Vũ Hằng/Viễn Đông
Loại bỏ bóng tròn có dây tóc vốn tiêu hao nhiều điện lại không bền, chúng ta nên chọn bóng tuýp hoặc bóng xoắn với ánh sáng màu trắng xanh, thích hợp cho việc chiếu sáng trong nhà, bên cạnh khả năng tiết kiệm điện rất đáng kể. Tuy nhiên, giữa bóng tuýp và bóng xoắn, mỗi thứ lại có một ưu điểm riêng phù hợp với từng vị trí khác biệt.
Giữa đèn tuýp và đèn xoắn, dùng cái nào?
Đèn xoắn thực chất là một biến thể của đèn tuýp, có cơ chế hoạt động tương đương: Dòng điện đi qua đèn sẽ kích thích thủy ngân phát ra tia tử ngoại; tia tử ngoại kích thích bột huỳnh quang tráng ở thành ống để phát ra ánh sáng. Vì thế cả hai loại bóng này đều có tên là đèn huỳnh quang (fluorescent). Do hình thể thu gọn, bóng xoắn được thêm chữ nén, gọi là bóng huỳnh quang nén, tên tắt là Compact Fluorescent (CFL). Nhưng bóng xoắn có nhiều ưu điểm so với bóng tuýp. Chẳng hạn, bột huỳnh quang dùng trong đèn xoắn phẩm chất cao hơn, làm tăng hiệu quả và độ bền, phát ra ánh sáng “thật” hơn. Thêm nữa, ánh sáng do đèn xoắn phát ra thì ổn định, chứ không nhấp nháy (flicker) như ánh sáng đèn tuýp.
Thế nhưng dù có ưu điểm như thế, bóng xoắn cũng không hoàn toàn thay thế được bóng tuýp. Nếu không biết sử dụng đúng cách thì rốt cuộc, bóng xoắn chẳng mang đến bao nhiêu lợi ích, mà có thể lại làm bạn hao tốn điện hơn.
Bóng xoắn rất đắc dụng ở những vị trí sau:
- Tại những nơi vốn dùng đèn chùm trang trí như phòng khách, đèn ngủ... bạn có thể thay thế đèn tròn bằng loại bóng xoắn có ánh sáng vàng không kém huyền ảo, nhưng tiết kiệm điện nhiều hơn.
- Những nơi có không gian hẹp như cầu thang, nhà vệ sinh, hàng hiên…. Nếu không cần thiết, bạn có thể chọn loại bóng xoắn có công suất thấp để đỡ tốn điện mà vẫn đủ sáng.
- Đặc biệt, với luồng sáng ổn định, không nhấp nháy, đèn xoắn được ưa chuộng trong những phòng có quạt máy thổi vù vù làm không khí giao động. Vì thế, người ta thích dùng đèn xoắn làm đèn bàn học, đèn đọc sách cho đỡ nhức mắt, đỡ buồn ngủ.
- Khuyết điểm của đèn xoắn là “tăng phô” khá nhạy cảm trước những biến đổi của dòng điện, nên bóng xoắn dễ “cháy” nếu nguồn điện không ổn định hoặc bị bật tắt liên tục trong khoảng thời gian ngắn. Nếu ở “đui” đèn có ghi độ dao động về hiệu số điện thế, thì nên mua những bóng nào có độ dao động lớn (thí dụ: bóng đèn có ghi độ dao động trong khoảng 100 volt – 120 volt, tốt hơn là bóng đèn chỉ ghi 110 volt).
- Bóng xoắn vốn là bóng tiết kiệm điện, nhưng không phải bất cứ thương hiệu nào cũng có giá trị như nhau. Những loại rẻ tiền quá sẽ không bền, và hiệu quả tiết kiệm không cao.
Những vị trí thuận lợi của đèn tuýp:
Đèn tuýp được sử dụng rộng rãi tại tư gia, văn phòng, nhà máy sản xuất do những đặc điểm sau:
- Vùng tỏa sáng rộng: Chẳng hạn, để thắp sáng một gian phòng rộng 12 feet, dài 18 feet, cao 9 feet, chúng ta có thể dùng 1 bóng đèn thước hai là đủ. Nếu dùng đèn xoắn thì phải lắp 4 bóng mới có được lượng ánh sáng tương đương. Tổng cộng lại, giá 4 bóng đèn xoắn còn nhiều hơn một bóng tuýp. Xem ra trong trường hợp này, dùng bóng đèn xoắn để tiết kiệm mà thực ra chẳng tiết kiệm gì cả.
- Nên dùng bóng tuýp cỡ T8 hoặc T5. Đây là những loại bóng tuýp hiện đại, tiêu thụ điện giảm 50%, thủy ngân giảm 10 lần, lưu huỳnh giảm 50%, so với loại bóng tuýp cũ T8.
- Tránh lắp đặt đèn ống tuýp ở những nơi mưa gió, ẩm ướt. Nếu lắp đặt ngoài trời, nên mua loại đèn có chụp kín để bảo vệ các mạch điện ở đui bóng.
Tóm tắt, bóng huỳnh quang - dù là bóng tuýp hay bóng xoắn - tiện lợi hơn rất nhiều so với bóng tròn cổ điển ngày trước. Xin lấy một thí dụ cụ thể, một bóng xoắn công suất 14 watt có thể phát sáng tương đương 1 bóng tròn 60 watt, tiết kiệm cho chúng ta đến 75% số điện. Tính ra tiền thì thay vì phải trả hóa đơn điện 100 Mỹ kim nếu dùng bóng tròn, mình chỉ phải trả có 25 Mỹ kim thôi nếu dùng bóng tuýp hoặc bóng xoắn. Tuy nhiên, vì bóng tròn và bóng xoắn sử dụng thủy ngân, là một chất độc hại đối với môi trường, chúng ta phải đặc biệt thận trọng khi liệng bỏ bóng vỡ hoặc bóng cháy để khỏi làm tổn hại môi sinh. Đó là điều cần lưu ý để bóng huỳnh quang thực sự góp phần cải tiến thế giới của chúng ta.
Vuhang231@yahoo.com