Chuyện về "Người đẹp ngủ" và lý do hàng trăm thi thể nằm lại trên đỉnh Everest suốt hàng thập kỷ

Đỉnh Everest với chiều cao hùng vĩ 29,029 feet (8.848 mét) so với mực nước biển từ lâu đã trở thành biểu tượng tột cùng cho lòng dũng cảm, hoài bão và ý chí chinh phục của con người. Tuy nhiên, đằng sau những vinh quang chói lọi của người chiến thắng là hàng loạt bi kịch thầm lặng nằm lại giữa làn tuyết trắng. Giữa vô số câu chuyện thảm thương được kể lại qua các thế hệ nhà thám hiểm, số phận bi bối của nữ vận động viên Francys Arsentiev vào năm 1998 vẫn để lại nỗi ám ảnh sâu sắc nhất. Hành trình của cô không chỉ phản ánh sự tàn khốc của "vùng tử thần" mà còn giải thích lý do vì sao ngọn núi này lại trở thành nơi yên nghỉ vĩnh hằng của hàng trăm con người.

Khát vọng lịch sử và bi kịch ở vùng đất chết

Vào mùa xuân năm 1998, Francys Arsentiev cùng chồng mình là Sergei Arsentiev – một nhà leo núi kỳ cựu người Nga – đã quyết định chinh phục "nóc nhà thế giới" theo tuyến đường Đông Bắc thuộc địa phận Tây Tạng. Mục tiêu của Francys vô cùng táo bạo: cô không chỉ muốn đặt chân lên độ cao 29,029 feet mà còn khát khao trở thành người phụ nữ Mỹ đầu tiên chạm tới đỉnh Everest mà không cần sử dụng bình oxy trợ giúp. Việc leo núi không có oxy hỗ trợ ở độ cao này đòi hỏi thể lực phi thường cùng khả năng chịu đựng tình trạng thiếu oxy mô nghiêm trọng.

Sau hai lần hủy bỏ vì thời tiết xấu và sự cố kỹ thuật, vào ngày 22 tháng 5 năm 1998, cặp đôi đã hoàn thành tâm nguyện khi đứng trên đỉnh Everest. Tuy nhiên, niềm vui ngắn chẳng tày gang. Do chạm đỉnh quá muộn vào buổi chiều, họ buộc phải bắt đầu hành trình xuống núi trong tình trạng kiệt sức, giữa bóng tối mịt mùng và nền nhiệt độ hạ thấp kỷ lục xuống dưới -40°F (-40°C). Trong quá trình di chuyển gian khổ qua địa hình hiểm trở, hai vợ chồng đã vô tình lạc mất nhau.

Francys hoàn toàn kiệt quệ và gục ngã tại vùng tử thần – khu vực nằm ở độ cao trên 26,247 feet (8.000 mét), nơi lượng oxy trong không khí chỉ bằng 1/3 so với mực nước biển. Người chồng Sergei sau khi xuống được trại thấp hơn, dù vô cùng kiệt sức, vẫn dũng cảm mang theo bình oxy và thuốc trợ lực ngược lên núi để tìm vợ. Đó là lần cuối cùng người ta nhìn thấy ông còn sống. Thi thể của Sergei được tìm thấy vào năm 1999 ở sườn núi phía Bắc trong tình trạng bị ngã từ trên cao xuống.

Sự bất lực của con người trước quy luật khắc nghiệt

Trong những ngày sau đó, nhiều đoàn thám hiểm đi qua tuyến đường này đã phát hiện Francys vẫn còn thoi thóp giữa tuyết lạnh. Hai nhà leo núi Ian Woodall và Cathy O'Dowd đã dừng lại cố gắng trợ giúp cô suốt nhiều giờ đồng hồ. Dù nghe thấy những lời thì thầm đớn đau của Francys: "Xin đừng bỏ tôi lại...", họ buộc phải đưa ra quyết định đau đớn nhất cuộc đời là rút lui để tự cứu lấy mình khi nguồn oxy dự trữ dần cạn kiệt.

Ở độ cao trên 26,247 feet, việc cõng hoặc kéo một người trưởng thành nặng khoảng 130-150 lbs (59-68 kg) trong tình trạng không thể tự bước đi là điều gần như không tưởng. Mọi nỗ lực cứu hộ tại vùng không khí loãng này đòi hỏi một đội ngũ từ 8 đến 10 Sherpa chuyên nghiệp, chi phí lên tới hơn $50,000 USD đến $100,000 USD, và quan trọng nhất là đánh đổi trực tiếp bằng tính mạng của những người ứng cứu. Không một ai có đủ khả năng thực hiện điều đó trong điều kiện bão tuyết khắc nghiệt.

Francys qua đời ngay sau đó. Do tư thế nằm bất động nguyên vẹn, làn da trắng bệch vì băng giá trông như đang chìm vào giấc ngủ yên bình giữa tuyết trắng, cô được giới leo núi đặt biệt danh là "Người đẹp ngủ" (Sleeping Beauty). Thi thể của cô nằm lộ thiên ngay sát tuyến đường chính, trở thành một mốc định vị xót xa cho hàng trăm nhà thám hiểm đi qua suốt gần một thập kỷ.

Nghi lễ tiễn biệt muộn màng và sự thật về nghĩa trang Everest

Phải đến năm 2007, nhà leo núi Ian Woodall – người từng chứng kiến những giây phút cuối cùng của Francys – mới có thể quay trở lại Everest để thực hiện một sứ mệnh mang tên "The Tao of Everest". Được sự đồng ý và hỗ trợ từ gia đình Francys, Woodall cùng đồng đội đã tiến hành một chiến dịch rủi ro nhằm đưa thi thể cô rời khỏi tuyến đường di chuyển chính.

Họ đã dùng lá quốc kỳ Mỹ gói trọn thân thể cô, đọc một đoạn cầu nguyện ngắn gọn và nhẹ nhàng thả thi thể cô xuống vực sâu ở sườn núi phía Bắc – một vị trí khuất xa tầm mắt của những người qua đường. Hành động này không chỉ trả lại sự tôn nghiêm riêng tư cho "Người đẹp ngủ" mà còn giúp xoa dịu phần nào nỗi ám ảnh cho cộng đồng leo núi quốc tế.

Trường hợp của Francys Arsentiev chỉ là một trong số hơn 200 đến 300 thi thể hiện vẫn đang nằm lại trên Everest. Nguyên nhân chính khiến việc di dời thi thể khỏi ngọn núi này trở thành bài toán gần như không có lời giải bao gồm:

• Điều kiện thời tiết cực đoan: Tốc độ gió tại vùng tử thần có thể vượt quá 100 miles/giờ (160 km/h) cùng nhiệt độ thường xuyên duy trì ở mức -30°F đến -50°F.
• Trọng lượng gia tăng do đóng băng: Thi thể bị đóng băng hoàn toàn có thể nặng gấp đôi, lên tới hơn 200 lbs - 300 lbs (90 - 135 kg) và dính chặt vào băng đá, rất khó để tách ra.
• Rủi ro sinh tử cho đội cứu hộ: Đã có không ít Sherpa và phi công trực thuẫn hy sinh khi cố gắng đưa thi thể người tử nạn xuống núi.
• Chi phí đắt đỏ: Mức chi phí cho một cuộc trục vớt thi thể chuyên nghiệp dao động từ $30,000 USD đến hơn $70,000 USD, một con số vượt quá khả năng tài chính của nhiều gia đình.

Chính vì những yếu tố trên, ngọn núi cao nhất thế giới dần trở thành một nghĩa trang lộ thiên khổng lồ, nơi những cái tên như "Green Boots" hay "Sleeping Beauty" trở thành những lời nhắc nhở tàn nhẫn về cái giá của khát vọng chinh phục.

Bình luận: Bức tranh về "Người đẹp ngủ" trên đỉnh Everest không chỉ là một bi kịch cá nhân mà còn là lời cảnh báo đắt giá về sự bất lực của con người trước ngưỡng cửa sinh tử của tự nhiên. Bài học lớn nhất rút ra từ những chuyến đi này là đỉnh cao chỉ thực sự được chinh phục khi nhà thám hiểm có thể trở về nhà an toàn.