Chính sách trục xuất sang nước thứ ba tại Mỹ gây tranh cãi lớn khi đẩy nhiều người đến châu Phi

Trong thời gian gần đây, chính sách di trú của Mỹ đang vấp phải nhiều tranh cãi gay gắt liên quan đến việc trục xuất người không có giấy tờ sang các quốc gia thứ ba tại châu Phi. Điển hình là trường hợp của nhiều cá nhân đã sinh sống tại Mỹ từ khi còn rất nhỏ, lớn lên với ngôn ngữ và văn hóa hoàn toàn là Mỹ, nhưng đột ngột bị đưa lên máy bay đến những vùng đất xa lạ. Những người này rơi vào tình trạng vô quốc tịch do quốc gia gốc từ chối tiếp nhận, khiến hành trình trục xuất trở thành một cơn ác mộng chưa có hồi kết.

Hoàn cảnh trớ trêu của những người vô quốc tịch

Câu chuyện của Ayana là một minh chứng rõ nét cho bi kịch này. Sinh ra trong một trại tị nạn ở Sudan và chuyển đến Mỹ từ khi mới 2 tuổi, cô đã dành phần lớn cuộc đời tại thành phố San Diego, California, nơi cô học tập và làm việc như một trợ lý điều dưỡng. Do vướng vào các thủ tục pháp lý về cư trú, cô đã bị Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) bắt giữ và đưa lên chuyến bay đến Cameroon trong tình trạng tay chân bị còng suốt hành trình dài 9,493 miles từ quê hương thứ hai của cô.

Tình trạng của Ayana không phải là trường hợp cá biệt trong hệ thống di trú hiện nay tại Mỹ. Hàng chục người có nguồn gốc từ các quốc gia khác nhau như Congo, Ghana, Angola hay Ethiopia cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự khi không thể bị trục xuất về nước sinh ra hoặc quê hương của cha mẹ. Việc thiếu vắng một quy chế pháp lý rõ ràng đã đẩy họ vào thế tiến thoái lưỡng nan, trở thành những con tốt thí trong các thỏa thuận ngoại giao ngầm giữa các quốc gia.

Quy mô mở rộng của thỏa thuận 'Nước thứ ba'

Để giải quyết bài toán những người không thể trục xuất về nước gốc, chính quyền Mỹ đã tiến hành đàm phán với nhiều quốc gia châu Phi để họ đồng ý tiếp nhận các trường hợp này. Các quốc gia như Cameroon, Eswatini, Guinea Xích Đạo và Liberia đã trở thành điểm đến mới của hàng loạt người bị trục xuất từ Mỹ. Theo các nguồn tin điều tra, Washington đã sử dụng đòn bẩy ngoại giao bao gồm các gói hỗ trợ tài chính trị giá hàng triệu USD cùng với các biện pháp đe dọa hạn chế thị thực để thuyết phục các chính phủ châu Phi gật đầu.

Tuy nhiên, việc đưa những người bị trục xuất đến các quốc gia này đang vấp phải làn sóng chỉ trích mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế. Đáng chú ý, trong số những người bị chuyển đến Cameroon có cả những cá nhân thuộc cộng đồng LGBTQ, trong khi tại quốc gia này, đồng tính luyến ái vẫn bị coi là tội hình sự nghiêm trọng. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về vấn đề nhân quyền và trách nhiệm pháp lý của Mỹ trong việc bảo vệ sự an toàn cho những người mà họ trục xuất khỏi lãnh thổ.

Đời sống khốn đốn và phản ứng từ giới luật sư

Sau khi đặt chân đến các quốc gia tiếp nhận, những người bị trục xuất phải đối mặt với điều kiện sống vô cùng khắc nghiệt. Hầu hết họ đến nơi chỉ với bộ quần áo trên người, trong khi toàn bộ tài sản cá nhân, điện thoại và giấy tờ tùy thân đều bị tịch thu. Nhiều người đã nhanh chóng mắc bệnh sốt rét trong môi trường sống thiếu thốn, không có bất kỳ sự hỗ trợ tâm lý nào và dịch vụ y tế gần như bằng không.

Nhận thấy tính chất phi nhân đạo và vi phạm luật pháp quốc tế của chính sách này, đội ngũ luật sư đại diện, tiêu biểu là luật sư Fru Joseph Awah, đã đệ đơn kiện lên tòa án tại Cameroon nhằm yêu cầu chấm dứt ngay lập tức các vụ cưỡng bức hồi hương này. Vụ việc không chỉ làm nổi bật những bất cập trong hệ thống pháp luật di trú của Mỹ mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về số phận của hàng nghìn con người đang nằm trong diện giám sát hoặc có lệnh trục xuất treo.

Bình luận: Chính sách trục xuất sang nước thứ ba đang phơi bày những khoảng tối nhức nhối của hệ thống di trú Mỹ, nơi các giá trị nhân đạo đôi khi bị đánh đổi bằng những thỏa thuận ngoại giao lạnh lùng. Khi một con người bị tước đoạt cả quê hương lẫn mái nhà, thế giới cần phải nhìn nhận lại trách nhiệm bảo vệ quyền con người vượt qua mọi biên giới địa lý.