Hàng tỷ USD gian lận phúc lợi tại Minnesota: Cộng đồng người Somali dưới sự giám sát và tranh cãi

Các công tố viên cho biết Aimee Bock, người sáng lập Feeding Our Future và Salim Said đã giúp dàn dựng một trong những kế hoạch gian lận cứu trợ đại dịch lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Theo Hoa Kỳ, cả hai đều bị kết tội chuyển các quỹ dinh dưỡng trẻ em của liên bang sang những ngôi nhà sang trọng, phương tiện và các chi tiêu cá nhân khác. (Văn phòng Cảnh sát trưởng Quận Sherburne)

Một loạt vụ gian lận phúc lợi với quy mô hàng tỷ USD tại Minnesota đang khiến cộng đồng người Somali trong tiểu bang trở thành tâm điểm chú ý, đồng thời làm dấy lên những câu hỏi nhạy cảm về sự hòa nhập, giám sát và an ninh công cộng.

Các vụ gian lận này liên quan tới nhiều chương trình công, từ cứu trợ COVID-19, dịch vụ nhà ở cho đến chăm sóc trẻ tự kỷ, trong đó có một số khoản tiền bị nghi ngờ chảy đến tổ chức khủng bố al-Shabaab. Sự việc đã dẫn đến các cuộc điều tra của Hạ viện Mỹ, Bộ Tài chính liên bang và gia tăng áp lực chính trị lên Thống đốc Tim Walz về việc tại sao Minnesota không bảo vệ được tiền thuế của người dân.

Trung tâm của bê bối là vụ Feeding Our Future, nơi khoảng 300 triệu USD dành để nuôi dưỡng trẻ em thu nhập thấp trong đại dịch bị chiếm đoạt. Các công ty “ma” và các điểm phát cơm do một số người Somali quản lý, nhưng kẻ cầm đầu được xác định là Aimee Bock, một người Mỹ da trắng. Vụ án hiện đã mở rộng với ít nhất 78 bị cáo. Các chương trình khác như Housing Stabilization Services, hỗ trợ tìm kiếm và duy trì nhà ở, cùng chương trình chăm sóc trẻ tự kỷ, cũng bị khai khống dịch vụ, khiến hàng triệu USD bị rút ra, được chi tiêu cho xe sang, bất động sản và cuộc sống xa hoa cả ở Mỹ lẫn Kenya.

Theo Thượng nghị sĩ Jordan Rasmusson, sự nhạy cảm về sắc tộc và chính trị hóa trong chính quyền Walz đã khiến các cuộc điều tra bị trì hoãn, tạo cơ hội cho gian lận kéo dài nhiều năm. Một số nhân viên tố giác nội bộ tại DHS đã bị phớt lờ, điều chuyển hoặc bị loại bỏ, cho thấy sự thiếu trách nhiệm trong quản lý và kiểm soát. Thượng nghị sĩ Rasmusson nhấn mạnh: “Từ khi Thống đốc Walz nhậm chức, cơ quan dịch vụ con người đã hoạt động yếu kém, tạo môi trường để tội phạm khai thác các chương trình phúc lợi.”

Vụ bê bối Feeding Our Future không chỉ là gian lận tài chính mà còn làm dấy lên lo ngại về an ninh. Một số báo cáo cho rằng một phần tiền bị chiếm đoạt đã được chuyển ra nước ngoài, có khả năng tiếp tay cho tổ chức khủng bố al-Shabaab tại Somalia. Lịch sử cho thấy vào cuối thập niên 2000, khoảng 20 thanh niên Somali-Mỹ rời Minnesota để gia nhập tổ chức này, trong đó có Shirwa Ahmed, kẻ đánh bom liều chết đầu tiên của Mỹ tại Somalia vào năm 2008. Mối lo ngại về tài chính và khủng bố đã khiến một số nghị sĩ và cựu quan chức cảnh báo về nguy cơ tiền thuế chảy vào tay các tổ chức cực đoan.

Ngoài gian lận, các vụ án bạo lực liên quan đến một số cá nhân gốc Somali cũng làm xói mòn niềm tin công chúng. Trong vài năm gần đây, liên tiếp xảy ra các vụ cưỡng hiếp, giết người, bạo lực tại các thành phố Twin Cities, với một số nghi phạm được xác định là người Somali. Các nhóm tội phạm lỏng lẻo như Somali Outlaws hay 10th Street Gang không phải là các tổ chức tội phạm có cấu trúc chặt chẽ, mà thường xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân, nhưng những vụ việc này vẫn tạo ra cái nhìn tiêu cực về cộng đồng. Minnesota không theo dõi tội phạm theo sắc tộc, và tổng thể tội phạm bạo lực trong tiểu bang đang giảm, nhưng sự nổi bật của các vụ án gắn với người Somali đã khuếch đại các quan ngại về an ninh công cộng.

Các nhà lãnh đạo cộng đồng người Somali nhấn mạnh phần lớn dân cư là chăm chỉ, tuân thủ pháp luật và yêu nước. Jaylani Hussein, Giám đốc CAIR-Minnesota, cho rằng việc gán ghép hành vi phạm tội của một số cá nhân lên toàn bộ cộng đồng là không công bằng: “Tội phạm là hành vi cá nhân, phản bội niềm tin của cộng đồng, chứ không phải lỗi của cả cộng đồng. Hành vi trục lợi từ chương trình thực phẩm của trường học là trộm chính cộng đồng của họ, của những trẻ em cần được giúp đỡ, đặc biệt là trong cộng đồng Somali-Mỹ, vốn vẫn còn nghèo khó.”

Vụ bê bối này đặt ra câu hỏi về năng lực lãnh đạo của Thống đốc Walz, nhất là khi ông dự định tái tranh cử nhiệm kỳ thứ ba vào năm 2026. Các nhà lập pháp chỉ trích rằng chính quyền đã thất bại trong việc bảo vệ tiền thuế của người dân và thiếu hành động khi gian lận đã hiển hiện rõ ràng. Rasmusson nhận định: “Chính quyền Walz đã hoàn toàn thất bại trong việc bảo vệ người dân Minnesota. Niềm tin của người dân và cơ quan lập pháp vào khả năng lãnh đạo của ông ấy đang bị suy giảm, và sẽ rất khó để khôi phục lại sự tin tưởng đó.”

FB Henry Quang Vu