Bạn thích bài này?
Font-Size:
”Từ anh hùng dân tộc tới bạo chúa”
(VienDongDaily.Com - 02/07/2008)
Tác giả Andrew Kroglund đã làm việc nhiều năm ở Phi châu vừa với tính cách phóng viên vừa là chuyên gia về vấn đề liên đới và môi sinh, ...

LaiRaiChuyenDoi_A.jpgThạch Thủ

               

Trên đây đã từng là tiêu đề của nhiều bài báo Việt và ngoại ngữ, bởi đó là sự mô tả trung thực nhất về Robert Mugabe, tổng thống xứ Zimbabwe.



Tác giả Andrew Kroglund đã làm việc nhiều năm ở Phi châu vừa với tính cách phóng viên vừa là chuyên gia về vấn đề liên đới và môi sinh, đã quả quyết: ”Tất cả chúng tôi, những người đã hoạt động chống chế độ kỳ thị Apartheid ở Zimbabwe và ở Nam Phi, đều kính nể người hùng dân tộc Robert Mugabe”. 10 năm đầu tiên dưới quyền của Robert Mugabe, từ 1980, tương đối tốt đẹp. Trẻ em Zimbabwe được đến trường và các trạm y tế mọc lên ở khắp các thôn quê. Mugabe đã tỏ ra quân tử đối với cựu thù kiêm thủ lãnh của nhóm thiểu số, Ian Smith, bằng cách để cho ông này tự rút lui về nông trại và an hưởng số năm còn lại trong quãng đời hưu trí của đương sự. Thế nhưng tại sao lại xẩy ra những sự trái ngược như hiện nay? Robert Mugabe đã trở thành một nhà độc tài khét tiếng khiến đa số dân chúng khiếp đảm, châu Phi chê trách, thế giới kết án. Phe đối lập ở Zimbabwe phải rút lui khỏi vòng nhì cuộc tranh cử tổng thống chỉ vì những cuộc bạo hành của chính quyền. Đương kim tổng thống Robert Mugabe là ứng viên duy nhất. Nhiều quốc gia, kể cả Liên Hiệp Quốc đã đe dọa không công nhận kết quả bỏ phiếu ngày 27 tháng 6 này ở Zimbabwe.  

               

Nhân dịp này chúng tôi muốn cùng độc giả làm một ”chuyến du hành” ngắn xuyên qua... tâm hồn của nhà độc tài Robert Mugabe - theo lời khuyên của cổ nhân Việt Nam: ”Biết người, biết mình...” - hầu tìm hiểu những động lực chính yếu đã biến đổi một người hùng quốc gia thành một bạo chúa của thời đại.

               

Nhút nhát và đa cảm – Robert Mugabe sinh năm 1924 tại một trung tâm truyền giáo Công giáo vào thời mà quê hương của đương sự còn là thuộc địa của Anh quốc với cái tên South-Rhodesia. Hai người anh qua đời và ông bố bỏ vợ con ra đi khi Robert còn trong tuổi ấu thơ. Robert lớn lên bên cạnh một người mẹ mang chứng trầm cảm nhưng rất đạo đức. Theo một cuốn sách vừa được xuất bản của Heidi Holland, ký giả Na Uy sinh ở Nam Phi nhưng lớn lên ở Rhodesia - ”Dinner with Mugabe. The untold story of a freedom fighter who came a tyrant” - Robert Mugabe bản tính nhút nhát và đa cảm mà thiên hạ ngày nay vẫn thấy ông ta thường đưa ánh mắt nhìn xuống và ông hay thầm thì với người đứng gần về một câu trả lời liên quan tới cá nhân mình.

Robert Mugabe tuy công kích mãnh liệt trong trận chiến chính trị với cựu thù mẫu quốc, nhưng trong thực tế vẫn yêu quí nước Anh.

               

Hãnh diện vế các đẳng cấp Tây phương Robert Mugabe ăn mặc rất đĩnh đạc với bộ âu phục cắt may vừa vặn kích thước và theo mốt Anh quốc cổ điển. Ông ta quả đúng là một ”gentleman” thứ thiệt với một ngoại hình ”ăng-lê” hoàn hảo. Ngoài ra Robert Mugabe còn rất chú tâm tới việc dậy dỗ ba đứa con của mình theo cách thức lịch lãm, đặc biệt nơi bàn ăn. Ông ta rất hãnh diện về các đẳng cấp Tây phương và các tước hiệu hàn lâm của mình. Mỗi chủ nhật ông ta đến nhà thờ dự lễ và hát những bản thánh ca bằng Anh ngữ. Ông ta cảm thấy bị tổn thương nặng nề về việc ông đã từ lâu không còn được tiếp xúc với hòang gia Anh. Đây chính là ”công trình” của cựu thủ tướng Tony Blair khả dĩ khiến Mugabe oán giận đến độ không ngần ngại gọi ông Blair bằng một trong những tiếng có tính cách nhục mạ nhất: ”Homo”!

               

Khước từ thực tế - Theo sự diễn tả của ký giả Heidi Holland, một Robert Mugabe đơn độc ngự trị trong The State House đồng thời cũng ”in denial”. Điều này nghĩa là Mugabe chối từ tất cả những gì xẩy ra và không ”rước” thực tế vào nội tâm mình. Ông ta như đã tự chọn thái độ ”không thấy, không nghe”. Tuy nhiên tác giả Holland vẫn tự cáo buộc chính mình và các đồng minh da trắng vốn cũng mang tội tòng phạm về những gì đã xẩy ra ở Zimbabwe.

               

Không mạnh mẽ đầy đủ - Lời cáo buộc nói trên nhắc nhớ về một quá khứ, theo đó các nướcTây phương vốn đã từng yểm trợ mạnh mẽ cho tân chế độ ở Zimbabwe sau 1980 với mục đích mong ước đất nước này sẽ đạt được sự thành công tốt đẹp - thế nhưng thời gian đó việc quan trọng hơn đối với Tây phương là làm sao ”chỉ đạo” một khuôn mẫu trong tương lai sau khi chế độ-apertheid (thiểu số da trắng) ở Nam Phi bị tiêu diệt bởi nền dân chủ của phe đa số (người da đen). Hậu quả là ”chúng ta” đã không mạnh mẽ đầy đủ trước tình trạng sôi bỏng ở Zimbabwe vào đầu thập niên 80, nơi Robert Mugabe đã khởi sự tàn sát các thành phần nổi dậy. Mugabe nhờ thế cảm thấy được thả lỏng đồng thời không còn ngán bất cứ một nhà lãnh đạo nào ở Phi châu.

Cuốn sách của Heidi Holland về ”tiểu sử tâm lý” của Robert Mugabe rất hấp dẫn, bởi vì tác phẩm cho thấy những nét đặc trưng về cá thể và khía cạnh tâm thần của ”vai chính” đồng thời dẫn đưa người đọc vào sâu các lãnh vực xã hội, chính trị và văn hóa ở Zimbabwe nói riêng và Phi châu nói chung. Ngày nay Phi châu vẫn tiếp tục ”được” điều hành bới nhiều tay vốn có một quá trình đau thương, bi đát khả dĩ ảnh hưởng sâu đậm tới các hành động của họ. Như Robert Mugabe sinh trưởng trong nền thống trị thuộc địa khiến ông ta tự cảm thấy nhục nhã. Ông ta từng bị giam giữ trong ngục thất lâu dài, chịu đựng các cuộc tra tấn về thể chất và tâm lý. Trong lúc Robert ngồi tù, đứa con trai út bị chết nhưng ông không được phép về dự đám tang. Người bạn đời thân thiết, người vợ thủy chung - Sally - qua đời lại càng khiến ông ta cô đơn hơn nữa. Sau cuộc chiến tranh giải phóng, Robert Mugabe tiếp tục chịu đựng những nỗ lực của nhóm thiểu số da trắng nhằm đánh quị ông vĩnh viễn.

               

Mất khôn ngoan về phương diện tình cảm – Khi còn nhỏ, Robert Mugabe không chơi với đám trẻ khác, chỉ ngồi riêng lẻ với cuốn sách trên tay. Ông ta đã mang theo nỗi ham mê đọc sách vào trong tù, học không ngừng nghỉ để rồi sau đó ông đã thi đậu các cấp bậc với cả thảy 7 văn bằng đại học. Theo tác giả Heidi Holland đó là một trong những nguyên nhân khiến Mugabe thiếu đầu óc thực tế đối với thế giới chung quanh. Về phương diện tình cảm, Robert Mugabe không sáng suốt đủ, bởi vì ông ta có quá nhiều kinh nghiệm từ sách vở chứ không nhờ các hoạt động của một người bình thường.

Qua các cuộc phỏng vấn, tác giả Heidi Holland đã so sánh các kiểu phản ứng của Robert Mugabe với của một đứa trẻ chưa trưởng thành. Đó cũng là lý giải thông thường của các chế độ-apartheid về lý do người Phi châu không thể nắm quyền. Holland không đồng ý và cho đó là một biện luận mà thôi.

Robert Mugabe tiếp tục thống trị cho tới khi một người nào ”trên cơ” ngăn chận nổi đương sự. Trong nội bộ không ai tỏ ra đúng đắn. Mugabe vì thế vẫn làm những gì ông ta muốn.

               

Phê bình ông Nelson Mandela – Robert Mugabe ”ghen” với ông Nelson Mandela: ”Đàn em” ra tù như một vĩ nhân của thế giới và từ lúc đó làm mờ ”anh hai” Robert Mugabe về mọi mặt. Đây chính là lý do mà tác giả người Anh Christopher Hitchens đã viết trên The New York Times lời chỉ trích trực tiếp cựu tổng thống Nam Phi Nelson Mandela là đã không công kích mạnh mẽ Robert Mugabe. Ông Nelson Mandela là một trong số ít nhân vật mà Mugabe đã từng nghe theo. Đương kim tổng thống Nam Phi Thabo Mbeki không dám đứng lên phê bình trước Mugabe. Hậu quả bởi thế mà ông Thabo nay nhận được là cứ bốn người dân Zimbabwe lại một người rời bỏ quê hương để tha phương cầu thực hoặc tìm sự an toàn mà đa số đã chọn Nam Phi làm nơi tị nạn - tuy nhiên để rồi hiện xẩy ra những thảm kịch chủng tộc đẫm máu giữa những người dân da đen Nam Phi và ngoại kiều Zimbabwe.

               

Đã có thể tự ý ra đi – Nhưng có lẽ Robert Mugabe sẽ nghe một người nào khác chăng? Dựa trên những dẫn giải hữu lý trong sách của Holland, người ta có đủ căn bản để xác quyết rằng nữ hoàng Anh Elizabeth là người mà Robert Mugabe muốn nghe lời hơn cả - nhưng các nhân vật khác cũng có thể, như Tony Blair hay Gordon Brown hoặc một bạn cũ ở Na Uy như cựu thủ tướng Bonevik? Nếu như một trong những vị này vào thời của họ đã mang thông điệp đến cho cựu thù Ian Smith mà cũng một thông điệp khác cho Mugabe về một sự ẩn dật giá trị hay có thể một sứ mạng biểu tượng, hẳn Mugabe đã hoan hỉ rút lui. Ngoài ra cũng có thể áp dụng kế hoạch khác nữa như việc việc trừng phạt mà quốc tế đã áp dụng đối với Nam Phi xưa - hoặc là việc can thiệp quân sự của Liên hiệp Phi châu - nhưng hệ quả của các biện pháp ấy là gia tăng sự thống khổ cho quốc gia này.

               

Thực phẩm, thứ vũ khí chính trị - Robert Mugabe đã cưỡng bách các tổ chức viện trợ rút khỏi Zimbabwe và nắm trọn quyền kiểm soát, đặc biệt việc phân phối thực phẩm mà đương sự sử dụng như một thứ vũ khí chính trị để đối lại những lá phiếu và sự trung thành. Có bà mẹ nào hay người cha nào lại có thể bỏ phiếu chống lại quyền lực trong khi con mình đang bị đói? Zimbabwe hiện đứng trên bờ vực thẳm - quốc tế và Phi châu đã để mặc tình thế quá lâu. Robert Mugabe cảm thấy mình bị phản bội bởi những người da đen mà chính ông đã mang lại tự do cho họ và bởi những người da trắng nay quay sang ủng hộ đảng đối lập MDC.

               

Thôi thì những người thiện chí và hiếu hòa đành hy vọng rằng cả Phi châu lẫn bạn hữu của Phi châu đều tiếp thu được bài học hữu ích xuyên qua tiến trình này - và rằng lục địa này trong tương lai sẽ bớt ”hồ hởi phấn khởi” đón nhận các tay độc tài già nua, mỏi mệt và cô đơn.

 

Vien Dong Daily News

               


Nguồn: http://www.viendongdaily.com/tu-anh-hung-dan-toc-toi-bao-chua-MBvjF4D8.html
Bạn thích bài này?
Bookmark and Share

Ý kiến bạn đọc

Mã xác nhận

Quảng cáo

Nổi Bật Nhất

Quảng cáo
Quảng cáo
RAO VẶT VIỄN ĐÔNG
Quảng cáo
Quảng cáo
Sản phẩm - Dịch vụ

Có nên mua hàng rồi trả lại? (bài 3)

Lần trước chúng ta đã đề cập đến hai hình thức gian dối từ phía những khách hàng không lương thiện khi trả lại sản phẩm đã mua. Giới chủ nhân còn khám phá ra nhiều mánh khóe khác, không những vượt ra khỏi ranh giới luân lý đạo đức mà còn rõ ràng vi phạm pháp luật. Những hình thức đó, xin kể tiếp như sau

Mua hàng rồi có nên trả lại? (bài 2)

Bên cạnh những thiệt hại đương nhiên phải chấp nhận do khách trả lại hàng đã mua, giới bán lẻ còn chịu thiệt hại thêm do kẻ gian cố tình lợi dụng khe hở để trục lợi. Cùng với sự phát triển của kỹ thuật computer, photoshop, v.v. mánh khóe lừa gạt càng lúc lại càng tinh xảo hơn, cụ thể là ngụy tạo receipt

Hàng mua rồi có nên trả lại (bài 1)

Câu hỏi này ít khi được người mua hàng đặt ra, bởi vì chuyện đó đã trở thành một thông lệ, một việc làm đương nhiên nếu mình không thích hoặc hàng hóa bị hư hại, khiếm khuyết…. Đối với giới bán hàng, chuyện đó dường như không gây ra sứt mẻ hay thiệt hại gì đáng kể, bằng chứng là cửa hàng nào

Mua hàng giá rẻ qua đấu giá? (bài 2)

Thời buổi này không thể nói về thị trường mà không nói tới Internet. Với Internet, chúng ta có thể mua bán dễ dàng thuận tiện hơn rất nhiều. Người tiêu thụ còn có thể mua hàng bằng cách đấu giá qua Internet. Hiện nay, trên mạng có 2 loại đấu giá: Đấu giá theo lối bình thường như Ebay, và đấu giá theo kiểu “quái chiêu”

Mua bảo hiểm sức khỏe: HMO và PPO khác biệt thế nào?

Với Obamacare, mọi người giờ đây đều phải có bảo hiểm sức khỏe, bạn chắc cũng thế. Vậy, chương trình bảo hiểm của bạn là HMO hay PPO? Câu hỏi đó lẽ ra đã phải được trả lời trước khi chúng ta mua bảo hiểm. Nhưng thực ra, ít người quan tâm đến điều đó, bởi vì vấn đề nhiều khi được quyết định bởi một đơn vị khác,

Bảo hiểm Obamacare áp dụng với tôi như thế nào?

Những bài viết về bảo hiểm Obamacare trên báo Viễn Đông, và hiểu được khá nhiều. Nay xin hỏi về trường hợp của tôi, gia đình có 3 người, với tổng số Income trong nhà khoảng $75,000 một năm. Hai người đã mua bảo hiểm trong sở làm, chỉ còn tôi là chưa mua, bởi vì tôi làm self-employment.

Tìm hiểu Obamacare: Chương trình Silver Plan

Out-of-Expense: Bỏ tiền túi ra trả mất $115. Số tiền này được tính vào Out-of- Pocket Expense (OOP) được ấn định tối đa $6,400 một năm. Nếu coi OOP như một cái sô gom tiền, thì hôm nay ông đã bỏ vào đó được $115, còn lại $6,285 nữa.

Bảo hiểm y tế: Tìm hiểu Out of Pocket Expense (bài 3)

Để đánh giá một chương trình bảo hiểm sức khỏe, chúng ta không nên chỉ nhìn vào bảo phí, tức là số tiền phải bỏ ra để mua bảo hiểm hàng tháng, mà cần phải xét nhiều yếu tố khác như: Co-pay, deductible, co-insurance…. là những điều đã đề cập trong các bài trước.

Xem xét giá trị một chương trình bảo hiểm (bài 2)

Liên lạc bảo hiểm thì được biết, bảo hiểm không can thiệp mà ông phải tự trả 100% phí tổn đó, bởi vì ông chưa trả được chút nào trong số deductible một năm $2,000 cả. Đau lắm, nhưng hiểu ra, ông A đành bấm bụng trả tiền.

So sánh thiệt hơn giữa các chương trình bảo hiểm y tế (bài 1)

Khi mua sắm, chúng ta muốn mua được đồ rẻ nhưng phải là đồ tốt. Có vậy mới gọi là mua được giá hời. Chứ còn mua rẻ mà mua phải đồ xấu, thì gọi là “của rẻ của ôi” là điều chẳng ai muốn. Khi đắn đo mua một chương trình bảo hiểm sức khỏe cũng vậy, chúng ta không chỉ chú trọng tới bảo phí,
Quảng cáo