Bạn thích bài này?
Font-Size:
Trái đất nhân tạo
(VienDongDaily.Com - 13/08/2012)
Tón lại đây là một vòm trời thiên nhiên, quang cảnh y như thật, nhưng chỉ thu nhỏ lại và kín bưng trong một vòm kính khổng lồ, cách biệt hẳn với thế giới bên ngoài.
Hồ Sĩ Viêm

Con người luôn luôn tìm hiểu và bắt chước thiên nhiên. Nghiên cứu về sinh thái học, họ từng thấy các súc vật, cây cối, đất cát, nước, nắng, không khí và ngay cả côn trùng, vi khuẩn, thứ này hỗ tương cho thứ kia, thành một chuỗi thức ăn luôn luôn biến hóa, xoay tròn, để tất cả đều sinh tồn và vĩnh viễn. Với ước vọng thật cao xa, các nhà bác học đã lập lên một vòm kính, một trái đất nhỏ, cách biệt hẵn với thế giới bên ngoài, để trong đó mọi vật hoàn toàn dựa vào nhau để tự sống.
Khởi đầu từ năm 1967, nhà bác học Clair Folsome tại đại học đường Hawaii ở Honolulu lấy một bình thủy tinh tròn, lớn bằng quả bóng rổ, trong đó ông để không khí, nước, cát, rong rêu, vài con tôm và một số vi khuẩn, rồi lấy sáp gắn kín lại. Ông đang thí nghiệm về sinh thái học (Ecology), tức một ngành khoa học nghiên cứu về sự liên quan giữa các sinh vật với môi trường xung quanh. Những sinh vật trong bình thủy tinh là tôm, rong rêu và vi khuẩn, đang sống trong môi trường gồm cát, không khí và nước. Trong hệ thống sinh thái học, chúng đã tự tạo ra một chuỗi thức ăn để nuôi nhau. Rong rêu cung cấp thức ăn cho tôm. Những thứ do tôm thải ra, như phân, sẽ bị vi khuẩn phân hóa và làm đồ nuôi dưỡng rong rêu. Ánh nắng xuyên qua bình thủy tinh tạo quang hợp (Photosynthesis) trong rong rêu, sinh ra dưỡng khí (oxygen) mà tôm và vi khuẩn cần phải có để thở. Trong khi đó ngược lại, tôm và vi khuẩn lại thở ra thán khí (carbon dioxide) rất cần thiết cho rong rêu sinh tồn. Như vậy là trong cái vòng luẩn quẩn, xoay tròn và khép kín, toàn hệ thống được cân bằng và vững bền. Khi tạo ra quả bóng này, Folsome không tin tưởng là các sinh vật sẽ sống được lâu. Tuy nhiên, kết quả lại thật mỹ mãn, không thể ngờ, vì những sinh vật trong đó mãi 21 năm sau vẫn còn sống.


Vòm Biosphere II dưới chân núi Santa Catalina tại tiểu bang Arizona - ảnh tham khảo: John de Dios/Wikipedia.

Từ những kết quả và ý kiến trên, các nhà bác học đã tự nghĩ tại sao lại không thử với một quả cầu thật lớn, với một công trình quy mô và sự đóng góp của nhiều nhà bác học trên toàn thế giới. Do vậy, dự án Biosphere II (Vòm cầu sinh học) được ra đời. Người ta gọi quả đất là Biosphere I, nên đặt tên cho dự án là Biosphere II, tức sự ước mong của các nhà bác học thật cao rộng, muốn tạo dựng lên một quả đất nhỏ, nhưng với mọi sự điều hòa, diễn tiến sinh thái cân bằng, mọi sinh vật và môi trường tự nuôi nhau mà sống.
Biosphere II được khởi công xây cất từ năm 1987 tại vùng Oracle, dưới chân núi Santa Catalina, cách tỉnh Tucson khoảng 35 dặm về hướng Bắc, thuộc tiểu bang Arizona. Đây là một công trình thật vĩ đại với tổn phí gồm 200 triệu Mỹ kim. Trên diện tích gồm 98.000 bộ vuông, tức rộng khoảng 2 sân football, người ta dựng những vòm cao bằng khung sắt với kính bao quanh. Căn nhà ở và làm đại bản doanh là một vòm cao bằng 5 tầng lầu, trong đó gồm cả phòng ăn, thư viện, phòng tập thể dục và phòng thí nghiệm. Cạnh nhà ở là khu trồng trọt rộng tới 20.000 bộ vuông. Nối tiếp là một vòm kính dài 539 và rộng 145 bộ. Nơi này có 6 hệ thống sinh thái và có một ngọn đồi cao 50 bộ, cây cối mọc đầy như tại khu rừng rậm miền mưa nhiệt đới. Dưới chân ngọn đồi là một đầm lầy và một con suối nhỏ chảy qua một cánh đồng cỏ, cỏ mọc xanh rì. Bên kia ngọn đồi là một biển khơi thu nhỏ, có gió thổi vi vu và sóng biển từng đợt sô đẩy nhau tràn vào bờ, tung bọt trắng xóa. Cũng có một vùng nước mặn và nước ngọt giao nhau, để những giống cá vùng nước lợ có thể sống. Đối diện với khu rừng nhiệt đới là vùng sa mạc có những đụn cát cao gờ, chập chùng duỗi dài xa tít. Tón lại đây là một vòm trời thiên nhiên, quang cảnh y như thật, nhưng chỉ thu nhỏ lại và kín bưng trong một vòm kính khổng lồ, cách biệt hẳn với thế giới bên ngoài.


Bên trong vòm Biosphere II - ảnh: Colin Marquardt/Wiki.

Cuộc thử nghiệm bắt đầu
Ngày 26-9-1991, giới khoa học toàn thế giới đã vọng về Arizona, vì đúng ngày hôm đó 8 người tình nguyện, hầu hết là các khoa học gia, gồm 4 nam và 4 nữ, đã bước qua ngưỡng cửa của Biosphere II, để vào sống hẳn trong đó, ít nhất là 2 năm. Một khi cánh cửa đã khép kín và gắn lại là thôi, hai thế giới hoàn toàn riêng biệt, trong không thể ra và ngoài cũng không vào được, chỉ trừ ánh nắng mặt trời chiếu qua, tạo phần nào năng lượng cho vòm kính. Như vậy không khí và nước phải được tái tạo lại. Mọi thứ phế thải cũng không bỏ đi, mà phải tìm cách dùng nữa. Trường hợp sinh thái phải diễn tiến tựa như ngoài thiên nhiên. Giả dụ, không khí trái đất bao gồm hầu hết là Nitrogen và Oxygen, với thán khí và chút ít khí hơi khác. Trong vòm kính Biosphere II, các thứ khí hơi sẽ phải tự tái sinh liên tục, như cây cối nhả oxygen cho các sinh vật sống và ngược lại sinh vật lại thở ra thán khí, để nuôi cây cối.
Nitrogen cũng phải được tạo lại. Một số vi khuẩn ở trong đất phân hóa chất nitrogen thành lại không khí, sẽ được hút bởi cây cỏ. Sau đó một loại vi khuẩn khác tác dụng với cây lại nhả ra khí Nitrogen. Bất cứ một vật nào cũng không phế thải, mà sẽ được dùng lại bằng phương pháp nhân tạo. Giả dụ nước, sau khi tưới cây sẽ được lọc lại bằng cách cho chảy qua nhiều bộ phận lọc, phải được ngấm qua một dãi đất có nhiều chất hữu cơ. Loại này sẽ phân hóa nước, mất đi chất độc, trở lại tinh khiết. Trong khi các nước tiểu của các súc vật, ngay cả người, sẽ được chế biến thành phân bón, cũng như thức ăn cho cá.
Một vấn đề quan trọng là nước mưa. Trong Biosphere II, sa mạc và biển ở mức thấp nhất. Rừng ở mức cao nhất. Ánh nắng mặt trời sẽ làm nóng không khí ở trên vùng sa mạc làm cho nó nhẹ và bốc lên cao. Gió thổi qua biển, tại đây nó lấy hơi ẩm đem theo. Khi hơi nước bay đến vòm cao nhất, ngay trên đầu của khu rừng, sẽ gặp những cuộn dây máy lạnh đính trên đó, chúng sẽ đọng lại thành hạt mưa và rơi lại xuống khu rừng. Nước mưa sẽ lại chảy xuống đầm, rồi tạo thành ngọn suối, chạy qua cánh đồng cỏ và sau đó lại trở về biển. Phải nói ngay là Biosphere II không tự tạo được điện, nên phải lấy điện từ bên ngoài và những người sống trong vòm kính đó cũng không hoàn toàn cô lập, mà họ có thể liên lạc với bên ngoài bằng điện thoại và xem được tivi.
Sống cùng 8 khoa học gia trong vòm kính còn có khoảng 3.800 giống cây và các sinh vật. Vì vậy đời sống của các người tình nguyện trong vòm Biosphere II cũng khá thú vị. Trong một ngày, họ có thể đến nghe những côn trùng rỉ rả kêu vang như trong rừng nhiệt đới miền Nam Mỹ. Họ có thể gặp những con vật đặt biệt ở Phi Châu ngay trên đồng cỏ. Trong đồng lầy, họ được ngắm những cây thông cao muôn đời xanh thẳm. Rồi nữa muốn tắm, họ nhảy xuống biển vùng san hô, vừa mát, vừa ngắm cá muôn màu bơi lội, như tại vùng biển Caribbean. Cuối cùng, muốn thưởng thức nắng miền sa mạc, thì gần đó những đùn cát chói chan nóng bỏng chẳng khác gì nơi sa mạc Baja. Họ được bao vây bởi 300 loài thú có xương sống, như dơi, khỉ, chim, rắn và cóc nhái. Những loài trên đều có cặp, có đôi, có thể sinh sản trong thời gian dài. Người ta trù liệu, Biosphere II có thể tồn tại cả đến 100 năm.

* Sự thất bại của Biosphere II
Dự tính, trù liệu là một việc, còn kết quả có thành công hay không là chuyện khác. Biosphere đã gặp bao nhiêu rắc rối và cuối cùng, các nhà bác học phải tự nhận là Biosphere đã thất bại. Khởi đầu chuyện không may là vào ngày 11-10 năm đó, tức sau khi Biosphere đóng cửa có 15 ngày, cô Jane Poynter, trưởng khu trồng trọt, đang sử dụng chiếc máy xay lúa đã bị dập ngón tay. Tức tốc họ gọi ra ngoài và đã mở cửa để đưa cô về tỉnh Tucson, giải phẫu trị vết thương. Ngay chiều hôm đó cô đã trở lại Biosphere. 15 tháng sau, vào tháng 1-1993, dưỡng khí trong vòm kính sụt xuống quá thấp, sự cân bằng trạng thái thật tồi tệ, nên người ta bắt buộc phải bơm dưỡng khí vào. Rồi ngày 5-2-1993, có sự lủng củng trong tổ chức, 10 nhà bác học cộng tác với chương trình Biosphere II bỏ ra về. Tuy nhiên đến 26-9-1993, vừa đúng 2 năm, thì đoàn tình nguyện đầu tiên rời khỏi Biosphere. Tiếp theo ngày 6-3-1994, đoàn bác học khác, gồm 7 người, lại bắt đầu đi vào cuộc thử nghiệm. Những ngày sau đó, có những tố cáo lung tung về sự điều hành, về việc sử dụng tiền nong sai lệch, rồi thay đổi ban chỉ huy và cuối cùng vào ngày 14-8-1994, đại học đường Columbia nhảy ra quản trị Biosphere II và dùng vòm kính này để thử nghiệm những công trình khoa học và tìm hiểu tại sao bầu khí quyển của trái đất lại nóng lên.
Rút kinh nghiệm từ công cuộc thử nghiệm Biosphere II, các nhà bác học đều công nhận thiên nhiên còn nhiều bí ẩn mà con người chưa thể tìm ra được. Họ cho rằng nguyên nhân dưỡng khí bị sụt giảm đến độ nguy hiểm, thứ nhất là do những bức tường bằng xi măng của vòm kính. Rồi nữa, để thực vật mọc nhanh, họ đã cho đất rất nhiều mầu mỡ và chứa đựng quá nhiều chất hữu cơ, cho vi khuẩn sinh sôi. Vi khuẩn sinh sôi nhiều đã hút nhiều dưỡng khí làm cho dưỡng khí trong Biosphere sụt xuống rất nhanh, có thể làm cho con người ngộp thở. Đồng thời vi khuẩn lại nhả ra nhiều thán khí, tạo thành chất a-xít làm phân hóa xi-măng và bẻ gẫy luôn sự cân bằng sinh thái trong Biosphere. Hơn nữa trong 25 loại vật nhỏ đặc biệt, thì 19 loại đã bị tận diệt. Còn những giống côn trùng thường như ong, thường chuyền nhụy cho trái cây sinh sản cũng bị chết hết. Do đó cây trái không thể sinh quả. Riêng có loại kiến, người ta thường gọi là “Kiến Điên”, tên khoa học là Paratrechina longicornus, vì sự chạy nhanh của chúng, cùng hành động như điên cuồng, mỗi khi bị khích động. Chính loại này đã sinh sản thật nhanh và chạy đi tán loạn cắn chết tất cả các loại côn trùng khác, ngay cả con dế và cào cào.
Thế là cả một công cuộc lớn lao đã bị sụp đổ và bắt đầu từ ngày Thứ Hai 9-12-1996, Biosphere đã được mở cửa cho dân chúng vào xem. Đến ngày 27-6-2011, đại học University of Arizona quyết định sở hữu toàn bộ công trình này, sau khi quản lý nó từ năm 2007. Điều này giúp cho Biosphere khỏi bị đóng cửa vĩnh viễn. Tuy vậy, những công trình thử nghiệm khác về sinh thái học vẫn tiếp tục đem lại cho nhân loại nhiều sự hữu ích đáng quí./.

Viendongdaily.com và tác giả giữ bản quyền bài trên trang này. Xin đừng trích đăng dưới bất cứ hình thức nào.
Hồ Sĩ Viêm

Nguồn: http://www.viendongdaily.com/trai-dat-nhan-tao-ITJ7dgXa.html
Bạn thích bài này?
Bookmark and Share
Advertising

Ý kiến bạn đọc

Mã xác nhận

Quảng cáo

Nổi Bật Nhất

Quảng cáo
Quảng cáo
Rao Vặt Viễn Đông
Quảng cáo
Quảng cáo
Sản phẩm - Dịch vụ

Làm gì nếu không trả được nợ Student Loans

Trong hoàn cảnh “cuộc đời không đẹp như mơ”, người sinh viên ra trường còn có lối thoát nào không? Có thể xin tha, xin hoãn, xin giảm khi bạn không làm sao trả được nợ hay không?

Trước thềm đại học: Những điều cần biết về student loans

Tốt nhất, tổng số nợ nần phải ít hơn số lương bạn dự trù kiếm được trong năm đầu tiên. Nói như vậy không có nghĩa là bạn phải trả nợ ngay trong năm đầu đi làm. Thực ra, bạn chỉ có thể trích ra 10% để trả nợ, với hy vọng sẽ trả hết nợ nần trong vòng 10 năm.

Sinh viên Mỹ nói về chuyện vay tiền đi học (kỳ 2)

Vào năm 2013, khi Brandon khiếu nại với nhà chức trách về chuyện này thì 2 công ty đòi nợ lai đưa anh ra tòa, đòi anh phải trả ngay số nợ Student Loan tổng cộng $73,000. Rốt cuộc, Brandon đành phải thuê luật sư thương lượng, mong họ giảm nợ đến một mức nào đó để mình có thể trả được.

Sinh viên Mỹ nói về chuyện nợ nần

Cùng lúc với những biến chuyển xã hội, như lương tiền khựng lại, mà chi phí học hành mắc mỏ hơn, thì những người muốn tiếp tục việc học không còn đường nào khác, là phải vay tiền, vay tiền mỗi lúc một nhiều hơn. Trong khi sinh viên đang méo mặt, thì những đơn vị chủ nợ lại ăn mừng thắng lợi. Theo tổng kết của Bộ Giáo Dục Liên Bang Hoa Kỳ, ngân sách chính phủ dự trù thu vào 20% tiền lời từ số tiền cho vay năm 2013.

Nợ đèn sách có trốn được không?

Trong bài trước, người viết có nói rằng một trong những bất lợi của student loans là không bao giờ được xóa bỏ ngay cả khi con nợ khai phá sản. Nhưng những diễn biến gần đây cho thấy số tiền vay của chính phủ (federal loans) để đi học có thể được miễn trừ nếu hội đủ một số điều kiện nào đó. Vào đầu năm 2016, có hơn 7,500 sinh viên đã làm đơn xin được tha tổng cộng $164 triệu. Và cuối tháng Sáu vừa qua, Bộ Giáo Dục Hoa Kỳ đã quyết định miễn xá $171 triệu đô tiền nợ cho các sinh viên của hệ thống Corithian Colleges.

Vay tiền học đại học: Những điều bất lợi

Giới hạn số tiền vay – Đừng tưởng rằng bạn có thể vay được đủ số tiền cần thiết. Câu trả lời còn tùy thuộc nhiều yếu tố. Chẳng hạn, nếu vẫn có tên trong hồ sơ khai thuế của cha mẹ trong tư thế “lệ thuộc” (dependent) bạn sẽ được cho vay ít hơn, so với những người khai thuế trong tư cách độc lập (independent), không còn lệ thuộc cha mẹ nữa. Cụ thể, sinh viên còn bám vào cha mẹ sẽ được cho vay tối đa $5,500 trong khi sinh viên độc lập có thể vay đến $9,500 cho năm đầu tiên ở đại học….

Vay tiền đi học: Student Loans

Nếu buộc phải vay tiền của tư nhân để trả nợ đèn sách, bạn cần phải lưu ý ít nhất 3 điểm chính sau đây:
- Phân lời: Phân lời thường dựa trên điểm tín dụng. Vì thế, ngay từ khi còn là sinh viên, bạn đã phải lo chăm chút xây dựng uy tín tài chánh rồi.

Đột phá "CHIẾC ÁO MỚI " Cho Ngành NAILS Tại Thị Trường Mỹ

Cộng đồng người Việt chúng ta có rất nhiều tiệm nail lâu năm, theo khảo sát 5 năm trở lại đây, những tiệm nails mọc lên lại càng nhiều; nhưng cũng nhiều nơi dẹp bớt tiệm vì khách ít và không có khả năng bù lỗ sau bao nhiêu năm khó khăn xây dựng!
Quảng cáo