Chuyện gì xảy ra với cơ thể con người khi bình oxy đột ngột hết trên đỉnh Everest?

Đỉnh Everest sừng sững ở độ cao 29,029 feet so với mực nước biển là ranh giới tự nhiên nơi bầu khí quyển loãng đến mức khắc nghiệt. Tại đây, áp suất khí quyển chỉ bằng khoảng một phần ba so với mực nước biển, làm cho các phân tử oxy bị phân tán thưa thớt trong không khí. Khi một nhà leo núi đặt chân lên vùng tử thần, tức là khu vực từ độ cao 26,246 feet trở lên, cơ thể con người không còn khả năng thích nghi sinh lý lâu dài. Mỗi nhịp thở chỉ cung cấp lượng oxy bằng khoảng một phần ba so với điều kiện thông thường ở vùng đồng bằng, buộc toàn bộ hệ thống cơ thể phải hoạt động ở mức công suất tối đa chỉ để duy trì sự sống cơ bản trong bối cảnh ngặt nghèo này.

Cú sốc đầu tiên của hệ tuần hoàn

Ngay trong những giây phút đầu tiên khi nguồn oxy nhân tạo bị cắt đứt hoàn toàn, hệ tuần hoàn lập tức phát tín hiệu báo động đỏ. Tim phải đập dồn dập với tốc độ cực cao để huy động từng giọt máu ít ỏi còn lại, cố gắng bơm đi nuôi các cơ quan trọng yếu như não bộ và tim mạch. Hơi thở trở nên dồn dập, gấp gáp, ngực phập phồng mạnh mẽ nhưng không thể bù đắp nổi sự thiếu hụt nghiêm trọng của dưỡng khí. Huyết áp bắt đầu dao động mạnh, trong khi các mạch máu ngoại vi co lại để ưu tiên dồn máu cho trung tâm cơ thể.

Cảm giác choáng váng, hoa mắt và buồn nôn ập đến gần như tức thì, khiến tầm nhìn thu hẹp lại và thế giới xung quanh như chao đảo trong một màn sương mờ đục. Sự thiếu hụt lưu lượng máu giàu oxy đẩy nhịp tim vào trạng thái quá tải, làm gia tăng nguy cơ suy tim đột ngột ngay trên địa hình hiểm trở. Các nhà thám hiểm thường mô tả đây là thời điểm họ cảm thấy sự sống đang trôi tuột qua từng kẽ tay chỉ trong vòng vài nhịp thở đầu tiên không có sự hỗ trợ của bình khí.

Sự cạn kiệt năng lượng của não bộ

Não bộ là cơ quan tiêu thụ lượng oxy lớn nhất trong cơ thể và cũng là nơi chịu tổn thương đầu tiên khi dưỡng khí cạn kiệt. Chỉ sau chưa đầy một phút thiếu hụt oxy trầm trọng, khả năng tư duy logic, tính toán và xử lý tình huống của nhà leo núi suy giảm nghiêm trọng. Những quyết định mang tính sống còn trên địa hình hiểm trở bỗng chốc trở nên mờ hồ và sai lầm. Người leo núi có thể mất khả năng định hướng, không còn nhận ra đâu là lối đi an toàn, thậm chí lúng túng trước những thao tác đơn giản nhất với trang thiết bị mang theo bên mình.

Sự thiếu hụt oxy khiến các tế bào thần kinh chết dần từng giây, tạo ra một trạng thái lú lẫn sâu sắc và bất lực hoàn toàn về mặt nhận thức. Tình trạng này khiến các nhà leo núi mất đi khả năng tự bảo vệ mình, không thể tự kết nối lại dây thừng hoặc ra hiệu cứu hộ cho các đồng đội đi cùng. Sự trì trệ của hệ thần kinh trung ương cũng làm tê liệt khả năng phản xạ, biến một người từng rất giàu kinh nghiệm thành một nạn nhân bất động trước những thay đổi thời tiết đột ngột.

Hành vi bất thường và hiện tượng tự cởi quần áo

Càng để lâu trong tình trạng cạn kiệt oxy, cơ thể càng rơi vào những trạng thái tâm lý và hành vi kỳ quái do ảo giác chi phối. Rất nhiều nhà leo núi trong tình trạng thiếu oxy nặng ở vùng tử thần thường có biểu hiện tự ý cởi bỏ găng tay, mũ áo hoặc thậm chí lột sạch quần áo dù đang ở giữa nhiệt độ âm sâu thẳm. Hiện tượng này xảy ra do sự rối loạn nghiêm trọng của trung tâm điều hòa thân nhiệt trong não, khiến cơ thể phát tín hiệu giả mạo là đang bị nóng bừng bức bối. Môi, móng tay và các đầu ngón tay nhanh chóng chuyển sang màu xanh tím do thiếu máu cục bộ nghiêm trọng.

Hành vi lột đồ trong thời tiết giá lạnh âm 58 độ F này đẩy nhanh quá trình hạ thân nhiệt, khiến nạn nhân chìm vào giấc ngủ vĩnh viễn chỉ trong thời gian ngắn. Đây là một trong những nghịch lý đáng sợ nhất của hiện tượng thiếu oxy trên cao, nơi bản năng sinh tồn bị đánh lừa bởi chính những rối loạn thần kinh sâu sắc bên trong cơ thể. Sự kết hợp giữa hạ thân nhiệt và ngạt khí tạo ra một cái bẫy sinh học chết người đối với bất kỳ ai đánh mất nguồn cung cấp oxy dự phòng.

Bình luận: Việc mất đi nguồn oxy dự phòng trên đỉnh Everest không chỉ là một sự cố kỹ thuật đơn thuần mà thực chất là một bản án tử hình được thi hành với tốc độ chóng mặt, minh chứng cho sự bất lực của con người trước sự khắc nghiệt tột cùng của tự nhiên.