Đông miên giữa các loài (tiếp theo kỳ trước)
Hồ Sĩ Viêm/Viễn Đông
Con gấu đen cái và gấu con của nó đang ăn những trái dâu vỗ béo để
chuẩn bị vào giấc đông miên - ảnh tham khảo: Alan Vernon/Wiki.
Trong loài bò sát
Loài bò sát có máu lạnh như rắn, cóc nhái và thằn lằn, ngay cả cá nước ngọt cũng có nhiều giống lấy giấc đông miên suốt mùa lạnh giá. Như rắn, ngay từ lúc khí hậu trở lạnh chúng đã rủ nhau tìm nơi trú ẩn. Như giống rắn rung chuông mùa lạnh tới chúng tập trung trong một hốc cây hay khe đá cả một bầy có tới 2 hay 3 chục con. Giống thằn lằn mùa Đông cũng tìm nơi nấp tránh, nhưng chúng chỉ lấy giấc dông miên khi thời tiết quá khắc nghiệt. Còn giống cá khi nước quá lạnh, một số cũng rúc xuống bùn để ngủ cho quên sự lạnh giá.
Bí mật giấc đông miên loài gấu đen chữa trị được bệnh về xương cốt
Các nhà bác học quan tâm rất nhiều đến những giấc đông miên của loài gấu đen, vì thấy có nhiều điều kỳ lạ mà tạo hóa đã dành cho loại thú này. Giấc ngủ mùa Đông của chúng kéo dài cả nửa năm trời. Một điều khó hiểu là trong thời gian dài dằng dặc đó chúng không hề ăn, uống, tiểu và ngay cả đại tiện. Vậy thì tại sao?
Trong giấc đông miên chúng vẫn phải tiêu thụ năng lượng, không nhiều như lúc bình thường, nhưng ít nhất cũng gần bằng một nửa. Làm sao chúng giữ được thế? Đấy là một câu hỏi, mà các nhà bác học đã băn khoăn thắc mắc. Các giống thú khác và ngay cả loài người đều không thể làm được như vậy.
Về phần ăn uống, thì có thể còn hiểu được, vì giống thú này dùng đến mỡ đã dự trữ sẵn trong cơ thể. Ta không ngạc nhiên lắm khi thấy chúng điên cuồng ăn uống trong mùa Hạ. Số lượng thực phẩm này, ngoài việc nuôi thân thể tức thời, số dư thừa biến thành mỡ, nên ta trông thấy chúng nung núc mập mạp. Với sự dự trữ lớn lao này, những con gấu cái còn có thể sinh con và nuôi con ngay trong hang động, mà không hề ra đền ngoài kiếm ăn. Nhưng còn vấn đề bài tiết, thì thực tình các nhà bác học chưa thể hiểu nổi, là cơ thể gấu đã để đâu những chất tiêu hóa dư thừa đốt không hết và một số nhỏ khác như chất protein chẳng hạn. Cơ thể con người đã tống ra ngoài những cặn dư thành phẩn, hoặc theo ra trong nước tiểu. Nếu đôi thận của chúng ta không làm việc, thì những cặn dư đó sẽ tuôn vào máu và không lâu trở thành chất độc sinh ra nhiều bệnh tật và ngay cả chết người. Nhưng quan sát giống gấu trong thời gian đông miên, không hề thấy chúng tiêu và tiểu, thì không hiểu làm sao? Tại sao vậy, phải có một điều gì trong bí mật mà ta chưa hiểu.
Gấu con mới sanh - ảnh: Mark Betram/US Fish and Wildlife Service.
Một nhà bác học đã đặt câu hỏi trên thành một đề tài để tìm giải đáp. Ông nghĩ rằng, nếu tìm ra được nguyên nhân, thì việc đó sẽ giúp chữa trị cho những người có thận đau, không còn làm việc được hiệu quả. Vậy tất Tạo hóa đã dành cho loài gấu một năng lực nào đó, để biến những chất dư thừa, cũng như protein thành nhiên liệu có ích dùng trở lại, như ta thường tái tạo plastic và giấy. Còn một vấn đề thứ ba nữa, mà các khoa học gia thường gọi là “bệnh xương lười”. Bộ xương dùng chống đỡ cho thân thể đứng vững của động vật, là một phần của bộ máy sống. Chúng thường hao mòn, nên phải bù đắp thường xuyên. Do vậy muôn loài cần phải hoạt động cho xương cốt luôn luôn giữ được sự cứng cáp. Người ta thường biết rất rõ một thứ bệnh về xương gọi là Osteoporosis, tức bệnh “Xương Lười Biếng”, xương trở nên mỏng, yếu và dễ gẫy, chỉ vì không năng hoạt động. Đây là một bệnh thường xẩy đến cho những người già, hoặc những người bị bệnh nằm trên giường lâu ngày, hoặc ngay cả những phi hành gia không gian ở quá lâu trên vũ trụ. Những phi hành gia sống trong tình trạng mất trọng lực cũng nguy hiểm như những người bị bệnh nằm lâu trên giường không hoạt động.
Nguyên liệu chính tạo ra xương là chất Calcium. Trong sữa có nhiều calcium. Không bị buộc phải hoạt động, xương sinh ra lười không chịu nhận calcium nữa. Calcium lại chạy vào máu. Thông thường chất này cùng các chất cặn khác theo nước tiểu phóng uế ra ngoài. Nếu công tác này tắc lại, chắc chắn động vật đó sẽ chết. Nhưng đối với gấu thì sao? Chúng đã nằm trong hang cả nhiều tháng liền và rất ít hoạt động.
Có một bác sĩ trẻ, chuyên môn về chữa trị xương, một hôm vô tình đọc được một tài liệu về gấu và ông đã vô cùng sửng sốt. Ông tự hỏi, hay là gấu đã biết cách sử dụng chất calcium thừa cho chạy lại vào xương? Quyết định tìm tòi cho ra, ông liền rủ thêm một khoa học gia nữa đi về một trại có nuôi 3 con gấu đen tại Illinois.
Trong nhiều năm hai ông đã đi đi, lại lại, hợp tác với chủ nhân trang trại trên để nghiên cứu về vấn đề này. Bác sĩ cho gấu uống một loại thuốc đặc biệt để nó ngủ và ông lấy một chút mẫu ở máu và xương gấu. Tiếp theo nhiều lần trong năm, ông đo số lượng calcium ở máu cũng như xương của gấu. Ông thấy xương gấu vẫn đều đặn tăng trưởng bù đắp chỗ thiếu, mặc dù chúng vẫn nằm ngủ bất động trong hang.
Kết luận các nhà bác học nhận thấy, dù không hoạt động, xương gấu vẫn mạnh mẽ, cứng cáp, tất nhiên trong dòng máu luân chuyển của chúng có một hóa chất đặc biệt nào đó. Nếu ta tìm ra được hóa chất đó tức vấn đề sẽ được giải quyết và ngành y khoa tiến thêm một bước nữa trong việc phục vụ cho sức khỏe nhân loại.