Bão đóng cửa trường công lập càn quét Texas: Hàng trăm ngôi trường bị xóa tên, cộng đồng người Việt tại Houston đứng trước nhiều xáo trộn

Làn sóng đóng cửa các trường học công lập đang lan rộng với tốc độ chưa từng có trên khắp tiểu bang Texas, tạo ra một cuộc khủng hoảng giáo dục trầm trọng chưa từng thấy. Ngay cả những ngôi trường danh giá đạt xếp hạng A – vốn được xem là niềm tự hào của cộng đồng và là sự bảo chứng cho chất lượng giảng dạy đỉnh cao – giờ đây cũng không còn nằm trong khu vực an toàn. Đối với cộng đồng người Việt đông đảo đang sinh sống và làm việc tại khu vực đại đô thị Houston, nguy cơ con em phải chuyển trường, xáo trộn lịch sinh hoạt và thay đổi môi trường học tập đang trở thành mối lo ngại hàng đầu.

Làn sóng đóng cửa kỷ lục càn quét các khu học chánh

Theo báo cáo chi tiết từ tổ chức Our Schools Our Democracy, kể từ năm học 2023-2024 đến nay, đã có hơn 170 trường công lập truyền thống và trường học theo mô hình hợp đồng (charter schools) trên toàn tiểu bang Texas bị đóng cửa hoặc đưa vào danh sách xem xét giải thể. Tốc độ của tiến trình này đang gia tăng theo mức độ báo động: số lượng trường bị đóng cửa đã tăng hơn gấp đôi từ 22 trường trong giai đoạn 2024 lên 50 trường vào năm 2025. Đáng lo ngại hơn cả, chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2026, chính quyền các khu học chánh đã bỏ phiếu thông báo đóng cửa thêm ít nhất 55 cơ sở giáo dục khác.

Sự sụt giảm này không phân biệt vị trí địa lý hay thành tích học tập. Trong số các trường bị duyệt đóng cửa, có hơn 20 cơ sở từng đạt xếp hạng A theo hệ thống đánh giá nghiêm ngặt của Cơ quan Giáo dục Texas (TEA). Nhìn vào bản đồ phân bố, khu vực đại đô thị Houston là nơi chịu đòn đau nặng nề nhất với 32 cơ sở giáo dục bị ảnh hưởng, theo sau là khu vực San Antonio với 23 cơ sở. Việc các trường điểm bị xóa tên đã giáng một đòn mạnh vào niềm tin của phụ huynh đối với hệ thống giáo dục công lập địa phương.

Nguyên nhân sâu xa: Khủng hoảng ngân sách và hệ lụy sau đại dịch

Phân tích về nguyên nhân dẫn đến làn sóng giải thể hàng loạt này, các chuyên gia giáo dục chỉ ra rằng sự kết hợp giữa áp lực lạm phát, sụt giảm dân số đi học và sự cạn kiệt của các nguồn hỗ trợ khẩn cấp đã tạo ra một khoản thâm hụt tài chính khổng lồ. Trong giai đoạn đại dịch COVID-19, các trường công lập nhận được nguồn hỗ trợ lớn từ quỹ cứu trợ liên bang (ESSER). Tuy nhiên, khi nguồn tiền này chính thức hết hạn, các khu học chánh phải tự xoay xở trong bối cảnh chi phí vận hành, trả lương giáo viên và bảo trì cơ sở vật chất tăng cao do lạm phát leo thang.

Bên cạnh đó, việc cơ quan lập pháp tiểu bang không tăng mức phân bổ ngân sách cơ bản trên mỗi học sinh đã đẩy nhiều khu học chánh vào thế chân tường. Bà Carrie Griffith, Giám đốc điều hành của tổ chức Our Schools Our Democracy, nhận định cay đắng: "Đây tuyệt đối không phải là sự thất bại cục bộ của riêng từng ngôi trường hay từng quản lý. Đây là một xu hướng khủng hoảng tài chính mang tính hệ thống trên toàn tiểu bang Texas, nơi mà ngân sách giáo dục không được đền đáp tương xứng với nhu cầu thực tế."

HISD và tâm điểm khủng hoảng tại khu vực Houston

Khu học chánh độc lập Houston (HISD) – khu học chánh lớn nhất tiểu bang Texas và là nơi tập trung đông đảo con em người Việt theo học – đang là tâm điểm của đợt cắt giảm này. Thống kê mới nhất cho thấy HISD đã ghi nhận mức sụt giảm kỷ lục 7,900 học sinh so với năm học trước. Trong số những em nghỉ học hoặc chuyển đi, có gần 4,000 học sinh thuộc diện nhập cư mới đến Mỹ. Sự biến động dân số này đã làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc tài chính dựa trên sĩ số của khu học chánh.

Một ví dụ điển hình cho sự xáo trộn này là trường Las Americas Newcomer School – một cơ sở giáo dục chuyên biệt từng hỗ trợ đắc lực cho các học sinh nhập cư và tị nạn mới qua Mỹ hòa nhập môi trường. Do sĩ số giảm sút nghiêm trọng, trường đã buộc phải sáp nhập vào Jane Long Academy. Chưa dừng lại ở đó, ban lãnh đạo HISD hiện đã trình đề xuất đóng cửa thêm 12 trường học nữa bắt đầu từ năm học 2026-2027. Điều này khiến áp lực đè nặng lên các phụ huynh khi khoảng cách di chuyển từ nhà đến trường mới có thể tăng thêm từ 3 đến 5 miles (tương đương 5 đến 8 km), gây tổn thất lớn về thời gian và chi phí đi lại ($).

Lời khuyên cho cộng đồng phụ huynh người Việt

Trước làn sóng đóng cửa trường học đang diễn ra dồn dập tại các khu học chánh lớn như Houston, Aldine, Fort Bend hay Spring ISD – những khu vực có mật độ người Việt sinh sống cao – các chuyên gia giáo dục khuyến cáo phụ huynh cần chủ động cập nhật thông tin. Việc theo dõi sát sao các thông báo chính thức từ khu học chánh, đăng ký tham gia các buổi họp phụ huynh (School Board Meetings) và đóng góp ý kiến là điều vô cùng cần thiết để bảo vệ quyền lợi học tập của con em mình.

Nếu ngôi trường hiện tại của con bạn nằm trong danh sách nguy cơ đóng cửa, hãy chuẩn bị sẵn các phương án dự phòng như tìm hiểu về các trường lân cận, quy trình đăng ký xe bus đưa đón hoặc nghiên cứu các chương trình học chuyển tiếp. Sự chủ động của cha mẹ sẽ giúp các em học sinh giảm bớt sốc tâm lý khi phải chia tay thầy cô, bạn bè và chuyển sang môi trường học tập hoàn toàn mới.

Bình luận: Việc ngay cả những ngôi trường đạt chuẩn A cũng phải đóng cửa vì thiếu hụt tài chính là lời cảnh báo nghiêm trọng về bài toán ngân sách giáo dục tại Texas, đòi hỏi chính quyền tiểu bang phải sớm có giải pháp tháo gỡ căn cơ thay vì đẩy gánh nặng xáo trộn lên vai học sinh và phụ huynh.