trước đó hơn một tháng, CNN và Yahoo Finance cũng đã đồng loạt phát đi tín hiệu báo động tương tự.

Nhưng tại California, báo động dường như chỉ là… tiếng ồn nền.

Từ $4.8 lên $8/gallon: một cú tăng giá mang tính cấu trúc

Theo báo cáo của USC, với mức giá trung bình $4.816/gallon vào tháng 4/2025, xăng thường (regular gasoline) tại California có thể tăng đến 75% vào cuối năm 2026 – tương đương $7.35 đến $8.435/gallon.

Đây không phải là biến động do chiến tranh, thiên tai hay khủng hoảng toàn cầu.
Đây là hệ quả trực tiếp của chính sách trong nước, cụ thể là chính sách năng lượng và môi trường của chính quyền California.

Hai nhà máy lọc dầu lớn – Phillips 66 (đóng cửa năm 2025) và Valero (dự kiến 2026) – sẽ ngừng hoạt động, làm mất khoảng 17–20% công suất lọc dầu toàn tiểu bang, tương đương 280.000–309.000 thùng/ngày. Nói thẳng ra: 1/5 nguồn cung nội địa biến mất.

California: tự trói mình vào một loại xăng “đặc thù”

Không giống các tiểu bang khác, California sử dụng CARB gasoline – loại xăng “sạch hơn” theo tiêu chuẩn riêng, khác với chuẩn liên bang. Điều này khiến tiểu bang gần như không thể linh hoạt bù nguồn cung khi có biến động.

Trong quá khứ, California từng có hơn 40 nhà máy lọc dầu. Hiện nay, con số đó chỉ còn khoảng 7. Khi hai nhà máy nữa đóng cửa, California sẽ phải nhập khẩu xăng từ châu Á hoặc vùng Gulf Coast, chịu thêm chi phí vận chuyển, bảo hiểm và rủi ro địa chính trị.

Giá xăng vì thế không chỉ cao – mà còn dễ biến động hơn bất kỳ nơi nào khác ở Mỹ.

LCFS, Cap-and-Trade và cái giá của “đạo đức chính sách”

Báo cáo của USC chỉ rõ: chuỗi quy định mới – từ Low Carbon Fuel Standard (LCFS) cập nhật, thuế xăng, Cap and Trade, cho đến các đạo luật như SBX1-2 và ABX2-1 – đã đẩy chi phí sản xuất và phân phối xăng lên mức không còn khả thi về kinh tế.

Các nhà máy không “chạy trốn trách nhiệm môi trường”.

Họ rời bỏ một thị trường mà chi phí chính sách vượt quá khả năng tồn tại.

Và khi các nhà máy rời đi, họ không mang theo chi phí đó.

Họ để lại nó cho người dân.

Giá xăng tăng không chỉ là chuyện ở trạm bơm

Xăng không chỉ là nhiên liệu cho xe hơi.

Nó là nền móng của toàn bộ chuỗi giá cả: thực phẩm, vận chuyển, dịch vụ, xây dựng, logistics.

Khi giá xăng tại California – vốn đã cao nhất nước Mỹ, dao động $4.50–$5.00/gallon – tiếp tục tăng vọt, mọi thứ khác cũng sẽ tăng theo. Người lao động thu nhập thấp, cộng đồng nhập cư, các gia đình sống xa trung tâm đô thị sẽ là những người bị ảnh hưởng đầu tiên và nặng nề nhất.

Và khi giá cả leo thang, đừng đổ lỗi nhầm chỗ

Báo cáo của USC nhấn mạnh: đây là kịch bản xấu nhất, phụ thuộc vào thị trường. Nhưng xu hướng tăng giá là điều gần như chắc chắn.

Và điều quan trọng nhất cần nói thẳng: nếu giá cả tăng trong những năm tới, đó không phải vì chính sách liên bang.

Đó là lựa chọn của California.

Một tiểu bang luôn tự hào dẫn đầu về môi trường đang đối mặt với câu hỏi cốt lõi: liệu mục tiêu đạo đức có thể được theo đuổi bằng cách đẩy chi phí sống vượt khỏi tầm với của chính người dân mình?

Nếu không có câu trả lời nghiêm túc, $8/gallon sẽ không phải là cú sốc cuối cùng.

TH