Phạm Khiếm Danh/Viễn Đông
(Viết từ Sài Gòn)
“Chúng tôi có đủ tất cả mặt hàng hiệu hầu phục vụ mọi con hẻm...” – ảnh: Dã Mai/Viễn Đông.Danh vọng trong làng văn nghệ là thứ danh
vọng mà nhiều kẻ nghĩ rằng sẽ làm họ sang trọng hẳn lên khi ghi lên danh
thiếp một hoặc vài chữ sĩ gì đó, ví dụ: chủ tịch tỉnh kiêm thi sĩ, giám
đốc sở kiêm họa sĩ, thứ trưởng kiêm văn sĩ… chẳng hạn. Kẻ điển hình và
nổi danh nhất trong mẫu người đa năng, đa tài này là ông Trung Tướng Hữu
Ước, Phó Tổng Cục Trưởng Tổng Cục Xây Dựng Lực Lượng Công An Nhân Dân,
kiêm Tổng Biên Tập Báo Công An Nhân Dân, kiêm nhà văn, kiêm nhà thơ,
kiêm họa sĩ, kiêm nhạc sĩ, kiêm kịch tác gia… ông còn được dân giang hồ
văn nghệ gọi là một Xuân Tóc Đỏ của Hà Thành hôm nay.
Chúng tôi gọi đùa các vị nghệ sĩ đa năng, đa tài kiểu này là các kiêm sĩ.
Nhưng kiêm sĩ đứng một mình thì chưa thành sĩ, mà họ cần có những bệ
phóng để nâng bi, thổi hơi, đánh bóng. Chúng tôi gọi dạng người làm bệ
phóng này một cách nôm na là các bơm sĩ.
Thơ và họa là hai món thường được các kiêm sĩ và bơm sĩ chuộng nhất, vì
không phải mất nhiều thời gian và công sức, trí lực để sáng tác mà cũng
ra được thứ tác phẩm xập xí xập ngầu.
Có lần, một anh bạn già làm thơ rủ tôi ra quán lai rai. Chúng tôi gặp
một người em kết nghĩa của anh ở đó, ông em này lại giới thiệu với chúng
tôi một tay đại gia kiêm thi sĩ.
Ông đại gia kiêm thi sĩ này (xin được gom lại gọi chung là đại kiêm sĩ)
đi cùng một tay nhạc sĩ mà ông hồn nhiên tuyên bố rằng ông trả lương hậu
hĩnh cho anh nhạc sĩ này để anh ta làm một nhiệm vụ duy nhất là phổ các
bài thơ của ông thành ca khúc. Sau một vài ly ngà ngà, ông đại kiêm sĩ
bảo ông nhạc sĩ ra mở cốp xe hơi mang vào bàn nhậu một túi xách to đùng,
mở túi xách lấy ra 16 cuốn thơ, rồi chia 16 cuốn này làm hai bộ, mỗi bộ
8 cuốn.
Ông đại kiêm sĩ trang trọng ký tặng tôi và anh bạn nhà thơ già mỗi người
một bộ. Ông tỏ vẻ chân thành và quyết liệt, “Chúng ta là nghệ sĩ, các
anh không được từ chối, đừng khách khí với nhau làm gì. Tôi làm thơ để
trang trải tấm lòng với người đồng điệu chứ tuyệt đối không phải để bán
mua, hãy mang về đọc cho biết!”.
Anh nhạc sĩ đế thêm,“Khí khái, khí khái quá! Báo cáo các anh, em thành
thực tin rằng một kỷ lục trong thi ca như thế này thì dứt khoát sẽ lừng
lững đi vào văn học sử”.
Ông đại kiêm sĩ bảo anh nhạc sĩ bỏ 16 cuốn sách vào hai cái túi có in
logo thương hiệu của công ty do ông làm chủ, anh nhạc sĩ làm theo với
những động tác thật thuần thục và nhanh gọn, không để cho chúng tôi có
cơ hội từ chối và cám ơn; ông đại kiêm sĩ không quên nói rằng ông trút
hết tâm lực sáng tác 8 tập thơ này, mỗi tập chừng trên trăm trang, trong
đúng một năm! Ông hào hứng khoe rằng một số cuốn trong số 8 tập thơ đó
được một nhà thơ có tên tuổi tự tay làm bìa, và viết lời giới thiệu cho.
Cầm sách lên lật xem vài trang, ngay lập tức chúng tôi không nghi ngờ gì
về giá trị văn học của hơn 800 bài thơ được liên tục sản xuất trong
chừng 365 ngày; cũng như không nghi ngờ gì món tiền có lẽ cũng hậu hĩ mà
ông đại kiêm sĩ này trả công cho ông bơm sĩ kiêm nhà thơ, kiêm họa sĩ
vẽ bìa, kiêm nhạc sĩ, kiêm chuyên gia viết bài bốc thơm các mầm non văn
nghệ, lỡ dịp vắng mặt trong hôm đó.
Chừng 15 phút sau, thấy hai chúng tôi không mặn mà lắm với các công
trình thi ca có tầm vóc kỷ lục quốc gia, thậm chí kỷ lục thế giới, về
mặt số lượng, cả hai ông sĩ đồng loạt đứng dậy lạnh lùng chào rồi kiêu
hãnh bỏ đi. Hai đứa chúng tôi không biết phải làm gì với hai túi thơ to
đùng và nặng ơi là nặng đang ngự dưới gầm bàn. Thiệt là khó xử, vờ bỏ
lại thì không được rồi, còn vác về thì cũng dở, nhưng rồi cũng phải vác
về tìm chỗ cất rồi tính sau; lạng quạng ông ta quay lại tặng thêm mỗi
đứa một bộ nữa thì làm sao mà thở!
Đó là câu chuyện hồi bốn năm trước, ngẫm lại tôi thấy có chút đồng cảm với ông đại kiêm sĩ.
Ờ, cũng là một trò chơi, danh vọng thì ai không khoái; dư tiền thì in
thơ tặng nhau để có cớ cụng ly bắt tay, đóng vai danh sĩ trong giây lát,
không hại gì ai; làm thơ dở không phải là cái tội, thậm chí lâu nay có
các nhà thơ đang tranh đấu cho quyền được làm thơ dở nữa kìa; nếu không
thích thì hãy kiên quyết đừng nhận, vậy thôi. Nếu tình cờ gặp lại mình
sẵn sàng mời ông vài chai bia cho hết buổi chiều lắm à.
Còn không ưa tay nhạc sĩ và tay bơm sĩ kia ư?
Chà, thôi đi Tám à, cũng là một cái job kiếm cơm của họ thôi, quên chuyện chữ nghĩa lăng quăng kia đi cho nó khỏe!
Tưởng vậy mà không khỏe. Hôm nay, tình cờ chúng tôi đọc trên mạng một
bài chữ nghĩa leng keng, rổn rảng được xi mạ bằng tình yêu dân tộc, đất
nước; được danh gia bơm sĩ trong làng văn nghệ không bỏ lỡ cơ hội bơm
hơi và chùi bóng. Nó khác với cái tham vọng hồn nhiên đi vào văn học sử
của ông đại kiêm sĩ kia lắm.
Mời quý độc giả xem bài viết dưới đây - ở đường link này:
http://laodong.com.vn/Tin-Tuc/Gap-go-trong-hon-dan-toc/13420:
Gặp gỡ trong hồn dân tộc
Thứ Bảy, 18.9.2010 | 11:31 (GMT + 7)
Ở trong đời, cuộc gặp gỡ giữa thơ và nhạc thường là cuộc gặp gỡ thường
rất lý thú. Nhờ đôi cánh của âm nhạc, nhiều bài thơ đã bay vào bất tử.
Nhưng cuộc gặp gỡ giữa Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam Đỗ Hồng Quân với
Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Phạm Xuân Đương thì lại là cuộc gặp gỡ
còn đặc biệt hơn...
Trước Tết Canh Dần năm 2010, tình cờ trong khi làm tuyển tập thơ - nhạc
về Thái Nguyên cùng một nhà xuất bản, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đã gặp gỡ Chủ
tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Phạm Xuân Đương. Trong tiếp xúc, lúc câu
chuyện đã tới hồi vui vẻ, ông Phạm Xuân Đương đã cao hứng đọc cho nhạc
sĩ Đỗ Hồng Quân bài thơ của mình làm để tưởng nhớ những chiến sĩ thanh
niên xung phong đã hy sinh tại Lưu Xá (Thái Nguyên) thời chống Mỹ.
Bài thơ ấy đã gieo vào lòng nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân nhiều tình cảm. Ít lâu
sau, ở Hà Nội, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đã nhận được bài thơ của ông Phạm
Xuân Đương nhưng đã được nâng cao, khái quát, mở rộng thành bài thơ viết
về hồn thiêng sông núi. Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đã cảm xúc mà viết thành
một bài hát theo hình thức hợp xướng với hai lĩnh xướng nam trầm và nữ
cao cùng dàn hợp xướng. Viết xong, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân gởi lên Thái
Nguyên cho ông Phạm Xuân Đương.
Ở Thái Nguyên, thơ của ông Phạm Xuân Đương đã từng được các nhạc sĩ Tú
Anh, Hoài Nam và Quang Vinh phổ nhạc. Song lần này, người phổ nhạc lại
là Chủ tịch Hội Nhạc sĩ VN. Ông Đương rất vui, có lời phúc đáp cùng nhạc
sĩ và rất mong tác phẩm được phổ biến. Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đã bàn với
nhạc sĩ Hoàng Lương thực hiện phần phối âm, phối khí và dự định thu
thanh bằng Dàn hợp xướng cùng Dàn nhạc Đài Tiếng nói VN, nhưng đến ngày
thu thanh thì trời đổ mưa rất to, mưa suốt ngày, nhất là nhạc sĩ Hoàng
Lương đột ngột ngã bệnh. Vì vậy, phương án thu thanh này đã không thực
hiện được.
Phải đến thời điểm sát gần ngày hội Âm nhạc VN lần thứ I (3.9.2010) vào
ngày 29.8.2010, tác phẩm mới được thu trực tiếp bằng Dàn nhạc Giao hưởng
VN cùng Dàn Hợp xướng trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật trung ương với
lĩnh xướng giọng nam trầm của NSƯT Quốc Hưng và giọng nữ cao của nghệ sĩ
Hồng Nhung (giải Sao Mai 2009) tại Nhà hát Giao hưởng VN. Do quyết tâm
cao của toàn thể nghệ sĩ, tác phẩm đã được thu thanh với hiệu quả âm
thanh không ngờ.
Đoàn Thái Nguyên nhân xuống Hà Nội tham gia Ngày Âm nhạc VN đã được
chứng kiến sự kiện này. Nhiều người đã từng nghe bài thơ của ông Phạm
Xuân Đương nhưng khi nghe nó được chắp cánh bằng âm nhạc Đỗ Hồng Quân
thì đã rưng rưng xúc động và đón nhận chân thành. Có gì linh ứng giữa
những người đã khuất với tác giả thơ, tác giả nhạc cùng anh em nghệ sĩ
biểu diễn khiến cho tác phẩm ngay lập tức đã xác định được tầm vóc của
nó. Tác phẩm “Vinh quang Việt Nam” - nhạc: Đỗ Hồng Quân, thơ: Phạm Xuân
Đương - đã được vang lên trong Ngày Âm nhạc VN, sẽ vang lên trong đại lễ
1000 năm Thăng Long - Hà Nội và Đại hội Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên.
Nghe và nhìn vào tác phẩm, thấy tác giả thơ đã chọn cách cô đọng để mô
tả hồn dân tộc Việt Nam trong những người đã khuất và những người đang
sống: "Qua năm tháng theo chiều dài lịch sử / Đất nước tôi vang mãi bản
tình ca / Hồn dân tộc là hùng thiêng sông núi / Là biên cương, biển đảo
quê hương…".
Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đã thổi vào đấy chất trang trọng sâu lắng của một
giọng si giáng trưởng trầm hùng qua lĩnh xướng nam trầm của Quốc Hưng.
Sau giọng trầm và giọng ngâm (vocalise) của dàn hợp xướng, giọng nữ cao
vút lên với một khoảng tám đứng, với những nốt giáng bất thường khiến
cho ta cảm thấy hồn dân tộc đang rạo rực trong ta: "Hồn dân tộc các anh
hùng liệt sĩ / Những người con đã ngã xuống đất này / Hồn dân tộc là quê
hương, là sức mạnh / Đấu tranh cho đất nước trường tồn ...".
Cùng gặp gỡ trong hồn dân tộc là tâm hồn một ông Chủ tịch tỉnh từng
nhiều năm công hiến tuổi trẻ tại khu Gang Thép với tâm hồn một Chủ tịch
Hội Nhạc sĩ VN đã từng theo học tại Nhạc viện Tchaikovsky, từng chứng
kiến những năm tháng hào hùng của dân tộc bằng cặp mắt thanh xuân.
Nguyễn Thuỵ Kha
Tôi nghĩ, đây là một ví dụ điển hình về hai mẫu tâm hồn đồng điệu ký
sinh vào nhau: một là dạng cơ hội chuyên múa bút nịnh nọt, bợ đỡ để kiếm
chác, nhưng rất khôn ngoan ở chỗ biết chọn các hòn bi xứng tầm để nâng,
để món lại quả không chỉ là dăm triệu mà có thể là chiếc xe hay miếng
đất; y thừa thông minh để hiểu sự bất tài, kém cỏi của kẻ kia, nhưng vẫn
cứ bợ đỡ để kiếm chác, trong cái phức cảm vừa cần vừa sợ, vừa khinh kẻ
kia vừa khinh chính mình.
Và một là dạng quyền lực, trọc phú háo danh, nhưng không chỉ háo danh
văn nghệ mà thôi, mà còn hơn thế nữa, còn cái âm mưu dùng cái danh văn
nghệ để làm phương tiện thăng tiến trên con đường chính trị của mình -
khả năng văn chương không đi xa hơn những câu khẩu hiệu cũ mèm, được bơm
thứ thuốc gây mê thời thượng.
Hãy xem thử những câu rổn rảng kiểu: “Qua năm tháng theo chiều dài lịch
sử / Đất nước tôi vang mãi bản tình ca / Hồn dân tộc là hùng thiêng sông
núi / Là biên cương, biển đảo quê hương…”.
Những câu chữ của bài thơ (sau này thành ca từ) thì ngô nghê, sáo mòn,
non nớt trong kỹ thuật, còn nội dung thì vừa lên gân, lên đồng, vừa xa
rời với cái thực tại xã hội đang tan nát trước mắt; còn bài tâng bốc thì
với những cụm từ sáo và sến như: đôi cánh của âm nhạc, bay vào bất tử…
quả đúng là một thứ tụng ca dễ gây buồn nôn.
Có phải đây là sự gặp gỡ trong hồn dân tộc như cái tựa đề của bài viết?
Không, đây là sự lợi dụng lẫn nhau của hai chủ thể: bọn tha hóa, cơ hội
và bọn trọc phú, quyền lực, trong vị máu nồng của quá khứ hòa với rượu
tây trên bàn nhậu hôm nay. – (PKD)