Kim Chi
Hôm
rồi, đang chuyện trò, nhắc lại những kỷ niệm xưa, bỗng dưng má tôi hỏi,
không
biết ở xứ Mỹ này có don không ha? Tôi nói, để con ráng kiếm
trong mấy chợ Việt Nam coi…
Don!
Và tôi
bỗng nhớ…
Thuở
ấy, xa lắm rồi… Mỗi dịp hè được về thăm Quảng Ngãi thương yêu, tôi không bao
giờ bỏ qua việc thưởng thức don (1), một món ăn đặc biệt độc đáo của quê hương
tôi. Những tô don nóng hổi, ngọt lịm, thơm nồng- thơm đến nỗi chỉ mới hít vào đã
nghe bụng dạ cồn cào thèm thuồng.
Thuở
ấy, xa lắm rồi… thường những ngày mùa hạ, má tôi đi chợ mua don về, chà rửa
sạch sẽ rồi đổ vào thau nước ngâm chừng
vài tiếng đồng hồ. Sau đó má cho don vô nồi nước vừa độ ấm có pha chút muối, đã
được đặt sẵn trên bếp. Đợi đến nước sôi, nồi don sủi bọt thì don cũng vừa chín.
Hai tay má tôi cầm đôi đũa bếp to khuấy tròn. Phải khuấy thật mạnh để don há miệng và bong ruột ra. Rồi nước luộc
don má tôi chắt vào một cái nồi khác, đậy vung lại, để chặp nữa sẽ dùng tới.
Bây giờ đến việc đãi don. Má cho từng
nhúm don vào cái rổ dày, đặt trong thau nước vừa ngập rổ, dùng tay quậy nhẹ
nhàng cho những ruột don còn dính trong vỏ phải rơi ra. Vỏ don được đãi ra
ngoài rổ, còn ruột don nằm lại trong rổ. Cứ như vậy, cuối cùng, má tôi vắt nhẹ
ruột don cho ráo bớt nuớc. Giờ thì má bắc chảo lên bếp, phi hành tỏi thơm phức,
cho don vào xào, nêm mắm muối, gia vị. Nồi nước luộc don lúc nãy, má đem nấu
sôi lên, đổ vô đó chảo ruột don vừa xào, nêm nếm lại cho vừa ăn, rồi bắc xuống
bếp và bỏ hành lá vào.
Xong
mọi việc, má sai tôi đi mua bánh tráng mới nướng còn giòn tan. Bữa ăn được dọn
lên. Cả nhà háo hức ngồi vào. Chúng tôi bẻ bánh tráng thành từng miếng nhỏ thả
vô tô don đang nóng hổi, chan thêm một chút nước mắm dầm ớt cay thật cay. Phải ăn
ngay để những miếng bánh tráng vừa hơi mềm mà vẫn còn độ dòn thì mới tuyệt. Cả
nhà vừa ăn vừa hít hà. Hít hà vì nóng vì cay thì ít, mà vì don ngon thì nhiều.
Chu choa! Những ruột don beo béo, bùi bùi, vị ngon như thấm vào từng mạch máu!
Nước don thì ngọt lịm, thơm nồng, lan vào từng thớ thịt. Ăn hết tộ (2) nầy, bọn
trẻ tám đứa chúng tôi lại đưa má múc tiếp tộ khác.
Cứ vậy…
Cái nồi don to thật to, loáng cái hết sạch. Bữa ăn ngon vì thức ăn ngon và càng
ngon bởi tiếng nói tiếng cười rộn rã.
Bữa nào
ruột don nhiều, má tôi chừa lại chừng vài đĩa để lấy bánh tráng xúc ăn khô,
ngon đến say mê! Bụng dạ hả hê! Riêng ba tôi, nhâm nhi don với chút rượu ngâm
thuốc, cũng khà khà khen lấy khen để. Má tôi vui lắm vì bầy con tám đứa của má ăn
giỏi. Vui lắm vì ánh mắt ba nhìn má thật dịu dàng.
Những
hôm má tôi không nấu don, bọn trẻ chúng tôi bỗng thấy nhơ nhớ thấy thèm thèm,
ra đứng trước nhà đón don. Tôi vẫn còn hình dung được rõ như in những cô hàng
don da đen giòn, mặn mà chất phác, nói cười chuyện trò vui vẻ, gánh những
uôi(3) don được lồng trong những cái gióng bằng mây. Đôi gióng nhịp nhàng theo
từng bước chân thiếu nữ thôn quê dẻo dai, nhanh thoăn thoắt.
Người
ta thường ăn don vào bữa ăn sáng. Tuy nhiên, vẫn có thể dùng don cho những bữa
chính, thay cơm.
Quả
thật, don là một món ăn đặc biệt độc đáo nơi quê hương thương yêu của tôi. Là
món quà quý hiếm mà thiên nhiên đã ưu ái ban tặng cho miền đất khó nghèo nhưng đẹp
tuyệt vời, với những dải núi ngát xanh, những dòng sông biêng biếc… Và don vẫn
luôn gợi lại trong tôi miền tuổi thơ vui tươi hồn nhiên hạnh phúc trong một mái
ấm gia đình bình yên ăm ắp tiếng cười.
Thuở
ấy, xa lắm rồi… Mà sao cứ ngỡ như hôm
rồi… Mà nghe nhớ thương quá chừng quá đỗi…
Quê nhà
yêu dấu ơi…
Chú thích:
1/Don, một loại ốc màu vàng lợt, hình quả trám, to bằng hột bắp đá, dài độ
1 phân đến 1 phân rưỡi, vỏ cứng, mỏng hơn các loài ốc khác. Hai vỏ don chụp vào
nhau, ở phía trên lưng mỏng hơn dưới bụng. Ruột don hình lá phổi, màu vàng lợt,
có tua hồng hồng. (Theo “Non nuớc xứ Quảng” của tác giả Phạm Trung Việt)
2/ Tộ: Cái tô, cái bát.
3/ Uôi: Cái vò nhỏ.
© ViễnĐôngDailynews