Quí độc giả thân mến!

Thứ tư, ngày 27-05-2009, nữ luật gia Na Uy Eva Joly đã phát biểu trước báo chí quốc tế về hai nhà lãnh đạo, thủ tướng Ý và tổng thống Pháp: “Silvio Berlusconi thì nguy hiểm, còn Nicolas Sarkozy lại có đặc điểm chuyên quyền”.

Bà Joly xác quyết hai nhân vật này; người tìm cách nắm giữ hết các phương tiện truyền thông, kẻ tấn công giới thẩm phán.

Vâng, bà Eva Joly, 58 tuổi, hiện là chánh án thẩm vấn, công dân Na Uy duy nhất có thể được bầu vào quốc hội Âu Châu vào mùa hè này. Bà đứng thứ hai (sau ông chủ tịch Daniel Cohn-Bendit) trong danh sách của tổ chức Liên Minh Môi Sinh “Europe Écologies” thuộc vùng Ile-de-France, thủ đô Paris. Hãng thông tấn NTB viết rằng theo các cuộc thăm dò dư luận, bà Eva Joly có đầy triển vọng bước vào quốc hội Âu Châu sau cuộc bỏ phiếu của EU trong những ngày 4 đến 7-6 tới đây. 

Năm ngoái, bà Eva Joly đã được tạp chí Reader’s Digest bầu làm “European of The Year” vì bà đã can đảm phanh phui tệ trạng tham nhũng trong giới cao cấp ở Pháp. Kết quả tuyển chọn vừa nêu là do các chủ nhiệm của 20 ấn bản khác nhau của Reader’s Digest tại Âu Châu bình bầu. Giải này trao cho một người mà dưới mắt các chủ nhiệm ấy được đánh giá là “cao thủ” trong việc bảo vệ các giá trị và truyền thống của Âu Châu. Ngoài khía cạnh tinh thần và một bằng tưởng thưởng, giải này còn gồm khoảng 15.000 đô la.

Chủ bút Yngve Skovmand của Reader’s Digest ở Bắc Âu nhân dịp này đã phát biểu: “Trong thế giới của bà Eva Joly, không ai màng tới luật pháp; bởi thế bà không sợ hãi thách đố những người quyền lực và bà dám đương đầu với những vụ bất chính”.

Bà Eva Joly chào đời và trưởng thành ở Na Uy, năm 20 tuổi sang Paris theo chương trình “au pair”. Năm 1993 bà được tiến cử làm chánh án thẩm vấn của các vụ xử tài chánh ở Pháp. Điển hình như vụ bà điều tra các hoạt động mờ ám của cựu tổng trưởng Bernhard Tapie. Kết quả là Tapie đã phải “bóc lịch” trong đề lao về tội gian lận thuế. Một vụ khác đã đưa bà Eva Joly lên đài danh dự. Đó là trường hợp công ty dầu hỏa quốc doanh Elf bị tố cáo là đã để cho hết chính phủ này tới nội các khác lạm dụng như “con bò sữa” qua cái gọi là “quỹ chiêu dụ” với hàng tỷ đô la.

Mạn phép nói thêm là trong những người đã từng được trao giải “European of The Year” của tạp chí danh tiếng Reader’s Digest còn có một người Na Uy nữa, ông Frederic Hauge, chủ tịch tổ chức Bảo Vệ Môi Sinh Bellona.

Đối với việc chỉ trích hai nguyên thủ quốc gia Ý và Pháp, bà Eva Joly đã tâm sự với nhật báo Đan Mạch Berlingske Tidende rằng:

“Tôi nghĩ là tôi không có sự lựa chọn nào khác. Theo tôi, phải có người nào cần nói điều đó ra, người nào đó phải làm cho các hệ thống tư pháp Âu Châu trở nên tốt đẹp hơn. Âu Châu chẳng thể chuyển vận với hai quốc gia loạn chức năng như Pháp và Ý về lãnh vực tổ chức tư pháp. Quả thật nguy hiểm cho chúng ta khi hai nền dân chủ ấy không hoạt động đúng với chức năng”.

Nữ luật gia Na Uy này còn cho biết rằng tổng thống Nicolas Sarkozy đã đe dọa phế bỏ 600 ghế chánh án thẩm vấn trên toàn lãnh thổ nước Pháp từ nay tới cuối năm 2009.

Phần lớn những nghi can phạm pháp ớ Pháp thường phải “trình diện” công tố viện, trong khi các chánh án thẩm vấn được thỉnh mời vào các vụ án phức tạp hơn và nghiêm trọng hơn như sát nhân, khủng bố và tham nhũng. Các chánh án thẩm vấn này thuộc quyền của tòa án, khác biệt với các vụ tuy tố khác vốn cùng với cảnh sát trực thuộc bộ tư pháp và tổng trưởng tư pháp đồng thời họ giữ một vai trò tích cực trong tiến trình điều tra.

Vào thập niên 1990, bà Eva Joly đã sử dụng sự độc lập ấy để khám phá một trong những vụ “xì-căng-đan” tham nhũng lớn lao ở Pháp. Với tư cách chánh án thẩm vấn ở Paris, bà Joly đã chỉ huy cuộc điều tra về công ty dầu hỏa quốc doanh Elf. Sau 8 năm trường điều tra và vụ xét xử kéo dài 4 tháng liền, tất cả 30 cựu giám đốc trong công ty Elf đã bị kết án về tội lạm dụng có hệ thống những vụ hối lộ để đạt được những khế ước trên khắp thế giới. Ngoài ra bà Joly còn khám phá việc cựu ngoại trưởng Roland Dumas cùng với “bồ nhí” Christine Deviers-Joncour của ông ta cũng đã nhúng tay vào nội vụ của Elf. Cả hai đương sự đều bị kết án tù ở về những hành động vi phạm luật pháp ấy. Họ tuyên bố vô tội và đã kháng án. “Chuyện dài” này vì thế chưa tới hồi kết thúc.

So sánh giữa các nền tư pháp, bà Eva Joly cho biết, công tố viện chẳng hạn ở Hoa Kỳ, Anh và tại các nước Bắc Âu đều thuộc sự “kiểm soát” của cảnh sát, vì thế bà Joly cho rằng sẽ xẩy ra những hậu quả nghiêm trọng trong việc phế bỏ những chánh án thẩm vấn độc lập ở Pháp. Bà lý luận rằng sự kiện ấy sẽ đưa đến việc chấp nhận lớn lao hơn tệ trạng nói dối ớ Pháp. Bà nêu rõ tại hầu hết pháp đình khác, người ta có thể bị kết án nhiều năm tù ở bởi tội nói dối tòa hay cố ý lường gạt tòa, nhưng ở Pháp thì không. Bà quả quyết:

“Người Pháp nói dối; việc nói dối được cho phép. Đây có lẽ là một hiện tượng lịch sử để rồi người ta lại đến nhà thờ xin… tha tội. Dân chúng Bắc Âu cũng nói dối, nhưng không cùng phương cách như thế”.

Trên đất Pháp, nữ luật gia Na Uy Eva Joly hiện thân là một hiệp sĩ đánh phá tham nhũng, và bà nổi tiếng là một trong những nhân vật “ngầu” nhất trong trận chiến chống phạm pháp kinh tế-tài chánh. Bà cũng đã xuất bản nhiều tác phẩm viết về các cuộc đấu tranh chống tham nhũng của bà. Qua những vụ phanh phui “xì-căng-đan” tài chánh trong công ty dầu hỏa quốc doanh Elf và trong đại ngân hàng Credit Lionnais, bà Joly được bầu là một trong những phụ nữ lừng danh và uy lực nhất ở Âu châu. Tuy nhiên nhiều tay quyền lực đã cố gắng tìm cách diễn tả vụ tham nhũng của các viên chức chóp đỉnh trong công ty dầu hỏa như một thứ… “chuyện nhỏ”  hay chỉ là một vụ án đã được dàn cảnh. Và bà Eva Joly đã phải sống trong suốt 6 năm trường với những hành vi bôi nhọ của những bàn tay nhơ bẩn ấy, bị đe dọa ám hại, thủ tiêu; bà được những cận vệ canh gác an ninh đêm ngày.

Mùa xuân năm 2002, bà Eva Joly được mời về Na Uy để giữ chức vụ cố vấn đặc biệt và điều khiển các kế hoạch cho tổng trưởng tư pháp Odd Einar Dorum thời đó - đồng thời bà còn lãnh trách nhiệm điều hợp công tác chống tệ trạng tham nhũng quốc tế, chống nạn “rửa tiền”. Nhân dịp này bà đã tuyên bố một câu khiến dân chúng Na Uy… giật mình: “Na Uy cũng tham nhũng như các nước Tây phương khác”. Theo nhận định của bà, nhiều công ty đã xây dựng những nguồn lợi tài chánh bí mật bằng cách sử dụng sự hối lộ của các nhân viên công quyền. Nạn tham nhũng ở Na Uy diễn ra trong mối liên hệ với việc mua vào hàng hóa và dịch vụ, theo đó các nhân viên công quyền lạm dụng địa vị của mình để nhận những “phần thưởng” về tài chánh hay dịch vụ “thân hữu” đáp lễ hoặc “quà cáp” nhân những dịp đại lễ, sinh nhật.

Từ năm 2005 bà Eva Joly đã được bộ ngoại giao Na Uy tín nhiệm vào chức vụ lãnh đạo công việc chống tham nhũng và chống phạm pháp kinh tế trong chương trình hợp tác của Na Uy về viện trợ. Tháng 3 năm nay, chính phủ Na Uy đã cho chính quyền Iceland (Ích-Lan) “mượn” bà Eva Joly để bà “tung chưởng” hầu tìm ra những kẻ chịu trách nhiệm về hậu quả khiến hệ thống ngân hàng của quốc gia này bị sụp đổ trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế toàn cầu.

Nhưng cuối tháng 5 này, nữ luật gia kiêm “người săn bắt tham nhũng” Eva Joly đã tạm thời rời bỏ quê hương Na Uy để quay trở lại Pháp quốc, vận động tranh cử vào Quốc Hội EU để rồi bà có thể thực hiện kế hoạch cải thiện các hệ thống pháp lý Âu Châu.

Bà Eva Joly là niềm hãnh diện của vương quốc Na Uy. Đồng hương Na Uy nhân dịp này cầu chúc bà: “Lykke til videre/Tiếp tục may mắn!”