50 ngàn công chức cấp cao đối diện nguy cơ sa thải, cả nước Mỹ đứng ngồi không yên: Chuyện gì đang xẩy ra đây?

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang lên kế hoạch nới lỏng quy định kỷ luật, thậm chí chính sách sa thải, đối với các công chức sự nghiệp giữ vị trí cấp cao trong bộ máy liên bang. Động thái được cho là có thể ảnh hưởng tới khoảng 50 ngàn nhân sự chủ chốt.

U.S. Office of Personnel Management (OPM) - cơ quan phụ trách quản lý lực lượng lao động liên bang - dự kiến sẽ ban hành quy định cuối cùng trong thời gian tới, trong đó tạo ra một nhóm phân loại mới dành cho các công chức cấp cao - những người có nhiệm vụ trọng tâm là triển khai và thực thi chính sách của chính quyền. Những nhân sự thuộc nhóm này sẽ không còn được hưởng các cơ chế bảo vệ việc làm vốn đã tồn tại hàng chục năm.

Trong khi các quan chức do tổng thống bổ nhiệm được xem là nhân sự “làm việc theo ý chí” và phục vụ theo quyết định của tổng thống, công chức lâu nay vẫn được bảo vệ, bao gồm quyền kháng cáo các quyết định sa thải, đình chỉ hoặc kỷ luật lên một hội đồng độc lập. Tuy nhiên, theo quy định mới, những người thuộc nhóm phân loại mới sẽ không còn quyền này.

Thay đổi nói trên là một phần trong nỗ lực cải tổ sâu rộng bộ máy liên bang và thu hẹp quy mô lực lượng lao động chính phủ của Tổng thống Donald Trump. Được thúc đẩy bởi quan điểm lâu nay của ông Trump rằng một “nhà nước ngầm” đang cản trở chương trình nghị sự, các quan chức chính trị cấp cao đã đóng cửa nhiều chương trình chính phủ, sa thải hàng nghìn nhân viên và đề nghị các gói nghỉ việc tự nguyện.

Theo OPM, quy định mới nhằm xử lý những công chức bị cho là cản trở việc thực thi các chính sách của Tổng thống Trump. OPM cho biết nhóm phân loại mới áp dụng cho các vị trí cấp cao.

Tuy nhiên, có ý kiến lo ngại rằng cố vấn của ông Trump có thể sử dụng quy định mới như cái cớ để loại bỏ những nhân viên có quan điểm chính trị trái ngược. Một số lãnh đạo công đoàn cảnh báo chính quyền có thể tìm cách mở rộng đáng kể số lượng nhân sự bị xếp vào nhóm phân loại mới.

Theo OPM, khoảng 50 ngàn nhân viên có thể bị ảnh hưởng bởi thay đổi này chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số 2.3 triệu công chức dân sự của chính phủ liên bang Mỹ.

Các cải cách công vụ được ban hành từ thế kỷ XIX đã biến việc làm trong chính phủ liên bang từ một hệ thống chia rẽ sang đội ngũ công chức chuyên nghiệp. OPM khẳng định chính quyền sẽ không kỷ luật nhân viên dựa trên đảng phái chính trị, cũng không hỏi họ từng làm việc cho ai, và nhấn mạnh quy định mới không nhằm tạo cơ sở cho các đợt sa thải hàng loạt.

Theo OPM, các cơ quan liên bang hiện đã lập danh sách những vị trí đủ điều kiện để đưa vào nhóm phân loại mới. Danh sách đầy đủ dự kiến sẽ được hoàn tất trong vòng 30 ngày sau khi quy định được ban hành. Sau đó, Tổng thống Trump được cho là sẽ ký một sắc lệnh hành pháp để đưa ra tuyên bố chính thức.

Năm ngoái, Government Accountability Project và National Active and Retired Federal Employees Association đã đệ đơn kiện chính quyền Trump sau khi ông ký sắc lệnh dẫn tới quy định sắp được ban hành. Các tổ chức này cho rằng động thái của chính quyền phớt lờ đạo luật năm 1978, vốn bảo vệ việc làm của công chức.

“Điều này sẽ khiến chính quyền dễ dàng can thiệp tới công việc của các công chức, những người đang cố gắng đảm bảo sự đúng đắn trong quá trình xây dựng chính sách,” bà Love Rutledge, đại diện công chức liên bang, nhận định.

TH