Hoài Mỹ
Sử gia người Anh Timothy Garton Ash đã có lý khi viết rằng cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ này là ”của chúng ta, của cả thế giới vì liên quan đến mọi người”, chỉ khác so với cử tri Mỹ ở điểm duy nhất: ”Điều chúng tôi thiếu, ấy là quyền bỏ phiếu”.
Vâng, nếu có ”quyền bỏ phiếu”, thiết tưởng tối thiểu cũng trên 75% dân chúng Na Uy trong ngày thứ Ba, 04.11, vừa qua cũng đã bầu cho ông Barack Obama lên làm tổng thống thứ 44 của Hiệp Chủng Quốc. Khía cạnh này kể ra cũng khá mâu thuẫn một cách lý thú đối với hiện trạng ở Na Uy. Một chính khách bản xứ đã so sánh xã hội Na Uy và Hoa Kỳ để nhấn mạnh đến thành kiến chủng tộc và tư tưởng kỳ thị ở hai đất nước để rồi kết luận dù sao người Na Uy vẫn nặng tinh thần ”bài ngoại” hơn là dư luận hải ngoại đã nghĩ; trong khi đó ông Barack Obama, da đen, mang dòng máu Kenya đã thắng vẻ vang đối thủ ”da trắng 100%” và ”Mỹ 100%” là ông John McCain để nắm quyền lãnh đạo một đất nước với trên 300 triệu dân.
Để trả lời câu phỏng vấn của ký giả Na Uy, cô Yavonna Boone (21 tuổi) ở Chicago đã nói một câu ”đáng giá ngàn vàng” trước việc ông Obama đắc cử tổng thống: ”Điều này có nghĩa là những người trẻ da mầu không còn có thể sử dụng sự kỳ thị chủng tộc để bào chữa cho việc bỏ cuộc của mình”. Nhật báo De Morgen ở Bỉ đã viết: ”Việc bầu ông Obama không làm biến mất sự phân biệt giữa các sắc tộc, nhưng đó là một dấu hiệu vô cùng mạnh mẽ cho thấy Hoa Kỳ luôn luôn là một đất nước với vô số cơ hội cho từng cá nhân”.
Sở dĩ chúng tôi dài dòng chút đỉnh nhằm để chứng minh lời quả quyết cũng của chính khách Na Uy nhắc đến trên đây rằng: ”Không bao giờ có chuyện một người da mầu làm thủ tướng Na Uy!”. Ấy vậy, đa số người Na Uy ngay từ đầu vẫn đã ủng hộ ứng cử viên da đen Barack Obama và khi ”Kenya-kiều” này đắc cử, dân chúng đã reo mừng.
Ở một khía cạnh khác, trong cuộc tranh cử, John McCain không ngừng gọi Barack Obama là một ”socialist” (người theo chủ nghĩa xã hội) đồng thời cảnh giác cử tri Mỹ, hãy coi chừng: ”Obama sẽ biến Hoa Kỳ thành một nước Thụy Điển”. Ơ hay! Dân chúng Na Uy phần đông không hiểu tại sao người Mỹ lại sợ ”socialist” đến thế nhỉ, trong khi kể từ sau năm 1991, khối cộng sản Đông Âu sụp đổ thì tư tưởng ”dân chủ xã hội” (democratic-socialistic) trở thành lý thuyết lãnh đạo ở Âu châu. Và tại sao lại không muốn giống Thụy Điển? Nên nhớ, các quốc gia Bắc Âu (đều theo chủ nghĩa xã hội dân chủ) như Thụy Điển, Na Uy, Đan Mạch, Phần Lan năm nào cũng thay phiên nhau được Liên Hiệp Quốc công nhận là ”nơi đáng để sinh sống nhất”, hoặc ”nguồn lợi quốc gia phong phú nhất”, hoặc ”lợi tức tính đầu người dân cao nhất” thế giới!
Mà thôi, sự thật đâu còn có đó, xin mạn phép quay trở lại chủ đề.
Trong ngày bầu cử ở Hoa Kỳ, hai đài truyền hình Na Uy (quốc gia-NRK và tư nhân-TV2) đã trực tuyến 24/24 tiếng quang cảnh cử tri Mỹ xếp hàng chờ bỏ phiếu, sinh hoạt tại các trung tâm đầu phiếu, theo dõi những ngày cuối cùng vận động của các ứng cử viên, phỏng vấn/thăm dò phản ứng của người dân thuộc mọi thành phần, giai cấp và sắc tộc, v.v.. Theo kết quả điền nghiên của viện TNS Gallup, thông thường vào mỗi tối thứ Tư hàng tuần, số khán giả xem truyền hình của đài NRK là 30.000 người, nhưng thứ Tư vừa qua con số lên tới 123.000, còn đài TV2 thu hút khoảng 100.000 người. Trong những số vừa kể, trên 46% khán giả đã bất kể ngày mai phải đi ”cầy”, tỉnh bơ thức suốt đêm để biết chắc chắn kết quả bầu cử. Đó là không tính những người coi các băng tần nước ngoài như CNN hay BBC hoặc ngoại quốc khác. Các con số ấy đủ ”nói lên” sự quan tâm của cư dân ở Na Uy trước cuộc tuyển cử tổng thống Hoa Kỳ.
Thưa quí độc giả, kể từ lần ông John F. Kennedy thắng cử cách nay đúng 40 năm, chưa một tổng thống đắc cử nào lại được chào đón, chúc mừng - ở trong nước lẫn trên thế giới - như kỳ này với ông Barack Obama. Thủ tướng Na Uy Jens Stoltenberg đã là một trong những nhà lãnh đạo quốc gia đầu tiên gửi đến tân tổng thống Obama điện văn với những lời lẽ ”congratulations” nồng nhiệt nhất.
Tỷ lệ chúc mừng càng nhiều thì niềm kỳ vọng càng cao. Không chỉ Hoa Kỳ mà cả thế giới đều trông đợi những việc làm của ông Barack Obama sẽ mang lại thành quả tốt đẹp. Tân tổng thống Hoa Kỳ hiện đứng trước biết bao thử thách. Cách thức ông giải quyết cũng sẽ ảnh hưởng quan trọng đến nền chính trị của Na Uy này.
Trước hết ông Barack Obama sẽ dành nỗ lực nhằm điều chỉnh, gia tăng sự kiểm soát và điều khiển các thị trường vốn đã bị rối loạn bởi cơn khủng khoảng tài chánh. Việc này dĩ nhiên là một sự tốt đẹp đối với chính phủ Na Uy. Thủ tướng Jens Stoltenberg đã nhiều lần nhắc đi nhắc lại rằng cơn khủng khoảng tài chánh này phải được điều chỉnh vừa về phạm vi quốc gia, vừa trong lãnh vực quốc tế. Thủ tướng phát biểu niềm mong đợi là tân tổng thống Hoa Kỳ sẽ chứng tỏ năng lực lãnh đạo trong cơn khủng khoảng tài chánh hiện nay.
Song song đó, ông Obama cũng đã loan báo sẽ gia tăng sự hiện diện của Hoa Kỳ ở Afghanistan. Hậu quả của chương trình này cũng sẽ đặt cho Na Uy vấn đề gửi thêm quân nhân đến đất nước đó. Thủ tướng Jens Stoltenberg không tin rằng kế hoạch leo thang của tân tổng thống Obama ở Afghanistan sẽ mang lại những khó khăn cho chính sách của Na Uy.
Bà Siv Jensen, chủ tịch đảng Cấp tiến (Frp), một đảng đối lập lớn nhất ở Na Uy, nói rằng điều đáng quí là ông Barack Obama đã gửi một dấu hiệu rõ ràng tới các đồng minh về trách nhiệm ở Afghanistan, bởi vì tại đây Hoa Kỳ đã nhận lãnh một gánh nặng quan trọng. Bà Jensen đã trả lời câu phỏng vấn của ký giả đài truyền hình NRK sau khi tân tổng thống đắc cử Obama đọc diễn văn tại Grant Park, Chicago: ”Là điều đương nhiên Na Uy cũng như các quốc gia khác phải tham dự một cách rộng rãi hơn ở Afghanistan. Chúng ta không thể chỉ hiện diện nửa chừng”.
Theo quan điểm của các tổ chức cứu trợ ở Na Uy thì Hoa Kỳ trong thực tế vẫn là quốc gia viện trợ với những con số cao nhất, tuy nhiên theo ý kiến của bà Marte Gerhardsen, tổng thư ký của tổ chức CARE: ”Chúng tôi hy họng vào một sự thay đổi mạnh mẽ, thoát khỏi một chính sách về phát triển của chính phủ Bush vốn mang nặng đặc tính bảo thủ Thiên Chúa giáo, lỗi thời và gò bó ý thức hệ. Đó là chương trình liên quan đặc biệt đến những công việc về y tế mẫu nhi và công việc chống HIV và AIDS”.
Thêm vào đó, chính phủ và các tổ chức môi sinh ở Na Uy cũng trông đợi Hoa Kỳ nhận lãnh vai trò lãnh đạo về chính sách khí hậu đồng thời dấn thân vào các cuộc thảo luận quốc tế về khí hậu. Tân tổng thống Obama đã từng phát biểu là ông muốn hỗ trợ một hiệp ước khí hậu có tác dụng ràng buộc toàn thể thế giới. Ông Obama muốn cắt giảm các chất sa thải CO2 đến 80% trong những năm sắp tới. Tuy vậy, theo nhận định của bà Hanne Bjurstrom, trưởng phái đoàn đàm phán quốc tế của Na Uy về khí hậu: ” Quan trọng hơn nữa đối với khí hậu là ông ấy (Obama) phải dự tính minh bạch mục tiêu giảm thiểu cho đến năm 2020”.
Tân tổng thống Barack Obama đã ngỏ lời ước muốn thắt chặt mối dây liên hệ giữa Hoa Kỳ và Âu châu đồng thời tham gia tích cực vào công cuộc hợp tác quốc tế xuyên qua tổ chức thế giới vững mạnh nhất, đó là Liên Hiệp Quốc. Về khía cạnh này, thủ tướng Na Uy Jens Stoltenberg quan niệm một Liên Hiệp Quốc vững mạnh hẳn nhiên là một động lực quyết định hữu hiệu để giải quyết các vấn đề về khí hậu và về nghèo đói.
Tuy nhiên ngược lại cũng có những người lo ngại trước việc ông Barack Obama đắc cử. Giáo sư kinh tế học Karen Helen Ullveit-Moe đã nhận định: ”Ông Obama đã bỏ phiếu chống lại các hợp đồng về tự do mậu dịch, bởi vậy không có gì chứng tỏ chúng ta sẽ tiến gần hơn nữa thỏa hiệp-WTO khi Obama làm tổng thống. Ông ấy đã đề nghị các nguyên tắc thuế vụ khả dĩ ưu đãi sự kinh doanh như việc đầu tư ở Hoa Kỳ thay vì ở ngoại quốc. Đó là những tin tức bi quan cho nền thương mại thế giới và bởi thế cũng ảnh hưởng đến công ăn việc làm ở Na Uy”.
Dân biểu Morten Hoglund cũng cảm thấy bất an trước những hậu quả do chính sách kinh tế của ông Obama mang lại cho thế giới: ”Ông Obama có thể hỗ trợ trực tiếp những nghề nghiệp yếu kém chẳng hạn kỹ nghệ xe hơi, và các kế hoạch khác vốn giới hạn sự cạnh tranh tự do, toàn cầu. Tôi nhận thấy mối nguy hiểm trong chính sách kinh tế của tân tổng thống Obama, tuy nhiên tôi vẫn hy vọng đồng thời tin tưởng là các điều vừa nói sẽ không xẩy ra”.
Tóm lại, dĩ nhiên không thể ai cũng suy luận giống nhau, nhưng nói chung chính phủ và phần đông dân chúng Na Uy vẫn kỳ vọng thật nhiều nơi tân tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama và cầu chúc ông thành công và xin ”God bless United States of America!”
Vien Dong Daily News