Hoài Mỹ

Na Uy dứt khoát phải chọn NATO - ngoài những nguyên nhân “thời thượng”, có hai lý do thực tế trong hiện tại: Sự phát triển vốn gây nhiều mối lo ngại của Nga và các viễn tượng của Na Uy liên quan tới các miền thuộc Bắc cực, cách riêng vùng biển Svalbard.

Thêm vào đó là một sự kiện quan yếu khác, ấy là việc Hoa Kỳ đã bầu cử ông Barack Obama. Hẳn tân tổng thống Hoa Kỳ và chính phủ của ông cũng biết rõ những ước muốn của Na Uy trong tương lai. Việc Na Uy minh bạch hóa chính sách của mình có thể gia tăng giá trị, bởi vì mối hồ nghi cố hữu của đồng minh Hoa Kỳ (dưới thời tổng thống George W. Bush) đối với chính phủ liên hiệp ở Na Uy sẽ được đánh tan.

Trong lãnh vực quốc phòng của Na Uy câu hỏi sau đây rất thường được đặt ra: “Liệu chúng ta có thể tin tưởng NATO được không?” Đây cũng chính là điểm nóng trong các cuộc bàn thảo sau này về quốc phòng hầu tìm một giải đáp thật sự.

Nước Nga trong những năm gần đây đã trở thành một đối tượng càng ngày càng hung hãn trong đường lối đối ngoại - đồng thời nước này đã chuyển hướng mạnh mẽ quyền lợi của họ tiến về các miền Bắc cực. Vả lại, nhiều đối tượng khác trong chiến dịch xâm chiếm tài nguyên cũng hành động gần như tương tự. Qua tiến trình dân chủ trong quốc hội Âu Châu, Liên Hiệp Âu Châu (EU) cũng cho thấy sự ước muốn tích cực tham dự vào cuộc tranh luận về  hải quyền của Na Uy.

Hội đồng Quốc Phòng ở Oslo, thủ đô Na Uy đã nhận định trong một bản báo cáo: “Vào mùa hè vừa qua, khi Nga dùng các lực lượng quân sự để trực tiếp can thiệp vào cuộc tranh chấp giữa Georgia và Nam Ossetia, NATO đã chọn một chiều hướng mềm dịu”, và (Na Uy) đặt các câu hỏi: “Phải chăng đó cũng sẽ là thái độ trong trường hợp một cuộc tranh chấp sẽ có thể xẩy ra ở trên Bắc cực? Sự ổn định ở miền Bắc cực, bất chấp hậu quả đối với Na Uy, có thể là kế hoạch ưu tiên của đồng minh chúng ta?”

Sự tranh chấp quyền lực không bao giờ chấm dứt. Ngay cả Na Uy cũng không bỏ qua các cơ hội khi bị bắt buộc phải dương oai cho dù nhỏ bé so với con gấu Nga khổng lồ. Điều này khiến người ta nghĩ tới việc Na Uy đang tăng cường số lượng tầu chiến cho hải quân và việc mua những chiến đấu cơ cho không quân. Các kế hoạch vừa kể chứng tỏ Na Uy muốn tập trung nỗ lực vào chương trình tân tiến hóa vũ khí.

Nay thiện chí hợp tác lại gặp cơn thử thách. Điểm nghiêm trọng trước tiên đối với quân nhân Na Uy là sự hiện diện của họ ở Afghanistan. Tân tổng thống đắc cử Hoa Kỳ đã quyết định gia tăng nỗ lực tại đây, nhưng đồng thời cũng muốn kêu gọi Na Uy cùng toàn thể đồng minh mở rộng thêm nỗ lực. Chính phủ Na Uy không thể từ chối trước các nhu cầu về sự gia tăng nỗ lực ấy, nhất là tại các vùng vốn đầy nguy cơ ở phía Nam Afghanistan. Đó là một chính sách bất khả phủ nhận mà Na Uy trông đợi một sự hợp tác trong nay mai với tân tổng thống Mỹ và chính quyền của ông - và trong nhiều lãnh vực khác nhau. Việc chọn lựa nữa của Na Uy chính là một sự hợp tác bắt buộc với NATO.

Hoa Kỳ giữ một vai trò chủ chốt giữa các đồng minh và quyết định gánh nặng chính trị quan yếu trong sự hợp tác ở Đại Tây Dương. Mặc dầu vậy kết quả bầu cử tân tổng thống Mỹ đã đặt chiều hướng cho chính sách của Na Uy với một tầm mức mà Na Uy ngày nay chỉ mới có thể cảm nhận chứ chưa hẳn thấu triệt. Những đáp ứng khác nhau của Na Uy trước kết quả bầu cử tân tổng thống Hoa Kỳ sẽ diễn ra tuần tự theo thời gian.

Việc Na Uy đáp ứng lâu dài bằng sự hiện diện của các lực lượng trong việc tham chiến - trong một bối cảnh chiến tranh bất tương xứng - vốn là một sự thử thách quân sự lớn lao trong thế kỷ này. Theo tác giả Norman Podhorez Hoa Kỳ, chúng ta đang ở giữa một cuộc thế chiến mới - thế chiến thứ tư. Đó thật sự là cuộc chiến chống chủ nghĩa phát xít Hồi giáo tại địa phương chính yếu của họ: Afghanistan. (Thế chiến thứ ba theo tác giả Podhorez đã qua rồi bằng sự chấm dứt cuộc chiến tranh lạnh).

Nhìn qua nước-anh-em Phần Lan (Finland), dân chúng Na Uy đã lãnh hội được một bài học lịch sử quí báu. Một số người cho rằng Phần Lan đã tỏ ra khôn ngoan khi họ duy trì chính sách trung lập của mình (thời cựu Sô Viết) và bằng lòng trả giá cho việc ấy, nhưng ngày nay các chính khách Phần Lan lại đang cân nhắc một cách nghiêm chỉnh việc nước này xin gia nhập khối quân sự NATO.

Một trách nhiệm về ngân sách quốc gia đối với chính phủ Na Uy trong hai-ba nhiệm kỳ quốc hội sắp tới là việc phát triển xây dựng lục quân lên một mức độ khả dĩ chấp nhận được. Điều này cần thiết phải được chứng minh. Na Uy phải tiếp tục nằm lại trong NATO. Còn những “giải pháp phụ” khác sẽ tiếp tục được thể hiện trong sự hợp tác mạnh mẽ hơn nữa trong khối Bắc Âu (gồm những nước “anh em” như Đan Mạch, Na Uy, Phần Lan, Thụy Điển). Việc quốc phòng trong bất cứ tương lai nào cũng vẫn đòi hỏi các cuộc đầu tư triệt để lớn lao.

Mới đây một sử gia quân đội, Carlo D’Este đã viết một cuốn sách mới về tiểu sử thủ tướng Anh Winston Churchill (1874-1965) với tựa đề: “Warlord - A Life of Winston Churchill at War 1874-1945”. Trong một bài bình luận trên nhật báo International Herald Tribune, ngày 8-9 tháng 11. 2008, phê bình gia Robert Kagan tại Carnegie Endowment for International Peace đã viết như sau: Một sự suy đồi thật sự về chính sách địa lý quả là một “business” hiểm nghèo và thường đưa đến sự chết người.

Nhận định trên đây đã khiến nhiều độc giả cảm thấy “lạnh xương sống”.

Xuyên qua những mối liên hệ mậu dịch ngày càng chặt chẽ và sự hợp tác kỹ nghệ và chính trị môi sinh, chính phủ của thủ tướng Na Uy Jens Stoltenberg hy vọng rằng một vùng lân cận về hướng đông sẽ được xây dựng an toàn. Tất cả những nỗ lực như thế nhằm bảo đảm quyền lợi của Na Uy ở các vùng Bắc cực, đều đáng giá. Nhưng liệu vậy đã đủ chưa?

Một phần nào câu trả lời người ta tìm thấy trong tư tưởng của ông Winston Churchill vào đầu thập niên 1900, trong một giai đoạn mà cuộc tranh chấp và chiến dịch quân sự tại Âu Châu vốn là điều không tưởng - như hiện nay. Nhiều người đã nhận thấy là các chiến dịch quân sự phải bị chận đứng, và như tác giả Carlo D’Este đã mô tả tư tưởng của Winston Churchill cùng một cách thức ấy: “Nền văn minh đã phát triển. Trong thế kỷ mới này (thập niên 1900) chúng ta đã vượt qua một điểm, một lằn mức mà các quốc gia quan trọng ngày càng lệ thuộc lẫn nhau hơn. Xuyên qua nền thương mại và với sự nhận thức hợp lý thì một cơn ác mộng như chiến tranh đã trở thành một ý tưởng lố bịch”.

Không chỉ có sự tương đồng giữa những lý luận chính trị nổi bật ngày nay mà còn hiện hữu một sự kiện là chính khách kiêm anh hùng chiến tranh Winston Churchill đã chứng tỏ phải suy nghĩ liên tục - không chỉ một lần, nhưng đã nhiều lần trong thế kỷ 20.

Với một niềm băn khoăn nghiêm trọng, thủ tướng Winston Churchill đã dò xét kỹ lưỡng việc người Đức thiết kế cuộc thế chiến thứ nhất - dưới thời hoàng đế Wilhelm đệ nhị:

“I thought of the peril of Britain, peace-loving, unthinking, little prepared, of her power and virtue, and of her mission of good sense and fair play. I thought of mighty Germany towering up in the splendour of her imperial State and delving down in her profound, cold, patient, ruthless calculations”.

Những từ ngữ trên đây đã có thể biểu lộ trung thực ngày nay về một quốc gia khác lân cận với Na Uy, dưới trướng một “hoàng đế” khác hay một Nga hoàng vốn nhẫn nại và có tầm nhìn xa trong kế họach của mình, và vốn “hai mặt”, (tạm) “lùi một bước” nhưng quỉ quyệt về chính trị, lạnh lùng và tính toán. Thưa đó là thủ tướng của Nga: Vladimir Putin!

Vien Dong Daily News