Ngăn kiến hay diệt kiến?
(VienDongDaily.Com - 09/08/2013)
Trong khi mình thương đám kiến “phụ nữ” phải làm việc vất vả, thì ông Cả Đẫn nhà em lại bất mãn theo một hướng khác. Xem ra ông không còn nén được tự ái giống đực khi hỏi lại thế này: “Kiến đực chết cả thì làm sao tổ kiến lại có thể đông đúc như vậy?”
Vũ Hằng/Viễn Đông

Theo ông Cả Đẫn nhà em thì mình không nên giết kiến mà chỉ nên tìm cách ngăn ngừa hoặc xua đuổi chúng thôi. Không phải vì ổng giữ sát giới, nhưng chỉ vì ông thấy ái ngại cho hàng ngàn con kiến thợ mà ổng nghĩ là kiến đực cả. Biết đâu đã sắp tới phiên nó được “diện kiến” cùng kiến chúa, con kiến duy nhất trong tổ có khả năng sinh sản? Mặc dầu chẳng ai thích kiến, nhưng cái lý do ổng nêu ra như vậy cũng khiến chúng ta phân vân chùn tay, phải không bạn? Tuy nhiên, khi thấy tụi em lúng túng thì cô giáo ôm bụng cười ngất, cô bảo: “Trật lấc! Không phải như vậy đâu!”

Kiến chúa và kiến thợ
Đúng là trong cả trăm ngàn con kiến thuộc về cùng một tổ, chỉ có MỘT kiến chúa (queen ant) là có thể sinh “em bé”. Số kiến còn lại được giao phó nhiều nhiệm vụ khác, cũng rất quan trọng cho sự sinh tồn của nòi giống, nhưng không con nào có thể làm chuyện đó như kiến chúa được. Vì thế người ta cho rằng cả trăm ngàn con kiến kia đều là giống đực cả, và từ đó mới phát sinh sự cảm thán của ông Cả Đẫn dành cho hàng ngũ kiến thợ. Nhưng sự thực ngược lại: Tất cả kiến thợ (worker ant) đều là giống cái, cô giáo của em, vốn là giáo sư Sinh Vật ngày trước, cho biết như vậy. Và cô nói tiếp, “Nhưng những con kiến thợ, mặc dầu là giống cái, lại không thể sinh sản (sterile females).”
Hóa ra, những con kiến làm phiền chúng ta là giống cái cả ư? Thật bất ngờ! Vậy kiến đực chết cả rồi hay sao mà để những việc nặng nhọc cho kiến cái làm? Nào là liều mình đi kiếm ăn, xây thành đắp lũy chung quanh tổ, rồi nghe nói có cả những toán kiến lính (soldier ants) lo việc bảo vệ giống nòi…. tất cả đều là “phụ nữ” sao? Cô giáo xác nhận, “Đúng, phụ nữ cả. Bởi vì kiến đực đều chết hết cả rồi.” Xem ra cô không có ý nói đùa, nhưng tại sao kiến đực lại chết hết? Câu chuyện về loài kiến xem ra càng lúc càng ly kỳ hấp dẫn. Cái giống vật nhỏ bé mang thân phận bọt bèo như “con sâu cái kiến” không ngờ lại có một tiểu sử đáng chú ý đến vậy. Nghĩ tới đây, Hằng mới chợt hiểu vì sao ông bà mình nói “con sâu cái kiến” mà không nói “thằng kiến.” (Cứ tưởng mình học đã được nhiều, đi đã được xa, ai ngờ nhìn lại vẫn thấy lời nói của ông bà là một kho tàng chưa khám phá hết….)
Trong khi mình thương đám kiến “phụ nữ” phải làm việc vất vả, thì ông Cả Đẫn nhà em lại bất mãn theo một hướng khác. Xem ra ông không còn nén được tự ái giống đực khi hỏi lại thế này: “Kiến đực chết cả thì làm sao tổ kiến lại có thể đông đúc như vậy?”

Không có giống đực thì làm sao?
Cảm nhận sự sôi nổi trong giọng nói của ông, cô giáo chỉ cười, và nói lấp lửng như trêu chọc, “Không có giống đực thì đã sao? Kiến chúa vẫn đẻ được như thường.”
Số là như thế này, cô giáo nói tiếp: Con kiến cái, mang thân phận kiến chúa, chỉ ăn ở có một mùa với kiến đực (male ant) mà thôi. Đó là lúc chúng ta thấy những đàn kiến có cánh bay vù vù từ trong tổ ra. Thường là vào đầu mùa xuân, hoặc cuối mùa hạ, tùy theo giống loài. Những con kiến có cánh thuộc một đẳng cấp đặc biệt, có cả giống cái giống đực, và là những thành viên duy nhất có thể phối giống với nhau để sinh sản. Chúng bay ra từng đàn và “yêu nhau” ở giữa không trung (Lãng mạn thế đấy, chứ “cao cao trên cửa sổ có 2 người hôn nhau” thì đã ăn thua gì?)
Sau khi phối giống thì kiến đực chết đi, là vì nói của đáng tội, các “ông” này yêu bạo lắm, đến nỗi dụng cụ của họ, nói theo ngôn ngữ các nhà khoa học, nổ tan tành bên trong “garage” của kiến cái, và gục chết ngay trong tình trường. Vậy nếu vô tình phát giác ra xác kiến có cánh nằm chết ở đâu đó trong vườn, chúng ta có thể biết chắc rằng đó là một “ông” kiến đực vừa tử nạn … thượng mã phong!
Kiến cái còn sống, hấp thụ thêm tinh hoa của vài ông kiến đực nữa. Sau mùa giao phối đầu tiên và cuối cùng của cuộc đời, kiến cái “ôm bụng” tấp tểnh đi tìm một chỗ để nằm nghỉ và xây dựng một vương quốc mới, nơi mà nó sẽ trở thành kiến chúa với tất cả các thành viên của vương quốc đều là con một mẹ hết. Là vì, trong suốt mấy chục năm sau đó, kiến chúa liên tục đẻ trứng, có trứng được thụ tinh với tinh trùng để dành từ mùa giao phối trước kia, mà ngay cả trứng không thụ tinh cũng có thể chào đời và nở thành kiến con, với tổng số lên tới cả ngàn, cả vạn …. Đặc biệt, kiến chúa có thể tự chọn lọc để đẻ theo nhu cầu của dòng giống: Khi nào cần đẻ trứng có thụ tinh, khi nào đẻ trứng không thụ tinh, khi nào đẻ thêm kiến thợ, khi nào để thêm kiến cánh…. Xét như vậy thì kiến hơn loài người chúng ta nhiều điểm quá, phải không bạn?
Quả là một bài học thú vị. Hiểu như vậy rồi thì không biết chúng ta có nên giết kiến nữa không? Hay mình chỉ nên ngăn chặn và xua đuổi chúng thôi? Nhưng nếu bạn không ke chuyện kiến đực kiến cái, hoặc nếu bị kiến quấy nhiễu quá, mà muốn ăn thua đủ một lần, bạn phải làm sao? Cứ theo cách người ta vẫn nói “nhổ cỏ phải nhổ tận rễ” thì trong trường hợp này mình có cách nào để diệt được kiến chúa không? Chúng ta sẽ bàn luận thêm trong lần tới nhé!
Vuhang231@yahoo.com

 

Vũ Hằng/Viễn Đông
Các tin khác