Hoài Mỹ/Viễn Đông

WASHINGTON (Hoa Thịnh Đốn) / BEIJING (Bắc Kinh) - Tổng Thống Hoa Kỳ hôm Thứ Ba đã tiếp đón tại Tòa Bạch Ốc Phó Chủ Tịch Xi Jinping (Tập Cận Bình) của Trung Cộng. Trong buổi gặp gỡ này, Tổng Thống Obama đã minh định với ông Xi Jinping về tầm quan trọng của sự cân bằng mậu dịch giữa Hoa Kỳ và Trung Cộng. Khi hai nhà lãnh đạo cùng ngồi trong Phòng Bầu Dục của Tòa Bạch Ốc, ông Obama đã nhấn mạnh thêm: “Chúng tôi mong muốn hợp tác với Trung Quốc để làm cho rõ rằng chúng ta cùng sử dụng các nguyên tắc như nhau trong việc tiến đến hệ thống kinh tế của thế giới”.
Chuyến công du Hoa Thịnh Đốn của ông Xi diễn ra vào một thời điểm mà sự đối nghịch giữa hai cường quốc gia tăng về kinh tế và quân sự.

Tiếp đón nồng hậu: Trong mục chụp hình lưu niệm, hai nhà lãnh đạo đã xiết chặt tay nhau và cùng nở nụ cười thật tươi. Các nhà phê bình nhận định đây là những dấu hiệu lạc quan cho cuộc đàm đạo sau đó.
Xi Jinping (58 tuổi) được xem là Chủ Tịch kế tiếp của Trung Cộng vào năm 2013. Ông Xi đã được Phó Tổng Thống Joe Biden và bà Ngoại Trưởng Hillary Clinton đón tiếp nồng hậu trươc khi ông gặp Tổng Thống Barack Obama.
Vẫn theo các phê bình gia, một sì-căng-đan mới về chính trị ở quốc nội đã gây hệ quả suy yếu cho vị thế của ông Xi.
Khi tiếp đón vị quốc khách này, Phó Tổng Thống Biden đã phát biểu: “Mối quan hệ song phương của chúng ta là một trong những điểm quan trọng hơn cả trên thế giới này”. Tuy nhiên ông Biden cũng nói thêm rằng Hoa Kỳ và Trung Quốc không luôn luôn có cùng quan điểm về nhiều lãnh vực, “nhưng đấy là một dấu hiệu của sức mạnh và sự chững chạc trong mối quan hệ của chúng ta để chúng ta có thể nói chuyện hết sức cởi mở về những sự dị biệt của chúng ta”.
Nhân quyền: Trước buổi gặp gỡ hôm Thứ Ba, Tổng Thống Barack Obama đã tuyên bố rằng ông mong muốn nêu lên tầm quan trọng của một nền mậu dịch cân bằng giữa hai quốc gia, cũng như vấn đề về nhân quyền - một vấn đề nhạy cảm đặc biệt đối với vị quốc khách này.
Ngược lại, ông Xi Jinping cũng đưa ra trước những đề nghị minh bạch: “Người Hoa Kỳ nên thực hiện các kế hoạch cụ thể nhằm khởi xướng sự tín nhiệm hỗ tương giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc”.
Theo tin của thông tấn xã NTB, nhân chuyến công du đầu tiên trên trường quốc tế, khi xuất hiện tại Tòa Bạch Ốc, Phó Chủ Tịch Trung Cộng đã nhấn mạnh: “Chúng ta nên giải quyết những sự căng thẳng và những sự dị biệt trong công cuộc hợp tác song phương về kinh tế và thương mại bằng cách nhắm tìm những lợi ích hỗ tương và những kết quả làm lợi cho cả đôi bên theo một cách thức thuận lợi và xây dựng”.

Sì-căng-đan ở quê nhà làm suy yếu chuyến công du của Xin Jinping
Các tin đồn: Thứ Ba tuần trước, ngày 07-02-2012, bỗng có tin loan báo Wang Lijun, Phó Tỉnh Trưởng tỉnh Chongqing, “cáo bệnh”. Thế nhưng những luồng tin đồn như giông bão lại cho rằng Wang đã xin trú ẩn ở tòa lãnh sự Hoa Kỳ ở Chengdu, thủ phủ của tỉnh Sichuan, nơi cách xa nhiệm sở của ông ta khoảng vài tiếng lái xe hay 340 cây số.
Phát ngôn viên của tòa đại sứ Hoa Kỳ ở thủ đô Beijing (Bắc Kinh), Richard Buangan, cùng ngày nêu trên, đã phát biểu với thông tấn xã Reuters rằng ông “không thể bình luận gì được” về những tin tức liên quan đến việc xin tị nạn ấy.
Ông Buangan nói thêm: “Tôi chỉ có thể nói là hôm qua đã không có sự đe dọa nào đối với tòa lãnh sự ở Chengdu, và Hoa Kỳ đã không yêu cầu củng cố an ninh bao quanh khu vực tòa lãnh sự”.
Nhật báo The Guardian đã tường thuật theo các nhân chứng, nhiều lực lượng cảnh sát từ chiều tối Thứ Ba đã bao vây tòa lãnh sự Hoa Kỳ đồng thời kiểm soát mọi việc ra vào sứ quán. Họ cũng đã phong tỏa tất cả xa lộ của khu vực.
Các tác giả Trung Hoa viết “blog” đều đã đăng trên mạng hình ảnh của ông Wang và xác quyết đương sự đã tìm cách “đào ngũ” sau khi đụng độ với “sếp” của mình - Bo Xilai - một lãnh tụ nhiều tham vọng ở Chongqing, ứng viên Bộ Chính Trị đảng kiêm tỉnh trưởng.
Một phát ngôn viên của Bộ Ngoại Giao Trung Cộng, Liu Weimin, cũng tuyên bố rằng đương sự không có chi tiết gì về vụ này. Trong khi đó, văn phòng thông tin của tỉnh Chongqing viết là ông Wang “lao động quá mức”: “Được hiểu là Phó Tỉnh Trưởng Wang Lijun đã lao động quá mức và ông từ lâu đã chịu áp lực nặng nề về tâm thần và ông cũng không được khỏe về thể lý. Nay ông được nghỉ phép để lãnh nhận phương pháp vật lý trị liệu”. Thông tấn xã nhà nước Xinhua chỉ loan tin vắn tắt là “ông Wang đã quá lao tâm lao lực, và ông nay được nghỉ để chữa bệnh”.
Tuy nhiên các tác giả viết “blog” không chấp nhận lời giải thích trên đây về phía chính quyền nhưng lý giải là bản thân ông Wang đã bị điều tra về tham nhũng hoặc đương sự lâm vào tình trạng mâu thuẫn nghiêm trọng với Bo Xilai.
Sì-căng-đan lớn nhất từ năm 1971: Khi Tổng Thống Barack Obama tiếp ông Xi Jinping tại Tòa Bạch Ốc hôm Thứ Ba thì tin tức về ông Wang Lijun đã được các thông tấn xã quốc tế đồng xác nhận “đây là trái bom chính trị phát nổ ở Trung Quốc vào tuần trước”. Thông tấn xã NTB viết: “Chúng tôi biết hoàn toàn chắc chắn ông Wang có chạy vào tòa lãnh sự Hoa Kỳ ở thành phố Chengdu. Chúng tôi cũng biết tòa lãnh sự Hoa Kỳ đã bị các thiết vận xa bao vây trong thời gian ông Wang ở trong đó. Và chúng tôi cũng biết ông Wang về sau đã tự ý rời khỏi tòa lãnh sự này”.
Vậy ông Wang đã làm gì ở trong tòa lãnh sự Hoa Kỳ? Có nhiều giả thuyết khác nhau. Nhiều người tin rằng ông đã xin tị nạn chính trị sau khi bị thất sủng đối với thượng cấp của ông, Tỉnh Trưởng Bo Xilai. Sau có nguồn tin cho là ông Wang đã ngồi xe lửa hạng nhất để trở về Bắc Kinh với sự hộ tống của một số thành viên chóp bu của đảng.
Vụ này hiện vẫn tiếp tục được bàn tán sôi nổi trong dư luận, kể cả trên các phương tiện truyền thông xã hội Trung Hoa. Nhiều chuyên gia cho rằng vụ này là một sì-căng-đan lớn nhất kể từ Lin Bao, một trong những nhân vật quyền lực hơn cả của Trung Cộng vào cuối thập niên 60, chết năm 1971 mà theo dư luận, máy bay của ông ta đã bị rơi trong lúc ông tìm cách trốn sang Sô Viết.
Wang không chỉ là Phó Tỉnh Trưởng ở Chongqing, một trong những tỉnh lỵ đông dân nhất của Trung Quốc, ông còn từng là Cảnh Sát Trưởng vốn được biết nhiều nhất ở trong nước sau khi ông đã dành nhiều năm để triệt hạ lần lượt được các nhóm Mafia ở thành phố rộng lớn với trên 30 triệu dân cư này.

Xi Jinping mất “đồng minh” thân tín?
Với vụ sì-căng-đan kể trên, liệu Xi Jinping vẫn còn đầy đủ “khí giới” để dương oai dụng võ trong chuyến công du Hoa Kỳ vừa rồi không?
Thưa không! Xi Jinping kể như đã nắm chắc sẽ được đề cử làm tân Chủ Tịch Nước (hay Tổng Thống) nhân đại hội đảng lần thứ 18 vào tháng 10 năm nay. Và Bo Xilai, Bí Thư Tỉnh Ủy ở Chongqing, vốn được biết là một đồng minh thân cận của Xi Jinping, là một quân bài chắc chắn để trở thành một trong 9 thành viên của Ủy Ban Thường Trực của Bộ Chính Trị, cơ quan tối cao của đảng Cộng Sản Trung Quốc. Thế nhưng vụ đào tẩu bi thảm của Wang có thể sẽ khiến Bo bị giảm cơ may chiếm được chiếc ngai đó. Và cũng bởi vậy Xi Jinping đã mất đi một trong những đồng minh gần gũi và thân tín nhất của ông ta.
Ông Willy Lam, Giáo Sư tại viện đại học Trung Hoa ở Hongkong và cũng là một chuyên gia hàng đầu trên thế giới vốn thành thạo về cuộc sống bên trong của Đảng Cộng Sản Trung Quốc, giải thích với thông tấn xã NTB: “Các cơ may của Bo để được chọn vào Ủy Ban Thường Trực đã bị giảm xuống con số không. Đây là một sự chiến thắng lớn lao của Hồ Cẩm Đào vốn là một đối thủ chính trị của cả Bo lẫn Xi”.
Sẽ được Bắc Kinh cứu: Bo nghĩ rằng thuộc cấp Wang, kẻ vừa bị sa thải khỏi chức vụ Cảnh Sát Trưởng ở Chongqing, sắp bị bắt vì tham nhũng. Giáo Sư Willy Lam trình bầy tiếp: “Bởi thế Wang đã chạy trốn, nhưng không để xin tị nạn nơi Hoa Kỳ mà xin một chỗ ẩn náu nơi giới lãnh đạo ở Bắc Kinh vốn có thể đến cứu ông ta. Wang chọn ra tòa án ở Bắc Kinh hơn là ngồi tù ở Chongqing. Lịch sử đầy dẫy những người như Wang vốn đã biến mất hay tự tử sau khi bị bắt vì tham nhũng. Wang không muốn trở thành một trong những người như họ”.
Vị giáo sư đại học này còn cho rằng Hồ Cẩm Đào nay đã hạ bệ được Bo Xilai, bởi vì Bo bây giờ tuy còn đứng lại nhưng đã mất thể diện sau khi “phó chỉ huy” của ông ta đã tìm cách trốn khỏi thành phố. Chuyên gia Willy Lam trình bầy bổ túc: “Thêm vào đó, các cơ may của Wang càng lớn lao hơn khi Wang mang theo được nhiều giấy tờ và những bằng chứng vốn có thể được sử dụng để chống lại Bo. Wang sẽ dùng các bằng chứng này để đạt được một bản án nhẹ trong vụ tham nhũng liên quan tới đương sự. Tôi muốn giải đoán là Bo, thay vì được thăng tiến vào tháng 10 này, sẽ thụt lùi”.
Đỉnh băng sơn: Nhiều chuyên gia về Trung Cộng đã bầy tỏ đồng thuận với kết luận trên đây của Giáo Sư Willy Lam. Nhà phân tích Trung Hoa Li Cheng tại học viện Brookings Institute, hôm qua cũng trình bầy với thông tấn xã Bloomberg như sau: “Việc Wang được đưa về Bắc Kinh cho biết giới lãnh đạo chóp bu dính líu trực tiếp vào vụ này. Biến cố này cực kỳ nghiêm trọng, và chúng ta có lẽ chỉ nhìn thấy đỉnh của ngọn băng sơn mà thôi”.
Ông Chen Ziming, một nhà khoa bảng ở Bắc Kinh, chuyên gia về các bộ máy của đảng, nói với thông tấn xã Reuters: “Phải, đây là một cú đánh khốc liệt vào Bo Xilai, bởi vì Wang là một dụng cụ trong trận chiến của ông ta chống phạm pháp có tổ chức. Wang cũng đã từng giữ vai trò chính yếu trong công việc xây dựng địa vị cho Bo trong dân chúng và trong giới lạnh đạo đảng. Nay anh hùng này đã tạo sì-căng-đan, tức là một cú đánh vào bộ mặt chính thức của Bo”.
Ông Richard McGregor, cựu Chủ Biên của tờ Financial Times ở Bắc Kinh, cũng xác nhận Bo Xilai đã bị mất mặt trong một thời điểm “nhậy cảm”, lúc giới tân lãnh tụ sắp được đề cử. Ông nói với tờ The Diplomat: “Nếu bạn gây cho đảng một tình trạng sầu não, bạn sẽ lãnh đủ hệ lụy. Bo hiện chưa sụp đổ, nhưng đó chỉ là nhất thời mà thôi”.
Nhiều chuyên gia về Trung Cộng cũng cho rằng bộ máy kiểm duyệt ở Trung Cộng vốn vô cùng nghiêm khắc trong các vụ sì-căng-đan chính trị, nhưng sẽ không được sử dụng trong vụ Wang Lijun. Điều này được nhiều chuyên gia giải thích đấy là một dấu hiệu cho biết giới lãnh đạo đảng ở Bắc Kinh đã chủ tâm để cho Bo bị hậu quả “gậy ông đập lưng ông”.
Bộ ba “thái tử”: Xi Jinping, Phó Chủ Tịch của Trung Cộng, đã được tuyển chọn trong hội nghị của Ủy Ban Thường Trực của Bộ Chính Trị đảng năm 2007. Sau đại hội đảng vào mùa Thu năm nay, ông ta sẽ là một trong 2 người mà thôi còn tồn tại trong số các nhân vật thượng đỉnh hiện nay.
Trong những tháng này - một cách bí mật - vẫn diễn ra một trận thư hùng tranh giành quyền lực về những ai sẽ được ngồi trong Ủy Ban vốn thường chỉ gồm 9 người. Đảng bao gồm nhiều phe nhóm khác nhau và những người này hiện tranh đấu để chiếm quyền hành trong nhóm uy lực này.
Xi Jinping là một trong bộ ba gọi là “thái tử” vốn được đánh giá là bá chủ Ủy Ban Thường Trực của Bộ Chính Trị đảng vào tháng 10 này. Bo Xilai được trông đợi chiếm vị thế số 2, trong khi đương kim Phó Thủ Tướng Wang Qishan chiếm ghế thứ 3.
Bộ ba này sở dĩ được gọi là “thái tử” là vì họ là con của các cựu lãnh tụ đảng. Họ cũng còn là đồng minh thân cận của nhau.
Giáo Sư Willy Lam tính toán là nay một ghế còn trống trong trường hợp Bo Xilai sụp đổ, ắt sẽ vào tay một trong những đồng minh của Chủ Tịch Hồ Cẩm Đào. Ông Lam kết luận: “Bí Thư Tỉnh Ủy ở Quảng Đông, Wang Yang, là người được hưởng nhiều lợi hơn cả trong vụ sì-căng-đan này. Ông ta là một đại biểu cho chính sách phóng khoáng hơn so với Bo Xilai, và nay đương sự đã tiến gần hơn cả đến cái ghế trong Ủy Ban Thường Trực của bộ Chính Trị đảng”. - (HM)

Viendongdaily.com và tác giả giữ bản quyền bài trên trang này. Xin đừng trích đăng dưới bất cứ hình thức nào.