“Romeo and Juliet” là câu chuyện tình cổ xưa do Shakespeare sáng tác, rất buồn thảm nhưng vang danh khắp thế giới, có lẽ nhờ những lời thơ óng chuốt của tác giả, dù đây là một trong những vở kịch đầu trong một đời sáng tác dài nên chưa được coi là tác phẩm nổi bật. Mà cũng có thể vở kịch được nhớ tới nhiều nhờ đây là câu chuyện tình của tuổi niên thiếu, đầy những sôi nổi, liều lĩnh, đam mê vô bờ bến. Nó đã được phỏng theo và kể lại dưới vô số hình thức khác nhau, từ kịch nói, ballet, phim ảnh (rất nhiều), nhạc kịch tân thời Broadway, nhạc hòa tấu giao hưởng, và opera (rất nhiều).
Chuyện tình muôn thuở này đã được nhạc kịch tác gia Charles Gounod viết thành vở opera “Roméo et Juliette” trình diễn lần đầu năm 1867. Tên được đổi theo kiểu Pháp vì đây là vở nhạc kịch viết bằng tiếng Pháp, lời của Barbier và Carré. Vở opera này là một trong những tác phẩm thành công nhất của Gounod, một phần cũng nhờ tài viết lời của Jules Barbier và Michel Carré, những nhà viết lời opera đầy kinh nghiệm. Từ vở kịch thơ dài mấy ngàn câu của Shakespeare, họ đã thâu tóm thành vở opera dài 3 tiếng rưỡi.
Tuần qua, nhà hát nhạc kịch LA Opera đã, lần thứ nhì từ cách đây 6 năm, dựng vở opera này trên sân khấu hý viện Dorothy Chandler Pavillion tại Los Angeles, cái nôi âm nhạc của miền Nam California. “Roméo et Juliette” sẽ còn được diễn cho tới ngày 26 tháng 11, 2011 với tất cả 6 suất hát.

Sơ lược cốt truyện
Tại thành Verona có 2 gia đình quý tộc tên Capulet và Montague, thù ghét nhau đời đời, gặp nhau là đánh nhau. Mở đầu vở là phần hợp ca và hòa tấu cho biết đây là câu chuyện tình say đắm trở thành buồn thảm vì sự thù ghét của hai nhà. Tiếng nhạc đầy diễn tả với phần đầu phấn khích nói lên không khí chiến tranh nhưng sau đó đổi qua êm ái diễn tả cuộc tình.
Sau đó, sân khấu sáng chói lên, khung cảnh trở thành huy hoàng diễm lệ cho thấy một buổi dạ vũ sang trọng do nhà Capulet tổ chức với giai nhân tài tử dập dìu trong những bộ cánh thật đẹp mà đẹp nhất là cô con gái của chủ nhân vừa tới tuổi cập kê được đem trình làng. Juliette xuất hiện trong chiếc áo đầm trắng lộng lẫy, cất tiếng hát một bài “waltz” diễn tả tâm trạng mầu hồng đầy phơi phới của cô gái mới lớn.
Roméo và đồng bọn xuất hiện, mang những chiếc mặt nạ, vì họ lén vô nhà Capulet chơi. Vừa nhìn thấy Juliette thì Roméo đã bị cú sét ái tình, mà nàng thì cũng tương tự. Khi Roméo cất tiếng nói chuyện thì Tybalt, anh họ của Juliette, đã nói ngay cho biết đây là giọng nói của Roméo, kẻ thù không đội trời chung của nhà Capulet. Mercutio là bạn thân của Roméo rất hung hăng, muốn nhào vào đánh nhau nhưng ông chủ nhà Capulet đã vội vàng dập tắt đám cháy vì muốn buổi dạ vũ tiếp tục.
Tối hôm đó, Roméo bạo gan lén trèo tường vô vườn nhà Capulet, tìm được đúng ngay ban công của Juliette, cũng vừa lúc nàng thơ thẩn ra đứng đấy. Hai bên trao nhau những lời tình tự tha thiết lồng trong những khúc “aria” và “duet” đầy thơ mộng. Trong vở kịch, những câu thơ của  Shakeapeare thật trau chuốt:

Two of the fairest stars in all the heaven,
Having some business, do entreat her eyes
To twinkle in their spheres till they return.

Những câu thơ đẹp này không được đưa vào bài aria của Roméo nhưng lời bài hát ca tụng nhan sắc Juliette này cũng đẹp không kém khiến bài “Ah! lève-toi, soleil” trở thành một ca khúc mà giọng tenor nào cũng muốn được hát. Cuối màn này là lời của Juliette, hẹn sẽ gặp nhau ở chỗ ở của cha Lawrence để làm lễ kết hôn.
Đúng hẹn, Roméo và Juliette được cha Lawrence kết hôn vì ông muốn nhờ cuộc hôn nhân này mà hai nhà sẽ xóa bỏ hận thù. Nhưng sau đó, tại vườn nhà Capulet xảy ra cuộc đánh nhau, trong đó Tybalt đâm chết Mercutio, và Roméo, để trả thù cho bạn, đâm chết Tybalt. Viên chủ tỉnh Verona xuất hiện, tuyên bố tha chết cho Roméo nhưng bắt anh phải bị lưu đầy biệt xứ.
Đêm tân hôn cũng là đêm gặp nhau cuối cùng trước khi chia tay, đôi tình nhân đắm đuối bên nhau, để rồi phải hát khúc ly biệt. Lời thơ của Shakespeare được lồng vào khúc “duet” này, nổi danh nhất là đoạn

Wilt thou be gone? it is not yet near day:
It was the nightingale, and not the lark,
That pierced the fearful hollow of thine ear;
Nightly she sings on yon pomegranate-tree:
Believe me, love, it was the nightingale.

Cả hai đều muốn dối lòng rằng tiếng chim kêu là tiếng con sơn ca của đêm chứ không phải là tiếng con chim chiền chiện báo hiệu ban ngày đã đến, phút chia tay đã gần kề. Rồi Roméo cũng phải ra đi. Cha mẹ của Juliette xuất hiện cho biết cô phải làm đám cưới gấp với công tước Paris, theo ước muốn cuối cùng của Tybalt. Juliette đau khổ khôn cùng. Nhưng sau đó cha Lawrence cho biết cô chỉ cần uống chai thuốc cha cho để giả chết trong vòng 42 tiếng. Cha sẽ cho người báo tin cho Roméo đến nhà mồ đón đem cô đi khi cô tỉnh lại. Juliette kinh sợ nhưng cũng đánh liều uống thuốc. Khi cô đang làm lễ cưới thì ngã lăn ra “chết”, lúc thuốc đã ngấm.
Người đưa tin của cha Lawrence bị bắt giữ không đến giao thơ cho Roméo được. Hay tin Juliette chết, Roméo lén đến nhà mồ Capulet than khóc rồi rút thuốc độc ra uống tự tử. Vừa lúc đó Juliette tỉnh lại. Thì đã trễ. Đôi tình nhân cùng hát một khúc “duet” than khóc cho cuộc tình đau khổ. Rồi Juliette rút dao găm tự đâm để cùng chết với người yêu.

Những điểm tân thời của R&J ở Los Angeles
- Vở opera “Roméo et Juliette” được dựng lại tại sân khấu LA Opera hôm nay thật tráng lệ với khung cảnh nhà lầu 3 tầng gồm những khung sắt nối nhau có thể di chuyển được. Chỉ cần ráp nối những khung này là có thể thay đổi cảnh trí. Đằng sau là khung trời, ban đêm lấp lánh sao, ban ngày sáng ánh mặt trời. Thật tiện lợi và tân thời nhưng trông giả tạo và làm sân khấu khá chật chội. Bù lại, trang phục của tất cả các diễn viên thật đẹp mắt và thanh lịch.
- Đôi tài tử đóng vai Roméo và Juliette thật trẻ đẹp, xứng đôi vừa lứa. Cả hai đang ở đỉnh cao nghệ thuật, vang danh khắp thế giới opera toàn cầu. Chàng là giọng tenor Vittorio Grigolo, người Ý, nổi lên từ vài năm nay với chất giọng cao, ấm và chắc nịch, nghe thật sướng tai. Chàng xứng đáng đóng vai Roméo, một chàng trai trẻ mới lớn, còn đầy nhiệt huyết, yêu cuồng sống vội. Vittorio thể hiện vai Roméo thật tròn đầy. Sân khấu là nơi bay lượn của chàng, chàng sẵn sàng trèo dăm bẩy bực thang lên ban công để hôn người yêu, ngoài ra còn cất tiếng hát thật sung mãn, lên những nốt cao thật ngọt ngào.
Nàng thì là giọng soprano Nino Machaidze, người xứ Georgia nhỏ bé, cũng mới hát lần thứ hai tại sân khấu này nhưng đã chiếm được cảm tình của giới yêu opera toàn thế giới. Cô là một phụ nữ nhỏ nhắn với gương mặt và thân hình thon đẹp nhưng lại có một giọng hát cao vút quá mạnh mẽ và đầy tràn. Những nốt cao đối với cô không có gì khó khăn cả. Tuy nhiên, đôi lúc cô không kiểm soát được làn hơi, như khúc waltz khi Juliette mới xuất hiện, đáng lẽ phải bay bổng thanh thoát thì nghe hơi có phần chát chúa. Tuy nhiên ở những màn sau, khi giọng cô đã ấm đủ, thì nghe quá hay, quá sướng.
Quả là hai tài năng hiếm có, hai viên ngọc mới toanh cho ngành opera hiện đại, vốn xưa nay chiếm đóng bởi những ông già bà già quá to con làm mất cả ý nghĩa của những vở tuồng diễm tình cỡ Roméo et Juliette hay La Traviata, Carmen...
- Màn nóng bỏng của đôi vợ chồng mới cưới trên chiếc giường to kê ngay giữa sân khấu có lẽ là điểm tân thời nổi bật của dựng vở hôm nay. Chắc hơn một thế kỷ trước không có màn này. Giờ thì nó không thua gì những cảnh nóng trong các phim thời nay, khiến khán giả già cảm thấy hơi nhột nhạt, khó coi.

Kết
Khi bức màn nhung đã hạ (nói một cách gợi hình thôi vì sân khấu hôm nay chẳng có kéo màn gì cả, tài tử mới nằm chết đã nhỏm dậy nắm tay nhau chào khán giả), người yêu nhạc bước ra khỏi rạp cảm thấy thỏa mãn từng giác quan một, lòng thầm biết ơn những nghệ sĩ đã đem hết nhiệt huyết tài năng ra cống hiến cho đời, biết ơn những nhà tài trợ đã bỏ tiền giúp dựng vở nhạc kịch quá tốn kém này, hầu có thể duy trì một hình thái văn nghệ quá độc đáo phát xuất từ nhiều thế kỷ trước. Chừng nào mình mới được xem opera Việt Nam? - (TH)