Trẻ không chơi, Già đổ đốn dưới góc nhìn của tâm lý học

Một người bạn làm chuyên gia tư vấn tâm lý của tôi kể rằng gần đây, cô thường khuyên những cô gái độc thân quanh mình như sau: “Khi tìm kiếm bạn đời, bạn nhất định phải hiểu đối phương đã trải qua tuổi dậy thì như thế nào và liệu người đó có giai đoạn nổi loạn hay không; nếu không có bất cứ giai đoạn nổi loạn nào trong tuổi dậy thì, bạn nhất định phải cẩn trọng.

Đây không hẳn là một câu nói đùa mà nó thực sự có cơ sở.

Tại sao trẻ em dễ nổi loạn trong độ tuổi vị thành niên? Bởi vì đây là quá trình quá độ từ trẻ em sang người lớn, khi đó thế giới nội tâm của trẻ va chạm với thế giới thực và giá trị quan được sắp xếp lại.

Quan trọng hơn, trong giai đoạn này, đứa trẻ có một sứ mệnh quan trọng cần hoàn thành, đó là làm chính mình. Vì vậy, nếu nhìn vào những thanh thiếu niên đó, bạn đều thấy rằng đứa nào đứa nấy có chính kiến to bằng trời và không chịu lắng nghe bất kỳ ai.

Xét từ góc độ phát triển tâm lý, đây là một việc tốt. Chỉ khi trải qua quá trình này, giải phóng được những cảm xúc chất chứa bên trong, phá vỡ bản ngã ban đầu và thách thức quyền uy của bố mẹ thì đứa trẻ mới có thể thực sự đặt chân vào thế giới của riêng mình.

Vì vậy, nổi loạn tuổi dậy thì có ý nghĩa rất lớn với cuộc đời một con người.

Tại sao lại nói rằng khi tìm bạn đời, ta phải tìm một người có tuổi dậy thì nổi loạn? Bởi vì người đó đã hoàn thành quá trình này khi còn sống chung với gia đình nơi người đó sinh ra và lớn lên, nên sau khi trưởng thành, họ sẽ không trải qua quá trình đó một lần nữa.

Hai năm gần đây, thuật ngữ “nổi loạn tuổi trung niên” đã trở nên rất phổ biến. Trên thực tế, hầu hết mọi người không thực sự nổi loạn về mặt tâm lý mà chỉ là tìm một lý do nào đó để giải tỏa cảm xúc do những áp lực quá lớn của tuổi trung niên mà thôi. Nhưng cũng có một bộ phận nào đó thực sự là những kẻ “nổi loạn muộn”, hay có những người còn được gọi là “kỳ dậy thì thứ hai”. Từ nhỏ đến lớn, từ thiếu niên đến khi trưởng thành, những người này thường sống dưới sự kiểm soát và những yêu cầu nghiêm ngặt của bố mẹ (những người nuôi dưỡng quan trọng) và chưa từng có cơ hội được thực sự là chính mình. Bố mẹ họ hoặc là cực kỳ nghiêm khắc, vô tình; hoặc là cực kỳ chiều chuộng, phụ thuộc chặt chẽ về mặt tình cảm. Cách nuôi dạy này ngăn cản con trẻ thể hiện, biểu đạt “cái tôi” thực sự trước mặt bố mẹ, cũng như không cho phép chúng thực sự phát triển “cái tôi cá nhân”.

Vì vậy, những người này luôn là những “đứa trẻ ngoan”, vâng lời, ôn hòa và nhìn thì có vẻ rất yên tâm. Nhưng thực ra những biểu hiện bên ngoài đó chỉ là kết quả của sự kìm nén “cái tôi” bên trong họ. Đáng tiếc là bố mẹ họ không những không hiểu mà còn lấy đó làm tự hào, rằng: “Con tôi chẳng biết thế nào là nổi loạn tuổi dậy thì. Cháu nó ngoan lắm, chẳng bao giờ khiến tôi phải lo lắng cả!”. Họ không hề hiểu rằng cái giá phải trả cho nổi loạn tuổi dậy thì rất nhỏ, nhưng cái giá phải trả cho nổi loạn tuổi trưởng thành còn đáng sợ hơn rất nhiều.

ST