Bạn thích bài này?
Font-Size:
Con xin cúng vong linh cụ một cơi trầu
(VienDongDaily.Com - 29/05/2012)
Phải, ăn thì cũng ba, bẩy đường ăn, nhất là khi đã nâng cấp việc ăn thành thú đam mê dù đôi khi có pha chất... đau thương, vẫn sướng.
Hoài Mỹ/Viễn Đông

Kính cụ - Cụ Nguyễn Thị Lệ của con - lúc đầu con hơi do dự khi dùng chữ “cơi trầu” để hầu chuyện cụ, vì con lầm tưởng “cơi” là từ của riêng miền “Bắc... cờ ăn cá rô cây”, trong khi cụ thuộc dân “giá sống” đặc thù, nhưng khi con đọc được câu thơ “cơi trầu nậm rượu cho tươi lòng thành” trong thi phẩm Lục Vân Tiên thì con an tâm, bởi vì tác giả Nguyễn Đình Chiểu vốn gốc miền Nam... rặt. Thế hệ trẻ ngày nay sức mấy mà biết “cơi” là một cái khay nhỏ hình chữ nhật, dùng để đựng trầu cau, cụ nhỉ.
Vì ở ngoại quốc, con không thể tìm đâu ra được một “cơi xà cừ đựng trầu cánh phượng” theo đúng lễ giáo cổ truyền của dân tộc để dâng cúng vong linh cụ, nay con xin cụ xá tội mà nhận nơi đây một ly “nước chè tầu, trầu cơi thiếc” mà con với tất cả tấm lòng thành nghiêng mình kính cẩn đặt lên bàn thờ cụ.
Thưa cụ, theo lời con cháu cụ tường thuật, dù đã 83 tuổi, cụ vẫn muốn “tự trèo hái cau lấy vì sợ con cháu trảy những trái không đúng ý cụ”. Con rất “chịu” khoản này nơi cụ. Phải, ăn thì cũng ba, bẩy đường ăn, nhất là khi đã nâng cấp việc ăn thành thú đam mê dù đôi khi có pha chất... đau thương, vẫn sướng.

“Cau nào ngon bằng cau Chợ Lách? Gái nào hách bằng gái Bến Tre?”
Con vốn chẳng có chút kinh nghiệm gì về trầu cau, nhưng nghe câu đố dưới đây trong văn chương truyền khẩu về loại cau già, cau non thì đến bố con cũng còn... say huống chi con chuyên môn “ngất ngư con tầu đi” trước tất cả những gì có gắn dấu hiệu “rồ măng tịch”:
Già thì đặc bí bì bi,
Con gái đương thì rỗng toác toàng toang;
Ngoài xanh trong trắng như ngà,
Đàn ông cũng chuộng, đàn bà cũng yêu.

Thế nhưng, cụ nhỉ, cau ở mỗi thời điểm của “cuộc đời” cau lại có những đặc điểm riêng. Chẳng thế mà cau vẫn mang những tên gọi khác nhau, chẳng hạn “cau đầu ruồi” là quả cau mới nhú đầu ra; “cau hoa”, thứ cau còn non; “cau đóng vóc” tức là quả cau gần đặc hạt; “cau lừng” là cau đã già cỗi... Cụ mà sai con cháu leo hái cau thì chẳng những chúng chẳng nhận ra quả nào ngon, quả nào dở mà cứ bứt đại, kể cả “cau điếc” là thứ cau thui (không phát triển) hạt hay “cau tiên đầm”, cau còn rỗng ruột và có nước, thì con biết chẳng thà cụ để miệng, răng đình công hoặc cụ nhai “si uynh gum” thay thế còn hơn.
Cho dù là “cau truyền bẹ”, thứ cau có quả cả bốn mùa, và tuy đã có câu “cau hoa, gà giò” nhưng những người mê ăn trầu cỡ cụ vẫn chưa thấy đúng điệu. Quả cau được đánh giá là ngon thì phải xanh bóng “nước da” với hình dáng vừa phải, tròn nhưng hơi “bầu dục” một chút. “Trong lòng”, thịt thì trắng nhưng cũng không được mềm quá mà cũng không đặc cứng.
Ăn cau tươi mới sướng miệng, chứ còn các loại cau khô như “cau đậu” (cau khô dính hạt) hay “cau tum” (cau khô nhỏ miếng) hoặc “cau hoa tai” (cau khô nhỏ miếng mà cong)... thì chỉ những lúc kẹt lắm mới dùng tạm mặc dù nhiều khi cũng rất tình như ca dao đã diễn tả: “Đêm khuya thiếp mới hỏi chàng, cau khô ăn với trầu vàng sướng không”. Hỏi con giai khi có hơi hướm con gái thì có “sướng không”, chắc chắn chục đứa, cả mười đều ré lên mà xác nhận: “Sướng muốn chết!”
Thiên hạ đồn: “Cau nào ngon bằng cau Chợ Lách - Gái nào hách bằng gái Bến Tre?”, con không rõ thật hư thế nào nhưng căn cứ vào sự tích của cụ thì con nghiệm thấy quả đúng như 2 cộng 2 là 4. Nếu cau Chợ Lách không ngon thì dù đây có là nơi chôn nhau cắt rốn của cụ đi nữa, thì sức mấy mà cụ đã chịu chấp nhận cái chết để vẫn được ăn loại cau này chứ không thèm mua cau ở những xứ khác. Ngoài ra, nay được chiêm ngưỡng dung nhan cụ trong khung kính đặt trên bàn thờ, con thấy cụ “oai” thật sự cho dù cụ là phận nữ và đã lên 83 “mà nhìn vẫn cứ như hoa đầu mùa”. Thế mới biết, “gái Bến Tre” ghê thật!
Nói đến cau thì phải nhắc cả đến trầu không. Đây là loại cây leo; lá dùng để ăn (trầu). Con không rõ sở thích của cụ về lá trầu vì con cháu cụ đã không “thành khẩn khai báo” về mục này sau khi cụ đã rơi “bịch” từ trên ngọn cây cau cao 20 chục thước xuống sân nhà. Hơn nữa, con cũng không tin cụ chủ trương bắt bí cụ ông hồi hai người còn trẻ bằng cách: “Có cau mà chẳng có trầu, làm sao cho đỏ môi nhau thì làm”. Không lý mỗi lần gặp nhau lại thi đua cứ môi nhau mà gặm, mà nhay, mà cắn cho môi nhau đỏ? Nhưng phải cùng nhau nhai trầu vì theo tục lệ cổ truyền của dân tộc ta, không chỉ “miếng trầu là đầu câu chuyện”, mà nhất là còn mang lắm mục tiêu cao cả: “Trầu này, trầu nghĩa, trầu tình - trầu nhơn, trầu ngãi, trầu mình với ta”.
Phải chăng vì nhiều ý nghĩa cao đẹp của miếng trầu trong sinh hoạt hàng ngày, nhất là trong các nghi lễ như tiếp khách, đón bạn, giỗ chạp, cưới xin, ma chay, khao vọng, hội hè... mà thời cổ, dân Việt đã gọi là miếng “giầu” chứ không phải “trầu” như sau này.
Con biết mình “múa rìu qua mắt thợ” khi con mô tả lại ở đây “miếng giầu”, mong cụ chấm điểm xem đúng không nhé: “Một miếng trầu thường gồm có một miếng cau (nếu cau to thì bổ làm tư, còn cau nhỏ thì áp dụng lời khuyên: “Vào vườn hái quả cau xanh, bổ ra làm sáu, mời anh xơi trầu”) - một lá trầu không, quệt vôi và kèm theo một miếng vỏ chay; có nơi giã thêm một mẩu thuốc lào để làm tăng độ say của trầu.
Có thể là “trầu têm”: Sau khi quệt vôi trên lá trầu không thì gấp lại cho gọn và đẹp - Có thể là “trầu bài”, nghĩa là chỉ quệt vôi trên lá trầu không rồi đặt lên đĩa chứ không gấp lại.
Sở dĩ cau - trầu - vôi phải luôn luôn được cuộn vào với nhau như vậy là bởi sự tích thế này, cụ ạ: Thời Hùng vương, có hai anh em nhà nọ mồ côi cha mẹ cùng thương một thôn nữ nhưng người anh được kết duyên với cô gái. Người em đau buồn bèn bỏ nhà ra đi, đến một bờ suối ngồi khóc rồi hóa thành một tảng đá (vôi). Người anh thương em nên bỏ nhà đi tìm em, cũng đến bờ suối ấy ngồi khóc đến chết rồi hóa thành cây cau mọc cạnh tảng đá. Người vợ nhớ thương chồng bèn đi tìm, đến bờ suối rồi ngồi dựa vào tảng đá, tay vịn lên thân cây cau mà khóc than rồi biến thành cây trầu không leo lên thân cây cau. Dân chúng trong vùng biết chuyện, bèn lập đền mà thờ ba người. Ai cầu gì cũng được như ý nhất là về gia đạo.
Một lần, vua Hùng đi tuần thú qua đấy, thấy cây xanh tốt mọc bên tảng đá nên hỏi thăm thổ dân. Sau khi biết được sự việc, vua lấy làm thương tâm rồi sai lính lấy quả cau bổ thành miếng, lấy đá nung thành vôi rồi quệt vào lá trầu rồi bỏ vào miệng cả 3 thứ đó mà nhai. Nhà vua thấy thơm cay đặc biệt khi nhả bã, thấy nước đỏ như máu. Nhà vua bèn truyền cho bàn dân thiên hạ cách thức ăn trầu nhất là trong các nghi lễ cưới xin. Từ đó tục lệ này lan rộng khắp nơi ở nước ta cho tới ngày nay..

Nguyên nhân nào khiến cụ rơi xuống?
“Một cụ già 83 tuổi mà còn trèo cao như vậy mà ngã xuống thì đó là lẽ đương nhiên rồi”. Theo con, giải đáp như thế chỉ để “huề vốn”. Nguyễn Thị Lệ chứ đâu phải thứ gái tơ mà té dễ dàng như vậy. Lão này vốn “càng già, càng dẻo, càng dai” chứ nhằm nhò gì ba thứ trò chơi “con mèo mà trèo cây cau”. Bởi thế con phải điều tra, phải đặt ra nhiều giả thuyết. Cụ sống khôn chết thiêng, giúp con “hoàn thành tốt công tác này” để ít nhất cụ được mỉm cười (dù cụ chẳng còn răng) nơi chín suối còn con kiếp sau thành công lớn trong nghiệp “trèo tường khoét ngạch”, cụ nhé.
Trước hết, con tìm đến những người chuyên nghề leo dừa. So sánh giữa cau và dừa, trèo cau khó hơn nhiều vì thân cau nhỏ hơn dừa và thường cao hơn dừa nên cũng đòi hỏi “trần ai khoai củ” gấp bội.
Muốn trèo cau hay dừa, dân trèo thường phải dùng đến “vòng số 8”, tức là lấy một sợi dây thừng rồi thắt nút buộc thành vòng tròn, sau đó xoắn lại ở giữa thành hình số 8. Dân chuyên nghiệp gọi là “sợi nèo”. Người trèo luồn bàn chân vào hai ô trống số 8 ấy. Khi trèo, hai bàn chân bám vào cây; đoạn dây thừng giữa hai bàn chân bị ép vào thân cây cau hay dừa nên người trèo không bị tụt xuống. Người trèo nhớ phải cong rướn thân mình lên để ngực không cà vào thân cây. Hai tay ôm chặt vào thân cây, co hai chân lên theo. Cứ vậy mà nhích từng phát một.
Người ngoài gia đình cụ, không ai nghe nói cụ phải nhờ cậy đến “sợi nèo” khi trèo cau. Nếu ở tuổi 83 mà cụ chỉ lao động bằng đôi chân và hai tay để “thăng thiên” thì cụ đúng là... thứ dữ, độc nhất vô nhị.
Con được nghe ông Ba Lạt, người chuyên leo dừa cũng ở Bến Tre như cụ, nhưng lại là dân xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, kể là “leo dừa nguy hiểm nhất là những lúc trời vừa mưa xong vì thân cây trơn trượt... Có những lần bị mất thế, nếu buông tay thì sẽ bị rơi thẳng xuống đất, có thể bị gẫy cổ, gẫy xương. Tôi đành phải cắn răng ôm thân cây tuột thẳng xuống dù biết chắc là sẽ rách bươm da thịt”.
Vẫn theo lời ông Ba Lạt, “xước da thịt thì còn... may mắn lắm đấy, vì vẫn giữ được mạng sống đến giờ này, ấy cũng là nhờ phúc phần của ông bà, tổ tiên”. Đã có rất nhiều tai nạn thương tâm của những thợ leo dừa. Ông Ba Lạt kể tiếp: “Ông Năm Nhựt ở xã Lương Hòa, thâm niên leo dừa đã trên ba chục năm, vậy mà chỉ một lần bất cẩn bị té từ ngọn dừa cao mươi mét xuống đất, tuy không chết nhưng phải nằm liệt một chỗ suốt quãng đời còn lại vì bị gẫy xương sống... Còn ông Sáu Ân ở kênh Chẹt sậy, cũng là người nổi tiếng về tài leo dừa, với thành tích một ngày có thế hái trên ngàn trái dừa, vậy mà cùng sơ ý nên đã sớm thiệt mạng sau một tai nạn nghề nghiệp vì bị bể sọ”.
Thưa cụ, so với các nam đồng nghiệp trẻ tuổi trên, chỉ khác người leo dừa, kẻ trèo cau, cụ vẫn trội hơn họ không chỉ vì cụ là phận nữ nhưng bởi cụ đã rơi từ trên cao hơn, những 20 thước cơ mà. Vả lại cụ “trèo cau giỏi từ thưở nhỏ” mà mãi đến 83 tuổi cụ mới... rơi - vả chỉ rơi một lần duy nhất, tuy cụ có... chết nhưng không hề bị thương. Trong khi ông Ba Lạt, mới 53 tuổi mà đã “trầy xước da thịt liên miên, lại không chỉ ngực và bụng, hai cánh tay cũng đã đầy sẹo”. Ông “nhờ phúc phần của ông bà, tổ tiên” mà nay ông còn sống nhưng ông đã phải giải nghệ leo dừa. Còn ông Nam Nhựt, chỉ một lần “hạ cánh” xuống đất mà nay “phải nằm liệt vĩnh viễn một chỗ vì bị gẫy xương sống”. So độ cao với cụ, ông Nhựt còn thua cụ cả chục thước, vậy mà cụ không bị gẫy xương gì cả, chỉ “nằm bất động” mà thôi. Trong khi đó ông Sáu Ân với thành tích “một ngày hái trên ngàn trái dừa” mà vẫn bị sớm thiệt mạng. Cụ thì “trèo cau từ thuở nhỏ” mà không một lần sơ ý nên mãi đến tuổi 83 mới “đáp” mà “đáp... sân nhà” chứ không ở “sân khách” khi đi mần ăn xa. Tuy cụ và Sáu Ân giống nhau ở điểm cùng chết, nhưng hai cái chết khác nhau xa; Sáu Ân thì bị “bể sọ” còn cụ thì như trong mơ, chỉ “nằm bất động”.
Vậy thì nguyên nhân nào mà cụ lại rơi? Bà Nguyễn Thị Mười Hai, “là người đàn bà duy nhất làm nghề leo dừa” ở ấp Bờ Xe, Châu Thành, Tiền Giang”, năm nay vừa tròn “bốn bó” xuân xanh. Bà Mười Hai tâm sự: “... Hầu như ngày nào tôi cũng bị ong đốt hay kiến độc cắn. Đau buốt lắm, có hôm sưng vù khắp người... Cũng may mà gặp rắn lục, rắn hổ hành nhưng chưa lần nào bị chúng cắn vào người. Bằng không...”.
Vâng, đây rất có thể là “kỳ phùng địch thủ” của cụ. Bà Mười Hai cho biết thêm là “mới chỉ bị ngã một lần từ cây dừa xuống đất, từ độ cao chừng 3 mét. Khi ấy Mười Hai đang mang thai tháng thứ 6. May mà bà mụ thương đỡ giùm nên cái thai không hề hấn gì”.
Vậy thì cụ cũng có thể bị rơi xuống sân nhà vì bị ong đốt, kiến cắn hay rắn đe dọa chăng? Khó tin, bởi vì cụ “trèo cau từ thưở nhỏ” nên với vô vàn kinh nghiệm sương gió và mồ hôi cùng nước mắt, những thứ cạm bẫy ấy đối với cụ vẫn chỉ là “chuyện nhỏ”, thường còn hơn cơm bữa. Vả lại vì cụ leo trèo nhiều nên da thịt cụ cũng đã chai sạn đến độ ong, kiến hay cả rắn đi nữa có đốt hay cắn thì cũng chẳng gây hề hấn gì cho cụ nếu không muốn nói chính chúng lại bị gẫy vòi, gẫy răng...
Thiết tưởng, theo con suy luận, cụ chỉ bị “sự cố” ở chỗ vô cùng nhạy cảm khiến cụ vô ý buông một tay ra định xoa nơi hiểm hóc ấy khiến cụ mất thề mà... rơi: Thưa, bướm già cụ chợt ngứa.

Một cái chết linh thiêng
Phải, cái chết của cụ khác thường, quá linh thiêng. Cụ rơi từ 20 thước xuống “sân nhà” mà con cháu nhìn ra thấy “cụ nằm bất động” - chứ không như người thường, rớt từ lầu 3 xuống đất thì không vỡ đầu thì sơ sơ cũng gẫy xương, trẹo cổ và nhất là máu me ra xối xả. Cụ thì không, chỉ “nằm bất động” y như thể “thiếu nữ ngủ ngày” trong bài thơ của bà Hồ Xuân Hương: “Mùa hè hây hẩy gió nồm đông - Bà cụ nằm chơi quá giấc nồng”. Cặp chân cụ vốn trèo cau từ thưở nhỏ nên cong vòng kiềng, nên khi “cụ nằm (ngửa) bất động” mà chết, đôi đũng quần rách bươm nên thoạt nhìn thấy giống “Hang Cắc Cớ” cũng của nữ thi sĩ họ Hồ: “Trời đất sinh ra đá một chòm - nứt làm hai mảnh hỏm hòm hom... Khéo hớ hênh ra lắm kẻ dòm”.
Đối với cổ nhân Việt Nam, cụ qua đời ở tuổi 83 vẫn được kể là chết trẻ, bởi vì các cụ bà khác “đã tám mươi tư - (vẫn) ngồi trong cửa sổ viết thư kén chồng” cơ mà! - (HM)

Viendongdaily.com và tác giả giữ bản quyền bài trên trang này. Xin đừng trích đăng dưới bất cứ hình thức nào.
Hoài Mỹ/Viễn Đông

Nguồn: http://www.viendongdaily.com/con-xin-cung-vong-linh-cu-mot-coi-trau-65ASpZkp.html
Bạn thích bài này?
Bookmark and Share

Ý kiến bạn đọc

Mã xác nhận

Quảng cáo
Quảng cáo
Quảng cáo
Rao Vặt Viễn Đông
Quảng cáo
Quảng cáo
Sản phẩm - Dịch vụ

Nạn nhân của xảo thuật quảng cáo

Thế nên, ở đây chúng ta chỉ nên nói tới những xảo thuật quảng cáo, những hình thức lạm dụng làm ô danh cho cái nền công nghiệp cần thiết này, và biến người tiêu thụ trở thành nạn nhân.

Kẻ gian có trăm phương nghìn kế

Bọn gian phi nhận thấy không thể làm ăn qua email được nữa, nên gần đây chúng đã mạnh dạn xuất hiện, và đến gõ cửa nhiều gia đình.

Bảo hiểm tại hãng hay bảo hiểm Obamacare? (bài 2)

Tuy nhiên, họ không thể mua những chương trình quá “bèo, mà quyền lợi nằm dưới những “giá trị tối thiểu” (minimum value) do đạo luật Obamacare qui định.

Tại sao lại gọi là Black Friday?

Chính vì thế, khi chứng kiến những điều không hay xảy ra trong ngày thứ Sáu sau lễ Tạ Ơn, người ta dễ dàng gọi ngay nó là Black Friday. Trong ngày hôm nay, thiên hạ ra ngoài đi mua sắm quá nhiều, xe cộ đi lại cũng lắm, gây ra nhiều tai nạn hoặc những cuộc va chạm ẩu đả, có lúc đẫm máu.

Bảo hiểm tại hãng hay bảo hiểm Obamacare? (bài 1)

Thị trường Obamcare là thị trường tự do, nên có rất nhiều chương trình để chọn lựa, chứ không phải chỉ hạn chế ở một vài chương trình tối thiểu do chủ hãng đã lọc lựa trước cho nhân viên của mình. Về điểm này, bạn sẽ cảm thấy thoải mái hơn.

Obamacare cho năm 2015: Mua thế nào và đóng phạt ra sao?

Nhân dịp mùa ghi danh mua bảo hiểm 2015 sắp khai mở vào 15 tháng 11 sắp tới, chúng ta nên tìm hiểu kỹ hơn về cái vụ phạt tiền này.

Tôi làm được bao nhiêu tiền một tháng?

Có phải sắm sửa thêm quần áo không? Và giầy dép? Đồ trang sức? Đừng tưởng rằng đàn ông không phải chi tiêu thêm ở những món này.

Những cái túi ni-lông ở chợ

Rằng, túi nilon không thể tự phân hủy trong lòng đất, nó làm đất chai cứng, “làm bẩn bãi biển, công viên và làm thoái hóa cả đại dương mênh mông nữa” như thống đốc Jerry Brown tuyên bố hôm ban hành đạo luật.

Tổ Hợp Siêu Thị Á Châu lớn nhất tại Hoa Kỳ Hmart đã khai trương

Hơn nữa, Trong ngày khai trương còn có những màn trình diễn sống của các truyền thống văn hóa như vũ điệu dân tộc Hàn Quốc, Phi Luật Tân, Múa Lân Trung Hoa và Múa Trống Nhật Bản. Bên cạnh đó là các quà tặng cho các khách hàng mua sắm và những khách hàng nhận thẻ tính điểm HMART Smart Card (hội viên trung thành).

Tiếp tục cắt cơn ghiền shopping

Ông Aron là thầy dậy cách bán hàng (marketing) mà lại khuyên giới tiêu thụ như vậy, chắc chắn giá trị của lời khuyên ấy không nhỏ.
Quảng cáo