Bạn thích bài này?
Font-Size:
Đền Hùng Phú Thọ
(VienDongDaily.Com - 02/07/2012)
Thông thường, người ta đi lễ Đền vào ngày Hội. “Dù ai đi ngược về xuôi, Nhớ ngày giỗ Tổ mồng mười tháng ba”. Không gặp ngày Lễ Hội, tôi đi vào ngày thường.
Bài và ảnh: Trần Công Nhung

Đền Hùng hay đền Quốc Tổ, tỉnh nào cũng có. Nhưng, theo lịch sử, Đền Hùng Phú Thọ là Đền gốc, nơi 18 đời Vua Hùng trị vì nước Văn Lang thời xa xưa. “Uống nước nhớ nguồn”, con dân ai cũng mong có dịp về thăm đất Tổ. Thông thường, người ta đi lễ Đền vào ngày Hội. “Dù ai đi ngược về xuôi, Nhớ ngày giỗ Tổ mồng mười tháng ba”. Không gặp ngày Lễ Hội, tôi đi vào ngày thường.
Xe khởi hành lúc 7 giờ 30, dọc đường qua nhiều trạm kiểm soát giao thông, nhưng không thấy cảnh sát giao thông nói gì chuyện xe chở quá lố. Ngang qua thị Xã Vĩnh Phú, những cột điện dọc theo phố mang toàn khẩu hiệu cổ động dân đóng thuế, hạn chế sinh đẻ, tránh xa ma túy... Có lẽ đây là thành phố nhiều khẩu hiệu nhất nước.


 Văn nghệ

Xe đến ngã ba Việt Trì khoảng 10 giờ. Từ quốc lộ vào Đền chừng 5km, đi xe ôm. Ngay chỗ “bến xe” hàng quán liên tiếp nối nhau dọc theo đường lên cổng Đền, trông như một phố huyện tỉnh lẻ. Hàng hóa cũng như các đền chùa khác, đồ lễ nhang đèn, đồ lưu niệm, hàng ăn. Đặc biệt có một mặt hàng ít thấy, đó là măng tre. Những bắp măng trắng hếu, to hơn bắp chân, quán nào cũng đầy. Con đường lên Đền non nửa cây số, rộng rãi sạch sẽ, men theo chân núi Nghĩa Lĩnh, ngọn núi đẹp nhất mà ngày xưa Vua Hùng đã chọn làm Kinh Đô.
Núi Nghĩa Lĩnh không cao lắm (175m), thuộc xã Hy Cương, Huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. Hôm tôi đi là ngày 8 tháng 3, ở Việt Nam gọi là ngày “Quốc Tế Phụ Nữ”. Khách tương đối đông, đa số đàn bà con gái, và đi theo tổ chức cơ quan hội đoàn.


Bảo Tàng Hùng Vương

Cổng Đền xây đơn giản, theo dạng Tam Quan, nhưng chỉ một lối đi giữa, hai bên có 4 câu đối bằng chữ Hán, 2 hình của hai vị Thần (?). Đối diện cổng đền là Bảo Tàng Hùng Vương, vé vào cửa 2000 đồng Việt Nam. Trước Bảo Tàng có nhà lục giác Công Quán, nơi bán các văn hóa phẩm. Bảo Tàng, tòa nhà xây 2 tầng, theo lối bây giờ. Tầng trên phòng bên phải bày nhiều cổ vật như chân đèn, lư nhang, chuông đồng nhưng không có chú giải. Các phòng khác: Trống Đồng, Thạp Đồng, Lư Đồng, Gốm Sứ, tượng và tranh ảnh Hồ Chí Minh. Một tủ nhỏ bày những sử sách nói về miền đất Tổ.
Có một trống đồng tìm được ở Phú Thọ vào khoảng thế kỷ 2 đến 13. Đa số hiện vật do các tỉnh tặng. Điều đáng lưu ý là nhiều hiện vật không ghi chú hoặc ghi sai. Chẳng hạn như bộ Lư Đèn của tỉnh Bến Tre, Nồi Hương của xã Đại Bái, không thấy ghi chú niên đại. Có một trống đồng cao cả mét thì ghi 60cm, mặt trống ít ra cũng 60 phân thì ghi 30cm và ghi bằng tiếng Anh (lúc High, lúc Height). Khi tôi phát giác ra điều này, có 2 bà trong đoàn du lịch vội chạy tìm Giám Đốc Bảo Tàng để phản ảnh. Tìm không ra Giám Đốc, hai bà vớ được một nhân viên tỉnh Phú Thọ, kéo đến tôi:


Đền Hạ

- Đây, chúng tôi đã báo cáo với chị này ở địa phương, chị hứa sẽ báo cáo lên lãnh đạo. Ai lại để những sai lầm như thế, người ngoài họ cười cho.
- Vâng, tôi sẽ gọi điện thẳng lên sếp lớn trình bày mọi việc ạ.
Không hiểu sao các bà lại phân bua với tôi nhiệt tình thế, có lẽ họ nghĩ rằng tôi là thanh tra văn hóa chăng! Tôi ậm ự qua loa rồi lỉnh đi lo công việc của mình. Không hiểu trong lúc tôi viết những dòng này thì mọi việc được báo cáo chưa. Và, nếu rồi thì có sửa đổi gì không. Nói cho ngay, chẳng phải ở Bảo Tàng Hùng Vương mới có chuyện nhầm lẫn “xúc phạm văn hóa”, hiều nơi khác còn tệ hơn. (1)
Toàn bộ Đền Hùng gồm có: Đền Hạ, Trung, Thượng và Đền Giếng. Tam cấp lên Đền Hạ lát đá bằng phẳng rộng rãi, quanh qua quanh lại theo kiểu đường đèo, dễ đi và ít mệt.
Theo truyền thuyết, Vua Kinh Dương Vương (Vua đầu tiên của nước ta) lấy Thần Long Nữ sinh ra Lạc Long Quân. Một hôm Lạc Long Quân tuần du gặp Âu Cơ đưa về núi Nghĩa Lĩnh, kết làm vợ chồng, nơi này Tổ Mẫu Âu Cơ chuyển dạ sinh bọc trứng nở 100 con trai. Khi các con đã lớn, Lạc Long Quân nói với Âu Cơ: “Ta là giống Rồng, nàng là giống Tiên, không thể ở với nhau được. Nàng đưa 50 con lên núi, ta dẫn 49 con xuống biển, để lại con cả lo việc nước”. Người con cả là Vua Hùng đầu tiên, đặt tên nước là Văn Lang, truyền được 18 đời vua đều gọi là Hùng Vương. Từ đó đền Hạ được lập nên (thế kỷ 17), thờ các Vua Hùng.
Bên cạnh đền Hạ là chùa Thiên Quang, chùa lớn hơn Đền, trước chùa có 2 tháp Tổ, có gác chuông, có một khóm Lôi Trúc khá lớn, những thân trúc cuồn cuộn to bằng cổ tay. Lôi Trúc mà lớn như thế rất hiếm, nhưng xem chừng không được chăm sóc, lá muốn úa vàng. Người xưa thường làm kiểng bằng loại trúc này. Trúc tượng trưng người quân tử, nên trúc thường được trồng trước sân, hay bên thư phòng. Đền Hạ có hai cây Đại tương tự như cây Đại chùa Côn Sơn (Hải Dương), tuổi cũng trên 700 năm. Chùa và Đền được tu sửa vào năm 1999-2000.


Cổng lên Đền Hùng

Bên phải Đền Hạ có đường lên Đền Trung. Đền Trung có từ 2300 năm trước, là nơi các Vua Hùng đến họp bàn việc nước. Ngày xưa là Tổ Miếu, thờ Hùng Vương thứ 6. Đến đời Lý Trần được xây thành Đền. Thế kỷ 15 bị giặc Minh tàn phá, qua triều Nguyễn được xây dựng lại. Trong Đền thờ 3 Bài Vị. Khách thăm Đền, cúng bái như ở các Chùa Đền khác.
Lên nữa là Đền Thượng nằm trên đỉnh núi Nghĩa Lĩnh, đồ sộ hơn, thờ các Vua Hùng. Thoạt kỳ thủy, các Vua Hùng lập Miếu thờ Trời, thờ 3 ngọn núi thiêng: Núi Hùng (Nghĩa Lĩnh), Áp Sơn (núi Trọc), Viễn Sơn (núi Vặn, 3 núi này xếp liền nhau theo một đường thẳng Bắc Nam), thờ Thần Lúa (Có mảnh vỏ trấu bằng chiếc thuyền câu, mới mất trong cuộc chiến chống Pháp). Đấy là theo sử, thực tế như thế nào không rõ. Nếu quả thật có một vỏ trấu như vậy thì ai đánh cắp? Cắp để làm gì? Bằng mọi giá phải tìm cho ra, vì đây là bảo vật có ý nghĩa lịch sử, minh định nguồn gốc một dân tộc. Đền Thượng cũng thờ Thánh Gióng, người đã có công đuổi giặc Ân.
Giữa thế kỷ 3 trước Công Nguyên, Vua Hùng thứ 18 không có con trai, truyền ngôi cho con rể là Tản Viên nhưng Tản Viên từ chối và khuyên Vua truyền ngôi cho Thục Phán (tức An Dương Vương). Lên ngôi, Thục Phán dựng hai cột đá thề trên núi Ngũ Lĩnh: Nguyện thờ 18 Vua Hùng và đời đời giữ gìn đất nước. Thục Phán dời đô về Cổ Loa. Trị vì được 50 năm, từ 257 trước Công Nguyên đến 208 bị Triệu Đà đánh, Thục Phán chạy về phương Nam, đến Núi Mộ Dạ thì tuẩn tiết. Tai họa là do mối tình Mỵ Châu Trọng Thủy mà ra. (2)
Từ Đền Thượng, theo một lối khác để xuống đền Giếng. Phạm vi khu di tích rộng lớn nên tiện nghi cho khách thập phương được đặc biệt quan tâm. Dọc đường lên xuống có băng ghế gỗ, có những chiếc bàn đá nho nhỏ, khách nghỉ chân ăn uống, có chỗ vệ sinh Nam Nữ riêng biệt. Tuy tranh lá đơn sơ nhưng tổ chức được cũng hay hơn nhiều nơi khác rất nhiều. Đặc biệt cây rừng đều có bảng tên: Chò Nâu, Máu Chó lá nhỏ, hoa Sữa... có chua tiếng La Tinh, chẳng biết đúng hay sai...
Đền Giếng ở dưới chân núi. Trong Đền có cái giếng nhỏ, nước trong, ngày trước công chúa Tiên Dung và Ngọc Hoa thường soi mặt chải tóc. Người dân lập đền thờ hai bà vì hai bà đã có công dạy dân trồng lúa trị thủy.


Đường vào Đền Hùng

Tôi vào đền để xem cái giếng, cái giếng ngay trước bàn thờ hai bà. Nhìn xuống thấy có nước, trong đục không biết được. Cách miệng giếng chừng hơn mét, có chắn một tấm gương để khách cúng tiền vứt xuống đấy. Giấy bạc 200 đồng phủ gần kín mặt giếng.
Người Việt Nam thường tự hào là con Hồng cháu Lạc, gốc gác Tiên Rồng. Chuyện Công Chúa Tiên Dung ra tắm bãi sông gặp chàng đánh cá trần truồng rồi lấy làm chồng là chuyện lạ. Người thời nay giải thích, câu chuyện ngụ ý bình đẳng giai cấp, nhưng dân gian xưa giờ cho chuyện vợ chồng là duyên số an bài. Công Chúa Tiên Dung không những có tinh thần bình đẳng hôn nhân mà còn là người phụ nữ đầy lòng vị tha. Chính Công Chúa đứng ra làm lễ cưới cô thôn nữ Hồng Vân tức Tiên Nữ Tây Cung giáng trần làm vợ thứ cho Chữ Đồng Tử, và ba người sống với nhau rất hòa thuận.
Tuy không là ngày hội mà khách khá đông. Ai cũng có vẽ hăm hở bày tỏ lòng thành kính và vui mừng về thăm đất Tổ. Về thăm đất Tổ nghe có vẻ xa xôi huyền bí, tưởng như lùi về quá khứ, thế nhưng, tôi cảm thấy mọi chuyện mới mẻ quá. Từ con đường đi, đến cách kiến trúc Bảo Tàng, lối tôn tạo các khu Đền, thậm chí những hiện vật trưng bày hầu hết của người thời nay, mang nét văn minh của Việt Nam thế kỷ 20 chứ không phải dấu tích thời Vua Hùng mấy nghìn năm trước. Nhưng trong những “cái hôm nay” tôi vớ được mấy tài liệu về nhà thơ Bút Tre, một nhà thơ tôi thích lâu nay. Tôi sẽ có dịp nhắc đến nhà thơ này trong bài “Hà Nội Cười”. Nhà thơ nay không còn nữa nhưng thơ ông làm cho mọi người cười hoài.

Tháng 3 - 2004

(1) Buồn vui dọc đường, trang 196 QHQOK tập 3
(2) Đền Cuông Cửa Lò, trang 170 QHQOK tập 3

Sách đã in: Quê Hương Qua Ống Kính tập 1 đến tập 13, Buồn Vui Nghề Chơi Cây Kiểng, Mùa Nước Lũ (Truyện), Về Nhiếp Ảnh, Thăng Trầm (chuyện buồn vui một đời người), sách dày trên 200 trang, có 8 phụ bản ảnh màu và cả trăm ảnh đen trắng.
Độc giả muốn có sách nguyên bộ 13 tập (discount 50%) xin liên lạc tác giả qua PO. Box 163, Garden Grove, CA 92842. Điện thoại: (714) 638-8594, Email: trannhungcong46@gmail.com, Website:www.ltcn.net

Viendongdaily.com và tác giả giữ bản quyền bài và hình trên trang này. Xin đừng trích đăng dưới bất cứ hình thức nào.
Bài và ảnh: Trần Công Nhung

Nguồn: http://www.viendongdaily.com/den-hung-phu-tho-dssQNp5Y.html
Bạn thích bài này?
Bookmark and Share

Các tin khác

Ý kiến bạn đọc

Mã xác nhận

Quảng cáo
Quảng cáo
Quảng cáo
Sản phẩm - Dịch vụ

Nền kinh tế Mỹ có thêm 223,000 việc làm trong tháng Sáu

Nền kinh tế Mỹ bước vào năm thứ bảy của tiến trình phục hồi, và vẫn có một số thành tựu: Trong tháng Sáu, các chủ nhân tạo ra thêm 223,000 việc làm, trong nhiều ngành kỹ nghệ dịch vụ.

Tiền lương giảm cho người đi làm với lợi tức trung bình

Ông Reidenbach nói rằng tiền lương bị xói mòn cho những người có mức thu nhập trung bình là một thách đố đặc biệt, giữa lúc giá nhà ở tại California tiếp tục tăng lên. Khác với những người làm việc có mức thu nhập thấp, những người thu nhập ở mức trung bình thường có xu hướng ít tiếp cận được với các chương trình trợ giá gia cư, theo ông nói.

Bộ Tư Pháp nghi ngờ các hãng máy bay thông đồng tăng giá vé

Một số hãng hàng không đã xác nhận họ được Bộ Tư pháp liên lạc. Cơ quan này yêu cầu họ cung cấp các tài liệu nội bộ từ hai năm qua. Các hãng hàng không phủ nhận chuyện họ làm hành vi bất hợp pháp, nói rằng ngành kỹ nghệ này có tính cách cạnh tranh cao độ.

Hàng giả xâm nhập thị trường Mỹ như thế nào?

Đến cả thuốc cũng giả mạo được với liều lượng quá thấp hoặc quá cao, đã hết hạn, hoặc phẩm chất hoàn toàn thay đổi…. Thực là một tình trạng nguy hiểm và đầy bất trắc.

Bảo vệ uy tín của nhãn hiệu Made in USA

Nhưng không biết vô tình hay cố ý, nhiều cơ sở doanh thương không chịu hiểu, họ bày ra nhiều chữ làm rối mắt khách hàng: Với những sản phẩm không chế tạo ở Hoa Kỳ, họ dùng chữ Designed in America (thiết kế ở Mỹ), hoặc Assembled in America (lắp ráp ở Mỹ), thậm chí còn cố tình gian dối, miễn sao có được chữ “…in America” để qua mắt khách hàng.

Sản phẩm Made-In-America giờ ra sao?

Là một cơ quan vô vụ lợi, hoạt động trên lợi ích của giới tiêu thụ, Consumer Reports hằng năm đã thử nghiệm hàng loạt sản phẩm xuất phát từ mọi ngõ ngách địa cầu, từ máy giặt, máy sấy của Mexico, từ TV tủ lạnh của Nam Hàn, từ máy rửa chén đĩa, máy hút bụi của Đức Quốc…

Bài 5: Chọn mặt gửi tiền

Đa số trương mục HSA thường không đòi hỏi số tiền gửi tối thiểu. Nhưng để khuyến khích tiết kiệm, một số cơ sở bằng lòng bãi miễn lệ phí dịch vụ nếu tiền gửi trong trương mục đạt tới mức tối thiểu nào đó, thí dụ: $3,000 hoặc $5,000 trở lên.

Bài 4: Sử dụng quĩ HSA

Đặc biệt, chúng ta còn có thể sử dụng quĩ HSA để trang trải những chi phí y tế của vợ/chồng hoặc con nhỏ (vẫn còn khai thuế chung với gia đình). Thí dụ: Chi phí thăm khám thai, tiền bệnh viện khi vợ đi sanh….

Bài 3: Khai thác lợi điểm HSA

Hiện nay, gần như ai cũng có một chương trình bảo hiểm sức khỏe theo sự đòi hỏi của đạo luật Obamacare. Nhưng chúng ta vẫn có thể phải nhận những cái bill khổng lồ, lên đến vài ngàn đô nếu chẳng may phải nằm nhà thương ít ngày.
Quảng cáo