advertisements
Monday, 31/01/2022 - 06:54:30

Tết, mắm tôm, thịt heo luộc, vài lát vả, sung…


(Tom/ Viễn Đông)


Bài TOM

Nói đến Tết Huế, có lẽ có đến một ngàn lẻ một món ngon, xứ kinh kỳ, xứ của vua chúa, quan lại, xứ của quý tộc một thời, xứ của sành ăn và điệu đàng… Nhưng hình như giữa vô vàn món ăn bày biện, có một món nằm ở góc khuất trên bàn, món chưa bao giờ đóng vai chủ lực trên bàn ăn và cũng chẳng mấy ai xem đây là món đặc sản. Thế nhưng thiếu nó thì mọi thứ trở nên nhạt loãng, thiếu món này, Tết Huế cũng giống mọi cái Tết nơi khác. Thậm chí, thời bây giờ, Tết nơi khác cũng có món này, bởi nó dân dã và thơm thảo tình người, tình đất của xứ sở mộng mơ và cơ cực này - thịt luộc mắm tôm!

Những ngày giáp Tết, trên đường 1A từ Đà Nẵng ra Huế, ngang qua đoạn Lăng Cô, Đá Bạc, Phú Lộc, gió chiều êm êm cuối năm, mây lửng lờ trôi, sóng biển cũng miên man, chậm chậm, người cũng như ngừng lại giây lát, chẳng hiểu để làm gì mặc dù xe vẫn chạy, người vẫn đi, dường như mọi thứ vừa rất chậm vừa rất nhanh, thi thoảng, bên đường, người ta bày bán vài chậu hoa, quất, mai, đào, vạn thọ, thược dược, cúc bảy màu, cúc vàng móng rồng… Đến thành nội Huế, cơ man nào là hoa, hoa xương rồng, phong lan, mai, cúc, quất… và thi thoảng, có vài quầy bày bán mứt gừng, mứt nghệ, mứt dừa, kẹo bánh… Ngoài ra, có một thứ mà Tết chẳng mấy ai nhắc tới, nhưng hình như thiếu nó, Tết ở Huế không còn ý vị, mắm tôm!

Mắm tôm có thể giúp bà nội trợ biến tấu đủ kiểu, có thể ăn mắm tôm với cơm nóng, nếu có thịt heo luộc, loại ba rọi xắt mỏng, cộng thêm với vài lát sung, lát vả, thêm vài cọng rau mùi nữa thì tuyệt cú mèo. Tôi nhớ Tết cách đây ba năm, tôi về thăm bà nội vợ, làng bên nội heo hút, cô quạnh, chừng năm chục mái nhà sống chen chúc trên một doi cát (xứ Huế gọi là động cát) bên bờ phá Tam Giang, chỉ cần băng qua phá, băng qua một doi cát nữa thì có thể nhìn ra Thái Bình Dương bao la, bất tận. Cái đời sống heo hút, đôi khi bất định ấy khiến cho con người như se sắt, khô đét lại, từ tiếng nói cho đến nụ cười có vẻ đã được phơi khô hằng thế kỉ.

Tết nơi đây cũng buồn lắm, chỉ có dưa kiệu là nhiều, bởi thổ nhưỡng giúp cho người làng trồng được nhiều dưa kiệu, cải.Và muối dưa kiệu,dưa cải, làm thịt con gà kho mặn, vài đòn bánh tét, vài chiếc bánh chưng, coi như đã lo xong mấy ngày Tết. Thế nhưng, cái thú vị của Tết nơi đây lại là dĩa thịt heo luộc sau khi cúng, quyện mùi khói nhang, một chén mắm tôm mới múc lên khi ăn, vài lát vả, sung, vài cọng rau mùi và một nồi cơm nóng. Có lẽ cái thức quà này giúp cho Tết nghèo trở nên ý vị và thơm thảo, thơ mộng!

Tôi nhớ năm ấy bà nội còn khỏe, cả gia đình đèo nhau về thăm bà, từ trung tâm thành phố Huế về đến nhà nội ngót nghét ba chục cây số, đường đi dọc một nhánh rẽ của sông Hương, rồi sông Bồ, lần đâu tiên chúng tôi được nhìn thấy rong trổ hoa, trắng cả một đoạn sông, rồi những cây nưa có bẹ lá giống như lá cà rốt, những bụi khoai môn bên vệ đường, mọi thứ cứ như đang lạc vào một thế kỉ nào đó của phim tài liệu. Về tới nơi, thắp nhang ông bà, chúc Tết xong thì được ăn, món ăn ở quê thì biết rồi, món nào cũng ngon, cái ngon không phải cao lương mỹ vị mà nó thấm thía cái nghèo và sự đạm bạc.


(Tom/ Viễn Đông)

Và có lẽ, nếu không có nồi cơm nóng nấu bằng lửa rơm, đặt trên chiếc rế mây, đen nhẻm, nghi ngút khói, không có dĩa thịt heo luộc chấm mắm tôm với trái sung, trái vả, chắc tôi khó mà nhớ đến vậy. Nhất là bây giờ, bà đã đi xa, chúng tôi chẳng còn dịp về để ăn bữa cơm của bà nữa…

Tết đến, xuân về, tự dưng tôi nhớ ánh mắt ấm áp của bà nhìn các cháu ngồi ăn, và hình như, cháu ăn ngon miệng làm cho bà có chút gì đó thật ấm áp, tiếng trẻ nô đùa càng khiến cho ngôi nhà vốn dĩ cô quạnh của bà trở nên chật cứng và đủ đầy, chẳng hiểu vì đâu.

Tết này, tình cờ tôi đọc được một đoạn giới thiệu về cách làm mắm tôm của nghệ sĩ Đặng Tiến, tự dưng tôi nhớ đến bữa cơm ấm áp vừa gần mà vừa xa ấy. Mùa xuân như thể sóng biển, dâng chất ngất những đợt nhớ về một điều gì đó đã qua đi, không bao giờ quay trở lại, nhưng lại hiện hữu vĩnh hằng nơi trái tim ấm áp của cuộc đời.

Đây là cách làm mắm tôm của Đặng Tiến, xin mời quý vị tham khảo.

Nguyên liệu:

- Tôm rảo tươi ít nhất cũng phải bằng ngón tay út: 1 kg

- Muối sạch: 0.15 kg

- Rượu trắng (loại mạnh): 0.5 lít

- Đường trắng 5 muỗng, nước mắm ngon 5 muỗng;

- Ớt tươi 6 quả; ớt bột Đại Hàn 30 gr; hành tía 0.3 kg, tỏi ta 0.3 kg; hành tây 1 củ to, gừng 0.2 kg, riềng 0.4 kg, 5 củ sả tươi, bột nếp 30 gr.

- Nước lọc 0.2 lít



Thực hiện:

Tôm làm sạch, cắt bỏ râu nhưng để lại mắt; nếu tôm đủ to thì bóc vỏ phần đầu và bỏ cứt.
Hòa muối vào một ít nước và cho già nửa rựu trắng hòa cùng. Bỏ tôm vào ngâm chừng 2 giờ đồng hồ. Thỉnh thoảng đảo đều.

Hành tía làm sạch thái lát mỏng. Ớt lọc bỏ hạt thái lát hoặc thái chỉ.

Hành tây, gừng, tỏi xay nhuyễn.

Riềng làm sạch thái mỏng và xắt nhỏ như hạt gạo dài.

Củ sả làm sạch thái mỏng.

Đường, bột nếp, ớt bột, nước mắm và nước lọc nguấy đều và cho lên bếp nấu cho chín. Để nguội.
Đổ tôm ra rổ, để ráo hẳn nước.

Đổ tôm, riềng, sả, hành thái lát, ớt thái lát, hành tỏi gừng đã xay nhuyễn, bột nấu đã nguội và phần rượu còn lại vào một đồ dùng đủ lớn trộn đều.

Cho tôm đã trộn đều vào bình thủy tinh (hoặc bình nhựa chuyên đựng thực phẩm) đậy nắp thật kín, lau rửa sạch bên ngoài để không thu hút ruồi, bọ.

Đem phơi nắng chừng hai buổi. Nếu nắng nhạt thì nhiều hơn. Nếu trời mưa thì để bình gần bếp cho có nhiệt!
Sau chừng 1 tuần đến 10 ngày tôm sẽ lên men và chuyển sang màu đỏ như được … luộc chín!

Mở nắp hộp ta sẽ thấy một hương vị hấp dẫn vô cùng!

Cay cay, chua chua, ngọt ngọt và đậm mùi gia vị gừng, ớt, tỏi, hành…

Tôm chua ăn với cơm nóng!

Tôm chua ăn cùng bánh tráng, dưa giá và thịt ba chỉ lợn luộc thái mỏng kèm rau sống.

Tôm chua thả vô nồi lẩu…



Một món ăn dân dã ngon tuyệt vời!

Nghệ sĩ Đặng Tiến có lời khuyên kèm với công thức nấu ăn, “Đây là món ăn giàu chất đạm nên những người lớn tuổi nên lưu ý, ăn cầm chừng vì có thể gây rối loạn tiêu hóa!”

Mắm tôm có thể tự làm cũng có thể mua, nhưng dĩa thịt luộc thơm mùi đất trời, đậm lòng thơm thảo chắc chỉ có khi Tết về. Xin cầu chúc quí vị một năm mới an khang, thịnh vượng và may mắn!

Viết bình luận đầu tiên
advertisements
advertisements
advertisements
Bình luận trên Facebook
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements