Mỹ siết gọng kìm bán dẫn: Đề xuất cấm CXMT và YMTC, ngăn Trung Quốc chi phối chuỗi cung ứng toàn cầu

Trong bối cảnh cơn sốt vi mạch toàn cầu và tình trạng thiếu hụt chip nhớ diễn ra nghiêm trọng, nhiều tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ, bao gồm cả Apple, đã tích cực vận động hành lang để xin phép thu mua sản phẩm từ các nhà cung cấp Trung Quốc. Tuy nhiên, động thái này ngay lập tức gặp phải sự phản đối dữ dội từ giới lập pháp Washington. Mới đây, hai nghị sĩ John Moolenaar và George Whitesides đã chính thức gửi thư tới Bộ Thương mại Mỹ, yêu cầu áp đặt lệnh cấm toàn diện đối với các công ty Mỹ trong việc hợp tác thương mại với ChangXin Memory Technologies (CXMT) và Yangtze Memory Technologies Corp (YMTC) – hai nhà sản xuất chip DRAM và NAND lớn nhất của Trung Quốc.

Sức ép từ Đồi Capitol và nguy cơ phụ thuộc công nghệ

Lợi dụng đà thiếu hụt nguồn cung toàn cầu, các doanh nghiệp Trung Quốc đã nhanh chóng chào bán sản phẩm chip nhớ với mức giá cực kỳ cạnh tranh. Việc các ông lớn công nghệ phương Tây xem xét đưa chip nhớ Trung Quốc vào chuỗi sản xuất thiết bị tiêu dùng thương mại được xem là một bước đi chứa đựng nhiều rủi ro. Hai nghị sĩ Moolenaar và Whitesides khẳng định rằng, việc phụ thuộc vào chip do Bắc Kinh kiểm soát sẽ tạo ra "rủi ro không thể chấp nhận" đối với an ninh quốc gia, nền kinh tế cũng như tính ổn định của chuỗi cung ứng Mỹ.

Sự hiện diện của CXMT và YMTC trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn không chỉ đơn thuần là một giao dịch thương mại dân sự. Nó còn mở ra cánh cửa cho Bắc Kinh từng bước thâm nhập, nắm bắt cấu trúc phần cứng và tạo ra thế chủ động trong việc chi phối nguồn cung thiết bị điện tử toàn cầu.

Mối liên hệ quân sự và nguy cơ trợ cấp gián tiếp

Một trong những lý do cốt lõi khiến các nghị sĩ Mỹ kiên quyết phản đối giao dịch với CXMT và YMTC là mối quan hệ mật thiết giữa hai doanh nghiệp này với Quân đội Nhân dân Trung Quốc (PLA). Theo các báo cáo phân tích chiến lược, việc các tập đoàn Mỹ mua sản phẩm từ CXMT và YMTC sẽ "gián tiếp trợ cấp" cho việc phát triển các công nghệ lưỡng dụng (dual-use technologies) – những công nghệ vừa phục vụ mục đích dân sinh vừa được ứng dụng trong hiện đại hóa quân sự và khí tài chiến tranh của PLA.

Hơn thế nữa, giới phân tích cảnh báo rằng nếu Mỹ và các đồng minh chấp nhận sử dụng chip nhớ giá rẻ của Trung Quốc ở thời điểm hiện tại, năng lực sản xuất chip nhớ nội địa của các quốc gia phương Tây có nguy cơ bị suy yếu vĩnh viễn. Việc mất đi thị phần và doanh thu sẽ khiến các nhà sản xuất phương Tây không còn đủ nguồn lực tài chính để tái đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D), từ đó tụt hậu trong cuộc đua công nghệ cao.

Bài học từ kịch bản bán phá giá và thao túng thị trường

Cảnh báo của giới lập pháp Mỹ không phải là không có cơ sở, khi nhìn lại lịch sử phát triển công nghiệp của Trung Quốc trong vài thập kỷ qua. 

Bắc Kinh đã nhiều lần áp dụng thành công chiến lược trợ cấp quy mô lớn từ chính phủ để giúp các doanh nghiệp nội địa vươn ra toàn cầu, bán phá giá sản phẩm và đè bẹp các đối thủ cạnh tranh quốc tế.

Chiến lược này đã từng được chứng minh hiệu quả trong hàng loạt ngành công nghiệp then chốt:

• Năng lượng mặt trời: Các công ty Trung Quốc nhận trợ cấp khủng, tràn ngập thị trường với tấm pin giá rẻ, khiến hàng loạt nhà sản xuất phương Tây phá sản.
• Ngành thép và viễn thông: Thao túng giá và chiếm lĩnh thị phần toàn cầu nhờ sự chống lưng tài chính từ nhà nước.
• Xe điện và pin: Kiểm soát phần lớn chuỗi cung ứng khoáng sản và sản xuất pin toàn cầu nhờ chính sách ưu đãi kéo dài.

Nếu kịch bản này lặp lại trong ngành bán dẫn, các doanh nghiệp Trung Quốc sẽ làm suy yếu hoàn toàn đối thủ cạnh tranh, khiến toàn bộ phương Tây rơi vào thế bị động và phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung chip từ Bắc Kinh.

Kêu gọi liên minh toàn cầu: Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và EU

Nhận thức được rằng một mình Mỹ không thể đơn độc ngăn chặn sự vươn lên của ngành bán dẫn Trung Quốc, hai nghị sĩ Mỹ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phối hợp quốc tế. Họ kêu gọi Washington phải ngay lập tức hợp tác chặt chẽ với các đồng minh chiến lược bao gồm Nhật Bản, Hàn Quốc và Liên minh Châu Âu (EU) – những quốc gia và vùng lãnh thổ đang nắm giữ các mắt xích quan trọng nhất trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Một chiến lược kiểm soát xuất khẩu và hạn chế thương mại đồng bộ giữa các quốc gia đồng minh sẽ tạo ra một bức tường lửa vững chắc, ngăn chặn CXMT, YMTC và các công ty bán dẫn Trung Quốc thâm nhập sâu vào thị trường quốc tế. Điều này không chỉ bảo vệ an ninh chuỗi cung ứng mà còn duy trì thế cân bằng chiến lược và lợi thế công nghệ cho phương Tây.

Bình luận: Cuộc chiến bán dẫn Mỹ - Trung đã bước sang giai đoạn then chốt khi ranh giới giữa an ninh quốc gia và lợi ích kinh tế ngày càng mờ nhạt. Việc kiên quyết loại bỏ các nhà sản xuất chip Trung Quốc khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu là bước đi bắt buộc để phương Tây bảo vệ chủ quyền công nghệ và tránh rơi vào bẫy phụ thuộc chiến lược trong tương lai.