Sunday, 08/03/2020 - 11:21:52

Đời sống ở khu Phố Cổ Hà Nội phơi bày khoảng cách giàu nghèo của Việt Nam


Ông Hoàng Văn Xuân trong hình chụp năm 2017, trong ngôi nhà mà ông chỉ có thể bò hoặc quỳ. (Vietnamnet)


“Nếu có bất cứ ai đề nghị cho tôi một ngôi nhà to hơn để đổi lấy đôi chân của tôi, tôi sẽ trao nó cho họ trong tích tắc,” ông Hoàng Văn Xuân nói trong một bài phóng sự đặc biệt của nhật báo South China Morning Post (SCMP) đăng ngày 7 tháng 1, 2020. Ông Xuân, 56 tuổi, sống trong một căn gác nhỏ xíu ở Phố Cổ Hà Nội, một khu phố thương mại giàu có của thành phố Hà Nội.

Bên cạnh những con đường đẹp như tranh mà khách du lịch yêu thích, có rất nhiều cư dân sống trong cảnh nghèo khó, trong những không gian quá chật hẹp, không khác gì một chiếc quan tài giống như chỗ ở của ông Xuân.
Căn gác rộng 5 mét vuông (54 feet vuông) của ông nhỏ đến nỗi ông không thể đứng thẳng. Nấm mốc bá#m đâ#y trên tường và chỉ có các tấm tôn mỏng manh để# chống ẩm. Không có giường. Một chiếc chăn in hình hoa hồng, được trải trên một tấm nệm đã cũ.
“Không có cửa hay khóa. Nếu trộm và#o thì chỉ phí thời gian của chúng vì tôi chẳng có gì quý giá,” ông Xuân nói với báo SCMP.
Khu phố cổ nổi tiếng của Hà Nội bao gồm 36 con phố phía bắc hồ Hoàn Kiếm, có từ thời phong kiến, trước năm 1945, với mỗi con phố dành riêng cho một ngành thương mại hoặc thủ công khác nhau. Chẳng hạn, có những con phố# chuyên bán giày dép, đồ chơi hoặc vàng mã giấy, nhưng trong những năm gần đây, nhiều người Hà Nội đã có tham vọng kinh doanh lớn hơn.
Thương mại đã phát triển mạnh ở Hà Nội trong bốn thập niên kể từ khi chiến tranh Việt Nam kê#t thúc. Trong khu Phố Cổ, các tòa tháp văn phòng lấp lánh bị chiếm giữ bởi các ngân hàng và các công ty, nằm cạnh những ô cửa sổ vẫy gọi của khách sạn, cửa hàng sang trọng và các cửa hàng khác bán giày dép, lụa, đồ trang sức, hàng thủ công, hà#ng truyền thống và các món ngon của thành phố.
Ông Xuân là một trong những cư dân sống lâu năm giữa sự xa xỉ này. Ông kiếm được mô#t lợi tức ít o#i nhờ vào việc giao hàng từ các cửa hàng quần áo trong khu phố cổ đến các trạm xe buýt, để từ đó, hàng hóa được phân phối đến các cửa hàng khác nhau trong nước. Ông cũng làm nghề lái xe ôm, kiếm khoảng 100,000 VND ($4.3 đô la) mỗi ngày.
Nhưng ngay cả khi sự phổ biến của các nền tảng gọi xe bùng nổ, cái nghèo với ông Xuân, một người không quen với việc sử dụng ứng dụng trên điê#n thoạ#i thông minh, vâ#n chưa thể kết thúc.
“Tôi thậm chí không thể đậu xe và ngồi trên xe trên vỉa hè (như trước đây) để khách có thể nhìn thấy tôi,” ông nói.
Mùa đông ở Hà Nội nổi tiếng với cái lạnh rét buốt và nhiệt độ có thể xuống dưới 10 độ C (50 độ F), nhưng ông Xuân thích cái lạnh nà#y hơn so với mùa hè. Căn phòng nhỏ bé của ông bị dô##t nặng trong những cơn mưa mùa hè. “Mu#a hè# ở đây ngột ngạt lắm,” ông nó#i.
Sinh ra trong một gia đình có tám người con, ông Xuân đã sống trên gác mái gần 50 năm, từ khi còn là một cậu bé. Anh trai của ông sống cùng gia đình trong một căn phòng lớn hơn bên dưới gác mái, nhưng những anh chị em khác của ông đã chuyển đến các khu khác của Hà Nội hoặc chuyển ra nước ngoài.
Ông Xuân từng ở cùng vợ cũ của mình một thời gian trong chính căn gác mái này, nhưng năm 2002, bà phải lòng một người khác, và ông Xuân trở thành người cha đơn thân của đứa con trai năm tuổi của họ, Đào Xuân Thủy. Cha con sống cùng nhau trên gác mái cho đến khi Thủy bước sang tuổi 22, khi sự chật chội trở nên quá sức chịu đựng của anh. Ông Xuân gửi Thủy đến sống chung với mẹ và dượng ở một nơi cá#ch khu Phố cổ 14 cây số.
“Tôi buồn khi không sống cùng con,” ông Xuân nói với báo SCMP. “Nhưng tôi không thể chăm sóc con, và con tôi cần nhiều không gian hơn so với chỗ chật hẹp này.”
Trong một tòa nhà khác gần gác mái của ông Xuân, một người cha đơn thân 72 tuổi đã sống với con trai trưởng thành của mình trong một căn phòng rộng 2 mét vuông kể từ năm 1992. Không có đủ không gian cho cả hai duỗi chân mà không bị va vào nhau.
Trong một ngôi nhà khác, gâ#n nhà ông Xuân, một người đàn ông đơn thân 72 tuổi đã sống cùng con trai trưởng thành trong căn phòng chỉ rộng 2 mét vuông kể từ năm 1992. Không có đủ không gian cho cả hai duỗi chân mà không va vào nhau.
“Đây là chiếc lều hiện đại của tôi,” ông Chu Văn Cao nói và để lộ hàm răng chẳng còn mấy cái của ông khi cười. Món đồ đắt nhất trong “lều,” theo ông Cao, là một chiếc quạt nhựa đã cũ có giá 250,000 đồng ($10).
Tường và sàn của căn phòng nhỏ xíu được phủ bằng những tấm thảm có họa tiết hoạt hình mà ông Cao nói là được hàng xóm cho. Chỉ có hai món đồ nội thất: một cái kệ bằng kim loại và tủ quần áo bằng nhựa trắng là do anh Chu Anh Vân, người con trai 31 tuổi của ông Cao làm.
Anh Vân, hiện đang làm việc tại một cửa hàng đồ nội thất, bắt đầu sống với ba mình vài ngày sau khi ba mẹ anh chia tay khi anh lên sáu. Hai cha con đã tâ#p mặc quần dài trong tư thế ngồi vì trần nhà thấp đến mức họ không thể đứng thẳng để thay đô#. Từng là một phần trong ngôi nhà của ông Cao, căn phòng gác mái nhỏ bé là không gian duy nhất ông còn lại, sau khi bán hầu hết mọi thứ ông làm chủ để trả nợ vì kinh doanh thất bại.
Ngày ngày, ông Cao kiếm đủ tiền để sống bằng cách làm những công việc vặt tại một số quán cà phê trong khu Phố cổ.
“Tôi ăn ở ngoài hàng ngày. Tôi thích phở (phở truyền thống Việt Nam), nhưng tôi thực sự không thể ăn thịt bò nữa vì tôi không còn răng,” ông cười và nói.
Ánh sáng duy nhất trên gác mái của ông đến từ một chiếc đèn bàn. Hàng xóm của ông Cao cho phép ông cắm nhờ vào một ổ cắm có nhiều lỗ cắm của họ.
Là một cựu bộ đội và là gia sư (dạy kèm), ông Cao có một sự cởi mở và sức sống đáng kinh ngạc để vượt qua cuộc sống trong căn phòng giống như quan tài này.
“Điều này không là gì so với thời gian tôi phục vụ trong quân đội trong thời chiến tranh,” ông nói. “Tôi phải ngủ trên võng dưới xe; Bị muỗi rừng và bom tấn công.”
Cũng như việc thiếu ánh sáng, các căn phòng nhỏ của ông Cao và ông Xuân cũng không có nước, nhà vệ sinh hay nhà bếp. Những người đàn ông này dùng nhà vệ sinh chung được chia sẻ bởi các gia đình trong hẻ#m trong con phố họ sống.
Cũng như sự thiếu ánh sáng thiên nhiên, các phòng nhỏ của Cao và Xuân Cảnh cũng không có nguồn cung cấp nước, nhà vệ sinh hoặc nhà bếp. Những người đàn ông ở đây sử dụng nhà vệ sinh chung được chia sẻ bởi các khu phố trong các con hẻm tương ứng của họ.
“Nhiều người từ chính quyền địa phương và các tổ chức khác đã đề nghị đưa tôi đến một nơi khác, nhưng tôi không muốn rời đi. Tôi coi trọng giá trị tinh thần hơn vật chất,” ông Cao nói.
Khu Phố Cổ là một trong những khu vực đông dân nhất ở Hà Nội. Khu phố này được biết đến với những ngôi nhà ống hẹp cực kỳ hẹp, chật chội mọc lên trong thời kỳ khan hiếm đất đai.
Sau khi chế độ Pháp rời khỏi đất nước vào năm 1954, những người đến làm việc tại Hà Nội đã được cấp phòng trong những ngôi nhà này, nhưng nó chỉ có nghĩa là một sự sắp xếp tạm thời, theo một nữ tác giả người Canada sống ở thành phố này từ năm 1998 và viết hai cuốn sách về những ngôi nhà cổ của Hà Nội.
“Hòa bình đã được tái lập và mọi người tin rằng họ có cơ hội xây dựng nhà riêng của họ,” bà Linda Mazur nói với báo SCMP. “Nhưng đơn hàng đầu tiên của doanh nghiệp đối với chính phủ mới là sửa chữa cơ sở hạ tầng và xây dựng các nhà máy.” Cuốn sách của bà về chủ đề này, Hidden Houses of Hanoi and the Stories They Tell (Những Ngôi Nhà Ẩn Giấu ở Hà Nội và Những Câu Chuyện Từ Những Ngôi Nhà) đã được xuất bản năm 2016.
Một thập niên sau khi chiến tranh kết thúc năm 1975, nhà ở ống bắt đầu xuất hiện trở lại. Nhiều người đã được trao cho những không gian nhỏ để sống ở khu phố cổ, bà Mazur nói, với hy vọng sẽ có nhà ở lớn hơn và phù hợp hơn trong tương lai, nhưng cuộc chiến với Trung Quốc năm 1979 và các cuộc cấm vận thương mại sau đó lại phá hủy những giấc mơ này.
Sau một thời gian dài bị tàn phá bởi chiế#n tranh rô#i lại tái thiết trong nhiều thập niên, đất ở khu phố cổ hiện được bán với giá cắt cổ, khoảng 1 tỷ đồng ($43,000 đô la) mỗi mét vuông - và chủ nhân của nó có thể kiếm được một khoản tiền lớn nếu bán những ngôi nhà hẹp.
“Tuy nhiên, đối với một số người, sau nhiều thế hệ, họ không còn nơi nào để đi,” bà Mazur nói. “Công việc của họ ở khu vực trung tâm và họ cũng không thể mua được một ngôi nhà khác ở khu trung tâm.”
Về phần mình, ông Xuân đã chán ngấy căn gác rộng 5 mét vuông của mình và mơ ước về một ngôi nhà lớn hơn, yên tĩnh hơn, không có nấm mốc.
“Nếu một số cặp vợ chồng già có một ngôi nhà lớn hơn mà không có ai chăm sóc họ, tôi rất sẵn lòng trở thành con nuôi của họ và chăm sóc họ,” ông nói.
Nhưng ông Cao, người cựu chiến binh lớn tuổi sống chen chúc trong căn phòng rộng 2 mét vuông của ông thì lại hạnh phúc với nơi ông đang ở.
“Nhiều người từ chính quyền địa phương và các tổ chức khác đã đề nghị đưa tôi đến một nơi khác, nhưng tôi không muốn rời đi,” ông nói. “Tôi coi trọng giá trị tinh thần hơn vật chất. Ngoài ra, tôi thích khu phố cổ này”.

 

Viết bình luận đầu tiên
Advertising
Bình luận trên Facebook

Bình luận trực tiếp