Bạn thích bài này?
Font-Size:
Đền Hùng Phú Thọ
(VienDongDaily.Com - 02/07/2012)
Thông thường, người ta đi lễ Đền vào ngày Hội. “Dù ai đi ngược về xuôi, Nhớ ngày giỗ Tổ mồng mười tháng ba”. Không gặp ngày Lễ Hội, tôi đi vào ngày thường.
Bài và ảnh: Trần Công Nhung

Đền Hùng hay đền Quốc Tổ, tỉnh nào cũng có. Nhưng, theo lịch sử, Đền Hùng Phú Thọ là Đền gốc, nơi 18 đời Vua Hùng trị vì nước Văn Lang thời xa xưa. “Uống nước nhớ nguồn”, con dân ai cũng mong có dịp về thăm đất Tổ. Thông thường, người ta đi lễ Đền vào ngày Hội. “Dù ai đi ngược về xuôi, Nhớ ngày giỗ Tổ mồng mười tháng ba”. Không gặp ngày Lễ Hội, tôi đi vào ngày thường.
Xe khởi hành lúc 7 giờ 30, dọc đường qua nhiều trạm kiểm soát giao thông, nhưng không thấy cảnh sát giao thông nói gì chuyện xe chở quá lố. Ngang qua thị Xã Vĩnh Phú, những cột điện dọc theo phố mang toàn khẩu hiệu cổ động dân đóng thuế, hạn chế sinh đẻ, tránh xa ma túy... Có lẽ đây là thành phố nhiều khẩu hiệu nhất nước.


 Văn nghệ

Xe đến ngã ba Việt Trì khoảng 10 giờ. Từ quốc lộ vào Đền chừng 5km, đi xe ôm. Ngay chỗ “bến xe” hàng quán liên tiếp nối nhau dọc theo đường lên cổng Đền, trông như một phố huyện tỉnh lẻ. Hàng hóa cũng như các đền chùa khác, đồ lễ nhang đèn, đồ lưu niệm, hàng ăn. Đặc biệt có một mặt hàng ít thấy, đó là măng tre. Những bắp măng trắng hếu, to hơn bắp chân, quán nào cũng đầy. Con đường lên Đền non nửa cây số, rộng rãi sạch sẽ, men theo chân núi Nghĩa Lĩnh, ngọn núi đẹp nhất mà ngày xưa Vua Hùng đã chọn làm Kinh Đô.
Núi Nghĩa Lĩnh không cao lắm (175m), thuộc xã Hy Cương, Huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. Hôm tôi đi là ngày 8 tháng 3, ở Việt Nam gọi là ngày “Quốc Tế Phụ Nữ”. Khách tương đối đông, đa số đàn bà con gái, và đi theo tổ chức cơ quan hội đoàn.


Bảo Tàng Hùng Vương

Cổng Đền xây đơn giản, theo dạng Tam Quan, nhưng chỉ một lối đi giữa, hai bên có 4 câu đối bằng chữ Hán, 2 hình của hai vị Thần (?). Đối diện cổng đền là Bảo Tàng Hùng Vương, vé vào cửa 2000 đồng Việt Nam. Trước Bảo Tàng có nhà lục giác Công Quán, nơi bán các văn hóa phẩm. Bảo Tàng, tòa nhà xây 2 tầng, theo lối bây giờ. Tầng trên phòng bên phải bày nhiều cổ vật như chân đèn, lư nhang, chuông đồng nhưng không có chú giải. Các phòng khác: Trống Đồng, Thạp Đồng, Lư Đồng, Gốm Sứ, tượng và tranh ảnh Hồ Chí Minh. Một tủ nhỏ bày những sử sách nói về miền đất Tổ.
Có một trống đồng tìm được ở Phú Thọ vào khoảng thế kỷ 2 đến 13. Đa số hiện vật do các tỉnh tặng. Điều đáng lưu ý là nhiều hiện vật không ghi chú hoặc ghi sai. Chẳng hạn như bộ Lư Đèn của tỉnh Bến Tre, Nồi Hương của xã Đại Bái, không thấy ghi chú niên đại. Có một trống đồng cao cả mét thì ghi 60cm, mặt trống ít ra cũng 60 phân thì ghi 30cm và ghi bằng tiếng Anh (lúc High, lúc Height). Khi tôi phát giác ra điều này, có 2 bà trong đoàn du lịch vội chạy tìm Giám Đốc Bảo Tàng để phản ảnh. Tìm không ra Giám Đốc, hai bà vớ được một nhân viên tỉnh Phú Thọ, kéo đến tôi:


Đền Hạ

- Đây, chúng tôi đã báo cáo với chị này ở địa phương, chị hứa sẽ báo cáo lên lãnh đạo. Ai lại để những sai lầm như thế, người ngoài họ cười cho.
- Vâng, tôi sẽ gọi điện thẳng lên sếp lớn trình bày mọi việc ạ.
Không hiểu sao các bà lại phân bua với tôi nhiệt tình thế, có lẽ họ nghĩ rằng tôi là thanh tra văn hóa chăng! Tôi ậm ự qua loa rồi lỉnh đi lo công việc của mình. Không hiểu trong lúc tôi viết những dòng này thì mọi việc được báo cáo chưa. Và, nếu rồi thì có sửa đổi gì không. Nói cho ngay, chẳng phải ở Bảo Tàng Hùng Vương mới có chuyện nhầm lẫn “xúc phạm văn hóa”, hiều nơi khác còn tệ hơn. (1)
Toàn bộ Đền Hùng gồm có: Đền Hạ, Trung, Thượng và Đền Giếng. Tam cấp lên Đền Hạ lát đá bằng phẳng rộng rãi, quanh qua quanh lại theo kiểu đường đèo, dễ đi và ít mệt.
Theo truyền thuyết, Vua Kinh Dương Vương (Vua đầu tiên của nước ta) lấy Thần Long Nữ sinh ra Lạc Long Quân. Một hôm Lạc Long Quân tuần du gặp Âu Cơ đưa về núi Nghĩa Lĩnh, kết làm vợ chồng, nơi này Tổ Mẫu Âu Cơ chuyển dạ sinh bọc trứng nở 100 con trai. Khi các con đã lớn, Lạc Long Quân nói với Âu Cơ: “Ta là giống Rồng, nàng là giống Tiên, không thể ở với nhau được. Nàng đưa 50 con lên núi, ta dẫn 49 con xuống biển, để lại con cả lo việc nước”. Người con cả là Vua Hùng đầu tiên, đặt tên nước là Văn Lang, truyền được 18 đời vua đều gọi là Hùng Vương. Từ đó đền Hạ được lập nên (thế kỷ 17), thờ các Vua Hùng.
Bên cạnh đền Hạ là chùa Thiên Quang, chùa lớn hơn Đền, trước chùa có 2 tháp Tổ, có gác chuông, có một khóm Lôi Trúc khá lớn, những thân trúc cuồn cuộn to bằng cổ tay. Lôi Trúc mà lớn như thế rất hiếm, nhưng xem chừng không được chăm sóc, lá muốn úa vàng. Người xưa thường làm kiểng bằng loại trúc này. Trúc tượng trưng người quân tử, nên trúc thường được trồng trước sân, hay bên thư phòng. Đền Hạ có hai cây Đại tương tự như cây Đại chùa Côn Sơn (Hải Dương), tuổi cũng trên 700 năm. Chùa và Đền được tu sửa vào năm 1999-2000.


Cổng lên Đền Hùng

Bên phải Đền Hạ có đường lên Đền Trung. Đền Trung có từ 2300 năm trước, là nơi các Vua Hùng đến họp bàn việc nước. Ngày xưa là Tổ Miếu, thờ Hùng Vương thứ 6. Đến đời Lý Trần được xây thành Đền. Thế kỷ 15 bị giặc Minh tàn phá, qua triều Nguyễn được xây dựng lại. Trong Đền thờ 3 Bài Vị. Khách thăm Đền, cúng bái như ở các Chùa Đền khác.
Lên nữa là Đền Thượng nằm trên đỉnh núi Nghĩa Lĩnh, đồ sộ hơn, thờ các Vua Hùng. Thoạt kỳ thủy, các Vua Hùng lập Miếu thờ Trời, thờ 3 ngọn núi thiêng: Núi Hùng (Nghĩa Lĩnh), Áp Sơn (núi Trọc), Viễn Sơn (núi Vặn, 3 núi này xếp liền nhau theo một đường thẳng Bắc Nam), thờ Thần Lúa (Có mảnh vỏ trấu bằng chiếc thuyền câu, mới mất trong cuộc chiến chống Pháp). Đấy là theo sử, thực tế như thế nào không rõ. Nếu quả thật có một vỏ trấu như vậy thì ai đánh cắp? Cắp để làm gì? Bằng mọi giá phải tìm cho ra, vì đây là bảo vật có ý nghĩa lịch sử, minh định nguồn gốc một dân tộc. Đền Thượng cũng thờ Thánh Gióng, người đã có công đuổi giặc Ân.
Giữa thế kỷ 3 trước Công Nguyên, Vua Hùng thứ 18 không có con trai, truyền ngôi cho con rể là Tản Viên nhưng Tản Viên từ chối và khuyên Vua truyền ngôi cho Thục Phán (tức An Dương Vương). Lên ngôi, Thục Phán dựng hai cột đá thề trên núi Ngũ Lĩnh: Nguyện thờ 18 Vua Hùng và đời đời giữ gìn đất nước. Thục Phán dời đô về Cổ Loa. Trị vì được 50 năm, từ 257 trước Công Nguyên đến 208 bị Triệu Đà đánh, Thục Phán chạy về phương Nam, đến Núi Mộ Dạ thì tuẩn tiết. Tai họa là do mối tình Mỵ Châu Trọng Thủy mà ra. (2)
Từ Đền Thượng, theo một lối khác để xuống đền Giếng. Phạm vi khu di tích rộng lớn nên tiện nghi cho khách thập phương được đặc biệt quan tâm. Dọc đường lên xuống có băng ghế gỗ, có những chiếc bàn đá nho nhỏ, khách nghỉ chân ăn uống, có chỗ vệ sinh Nam Nữ riêng biệt. Tuy tranh lá đơn sơ nhưng tổ chức được cũng hay hơn nhiều nơi khác rất nhiều. Đặc biệt cây rừng đều có bảng tên: Chò Nâu, Máu Chó lá nhỏ, hoa Sữa... có chua tiếng La Tinh, chẳng biết đúng hay sai...
Đền Giếng ở dưới chân núi. Trong Đền có cái giếng nhỏ, nước trong, ngày trước công chúa Tiên Dung và Ngọc Hoa thường soi mặt chải tóc. Người dân lập đền thờ hai bà vì hai bà đã có công dạy dân trồng lúa trị thủy.


Đường vào Đền Hùng

Tôi vào đền để xem cái giếng, cái giếng ngay trước bàn thờ hai bà. Nhìn xuống thấy có nước, trong đục không biết được. Cách miệng giếng chừng hơn mét, có chắn một tấm gương để khách cúng tiền vứt xuống đấy. Giấy bạc 200 đồng phủ gần kín mặt giếng.
Người Việt Nam thường tự hào là con Hồng cháu Lạc, gốc gác Tiên Rồng. Chuyện Công Chúa Tiên Dung ra tắm bãi sông gặp chàng đánh cá trần truồng rồi lấy làm chồng là chuyện lạ. Người thời nay giải thích, câu chuyện ngụ ý bình đẳng giai cấp, nhưng dân gian xưa giờ cho chuyện vợ chồng là duyên số an bài. Công Chúa Tiên Dung không những có tinh thần bình đẳng hôn nhân mà còn là người phụ nữ đầy lòng vị tha. Chính Công Chúa đứng ra làm lễ cưới cô thôn nữ Hồng Vân tức Tiên Nữ Tây Cung giáng trần làm vợ thứ cho Chữ Đồng Tử, và ba người sống với nhau rất hòa thuận.
Tuy không là ngày hội mà khách khá đông. Ai cũng có vẽ hăm hở bày tỏ lòng thành kính và vui mừng về thăm đất Tổ. Về thăm đất Tổ nghe có vẻ xa xôi huyền bí, tưởng như lùi về quá khứ, thế nhưng, tôi cảm thấy mọi chuyện mới mẻ quá. Từ con đường đi, đến cách kiến trúc Bảo Tàng, lối tôn tạo các khu Đền, thậm chí những hiện vật trưng bày hầu hết của người thời nay, mang nét văn minh của Việt Nam thế kỷ 20 chứ không phải dấu tích thời Vua Hùng mấy nghìn năm trước. Nhưng trong những “cái hôm nay” tôi vớ được mấy tài liệu về nhà thơ Bút Tre, một nhà thơ tôi thích lâu nay. Tôi sẽ có dịp nhắc đến nhà thơ này trong bài “Hà Nội Cười”. Nhà thơ nay không còn nữa nhưng thơ ông làm cho mọi người cười hoài.

Tháng 3 - 2004

(1) Buồn vui dọc đường, trang 196 QHQOK tập 3
(2) Đền Cuông Cửa Lò, trang 170 QHQOK tập 3

Sách đã in: Quê Hương Qua Ống Kính tập 1 đến tập 13, Buồn Vui Nghề Chơi Cây Kiểng, Mùa Nước Lũ (Truyện), Về Nhiếp Ảnh, Thăng Trầm (chuyện buồn vui một đời người), sách dày trên 200 trang, có 8 phụ bản ảnh màu và cả trăm ảnh đen trắng.
Độc giả muốn có sách nguyên bộ 13 tập (discount 50%) xin liên lạc tác giả qua PO. Box 163, Garden Grove, CA 92842. Điện thoại: (714) 638-8594, Email: trannhungcong46@gmail.com, Website:www.ltcn.net

Viendongdaily.com và tác giả giữ bản quyền bài và hình trên trang này. Xin đừng trích đăng dưới bất cứ hình thức nào.
Bài và ảnh: Trần Công Nhung

Nguồn: http://www.viendongdaily.com/den-hung-phu-tho-dssQNp5Y.html
Bạn thích bài này?
Bookmark and Share

Các tin khác

Ý kiến bạn đọc

Mã xác nhận

Quảng cáo
RAO VẶT VIỄN ĐÔNG
Quảng cáo
Quảng cáo
Sản phẩm - Dịch vụ

Quĩ Hưu Roth IRA

Nếu tới ngày bạn và tôi tới tuổi hưu mà cái quĩ SSA này chẳng còn bao nhiêu, thì chúng ta vẫn có tiền từ các Quĩ Hưu riêng bù cặp thêm vào để cuộc sống trong những ngày già đừng quá nỗi xập xệ.

Thường xuyên cập nhật văn bản thừa kế để khỏi mất $400,000

Nếu có những sự kiện lớn xảy ra trong đời sống, như mới sinh con, có người mới chết, mới lập hôn thú, hoặc mới ly dị, cần phải xin một tờ khác để làm lại.

Lỗi lầm chết người làm tiêu mất $400,000 trong quĩ hưu IRA

Mấy tuần nay, chúng ta đang nói về các quyền lợi của quĩ hưu, như 401 K và IRA. Không đơn thuần là quĩ tiết kiệm, các quĩ hưu nói trên là trương mục đầu tư, nghĩa là tiền có thể đẻ ra tiền hoặc phút chót tiền có thể bốc hơi.

Quĩ Hưu 401 K và Quĩ Hưu IRA

Quĩ Hưu 401 K là một trương mục đầu tư được xây dựng để người đi làm có thêm tiền xài cho những ngày về hưu. Đây là tiền người đi làm tự ý dành ra, khác với số tiền họ buộc phải đóng vào quĩ An Sinh Xã Hội (Social Security Adminstration, gọi tắt là SSA) hàng tháng.

Chọn lựa đầu tư trong quĩ hưu 401 K (bài 2)

Bài trước chúng ta đã bắt đầu nói đến cách thức đầu tư trong quĩ hưu 401 K. Để đáp ứng nhu cầu của người đầu tư bình dân, các chuyên viên tài chánh đã “tạo ra” các Mutual Funds, rồi phân hạng chúng theo mức độ rủi ro. Hai sáng kiến này đã đơn giản hóa vấn đề chọn lựa đầu tư khá nhiều. Nhưng cuối cùng chúng ta – và chính chúng ta

Chọn lựa đầu tư trong Quĩ Hưu 401 K

Như chúng ta đã biết, mở quĩ hưu 401 K là một hình thức đầu tư. Mà đầu tư thì luôn luôn có may rủi. Nếu thuận buồm xuôi gió, gọi chung là “may,” chúng ta sẽ được lời nhiều, có thể gấp đôi, gấp 3 hoặc gấp cả chục lần. Nếu sự việc không xảy ra như mong muốn, gọi chung là “rủi,” chúng ta sẽ được ít lời

Quĩ hưu 401K: Nên chăng?

Bài trước chúng ta đã đề cập những lợi điểm căn bản của Quĩ Hưu 401 K. Chỉ nghe nói về những lợi điểm ấy, chắc ai cũng muốn có một quĩ hưu như vậy. Nhưng thực tế thì sao? Có khá nhiều người có đủ tiêu chuẩn mở Quĩ Hưu, nhưng lại bỏ quyền lợi ấy. Còn những người thực sự tham gia, thử hỏi mấy ai nhìn thấy đồng tiền

Món quà của Uncle Sam: 401 K

Làm dân Mỹ là phải biết Uncle Sam, một người “chú” không mấy được ưa thích do bản tính thích đòi hỏi tiền bạc từ trong túi người dân. Uncle Sam, biệt danh của Sở Thuế Liên Bang, chả mấy khi cho ai quà cáp gì. Nhưng nói thế không có nghĩa là không bao giờ có. Trong số những món quà ít ỏi mà Uncle Sam dành cho người đi làm và đóng

Đi tìm một cách tránh thuế?

Lần trước, chúng ta có đề cập việc sử dụng “quĩ hưu” để có thêm quyền lợi cho tuổi già. Trước khi xem xét chi tiết của từng loại quĩ hưu, chúng ta cần biết tác dụng của thuế đối với các quĩ này như thế nào. Trước tiên, thuế được hiểu là số tiền chúng ta phải trích ra từ những gì mình nhọc công tích lũy được

Quyền lợi của tuổi già?

Đọc cái tiêu đề trên, chắc nhiều người nghĩ tới … tiền già (tiền SSI), là khoản tiền mà xã hội Hoa Kỳ biếu không cho những người từ 65 tuổi trở lên, hoặc bệnh tật ngặt nghèo, không còn đủ sức khỏe đi làm tự nuôi sống bản thân, mà quá trình đóng góp khi còn đi làm việc cũng không đủ bảo đảm một lợi tức tối thiểu để sinh sống.
Quảng cáo