Khi “Autopen” trở thành… quyền lực tối cao của 4 năm Dân Chủ: Joe Biden, Autopen và chiếc ghế nóng trong Nhà Trắng

Photo by AronPW on Unsplash

Chính trường Mỹ lại thêm một lần cập nhật bộ từ vựng: “autopen”, “vô hiệu”, “suy giảm nhận thức”, và “điều hành chỉ đạo bằng máy”. Gần đây, House Committee on Oversight and Accountability do phía Cộng hòa kiểm soát đã phát hành một báo cáo 93 trang khẳng định rằng các lệnh ân xá và giảm án được ký dưới thời Joe Biden “vô hiệu về mặt pháp lý” vì… được ký bằng máy autopen và Tổng thống bị cáo buộc có tình trạng “suy giảm nhận thức nghiêm trọng”.

Thật là một tác phẩm chính trị kỳ bí: thay vì kẻ thù ngoại bang, thay vì phe đối lập chiếm đa số hay thao túng truyền thông, lần này cái cỗ máy autopen – thứ vốn chỉ nằm trong kho đồ văn phòng – được đặt vào vị trí quyền lực tối cao. Có lẽ từ nay sẽ có thêm thuật ngữ: “Tổng thống Autopen”.

1. Cỗ máy ký tên thay con người – hay con người ký tên thay cỗ máy?

Ủy ban khẳng định: “mọi văn kiện ký bằng autopen đều vô hiệu.” Thử hình dung: mọi quyết định ân xá mà người ta tưởng là của Tổng thống – đều chỉ là “phím Enter” của máy. Và nếu như thế thì… ai đang nhấn cái phím đó? Nói rõ hơn: nếu một người đang được cho là mất khả năng nhận thức đầy đủ mà vẫn “ký” thì hiển nhiên quyền lực thực sự đã đi đâu? Vậy là không chỉ người đứng đầu được xem xét lại – mà cả cấu trúc quyền lực quanh ông cũng bị soi gương.

Điều trớ trêu hơn là Ủy ban không tìm ra bằng chứng rằng ai đó đã “ký thay” Biden. Nhưng họ vẫn kết luận autopen = vô hiệu. Hay nói cách khác: “Chúng tôi không nhìn thấy ai giật dây, nhưng chúng tôi nhìn thấy cái máy.”

2. “Suy giảm nhận thức” – lời tố cáo mang tính cách mạng

Nhắc đến luận điểm “suy giảm nhận thức nghiêm trọng” – có lẽ đây là lời tố cáo mạnh mẽ nhất dành cho một tổng thống còn tại nhiệm cách đây không lâu. Nó không chỉ nói rằng ông Biden có thể không còn tự mình đưa ra quyết định, mà còn rằng “các phụ tá” đã che giấu tình trạng đó. Bác sĩ riêng, trợ lý hàng đầu, đến cả hội đồng y khoa thủ đô đều được mời “vào vòng điều tra”.

Chuyện này không chỉ về lệnh ân xá – mà về niềm tin của người dân vào người đứng đầu quốc gia. Một khi bạn nghi rằng tổng thống “không điều hành” mà máy ký thay, niềm tin chính trị sẽ lung lay.

3. Ân xá – khi quyền lực không còn bị buộc bởi luật lệ

Biden từng ân xá hoặc giảm án hơn 4,245 người – con số kỷ lục trong lịch sử. Mục tiêu của ông: “bảo vệ họ khỏi các cuộc điều tra mang động cơ chính trị”. Nhưng Ủy ban lại nói: quá trình đó thiếu minh bạch, thiếu chuỗi hồ sơ cho thấy ông “chủ động” ra quyết định. Họ chỉ ra các trường hợp giúp người thân, đồng minh – và đặc biệt nhấn mạnh trường hợp có tội phạm bạo lực như Marvin Gabrion vẫn được giảm án.

Nếu lời kết là: “autopen thì vô hiệu”, vậy hàng nghìn quyết định ân xá kia—liệu có nên được xem xét lại? Ủy ban dường như đề nghị điều đó. Nhưng các chuyên gia chỉ ra: chưa từng có tiền lệ pháp lý nào để đảo ngược ân xá tổng thống.

4. Thông điệp gửi chính trị và công chúng

Đối với người ủng hộ Biden: Đây là cú đòn chính trị tinh vi — khi đối thủ không thể đánh ông về chính sách, họ đập vào năng lực cá nhân, sức khoẻ tinh thần và giờ là quyền lực ký tên.

Đối với người phản đối ông: Báo cáo là “bằng chứng” rằng quyền lực tổng thống có thể bị lơ là, bị thả nổi, chỉ còn là hình thức – và một chiếc máy có thể thay thế con người… (và vậy quyền lực thực sự đang ở đâu?).

Đối với người dân nói chung: Niềm tin vào việc người đứng đầu quốc gia đang thực sự điều hành có vẻ bị lung lay. Khi hình ảnh tổng thống là người ký tên qua máy, thì quyền lực có còn là “của dân, do dân, vì dân”?

5. Mỉa mai thời đại “ký tên thần tốc”

Vâng, chúng ta sống trong thời đại mà tổng thống có thể ký tên chỉ bằng một cái chạm phím – hoặc một cỗ máy nhấn hộ. “Autopen” giờ đây không chỉ là thiết bị văn phòng – mà là biểu tượng cho “chữ ký quyền lực”. Liệu trong vài năm tới, chúng ta sẽ hỏi: liệu tổng thống còn phải xuất hiện? Hay chỉ còn ký tên và livestream phát biểu?

Và thật trớ trêu: khi máy ký thay con người, thì cái mách nước cuối cùng chỉ là… người ta phạt máy? Hay phạt người lái máy? Hoặc phạt người quyết định đưa máy vào Chủ Tịch?

--

Báo cáo Ủy ban Giám sát không chỉ là cáo buộc về vi phạm pháp luật – nó là cuộc tranh luận sâu sắc về quyền lực, minh bạch và tính hợp pháp của tổng thống trong thời hiện đại. Khi một khối lượng khổng lồ các quyết định hành pháp được ký bằng autopen, điều chúng ta đang chứng kiến không đơn giản là “ký tên bằng máy” – mà là “quyền lực ký tên” đang bị đặt lại câu hỏi: Ai ký? Ai ra quyết định? Ai chịu trách nhiệm?

Trong báo cáo cuối cùng gửi Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi, Ủy ban Giám sát Hạ viện do Đảng Cộng hòa kiểm soát cho rằng các lệnh ân xá và giảm án của cựu Tổng thống Joe Biden ký bằng máy autopen là vô hiệu, do “sự suy giảm nhận thức nghiêm trọng” khiến ông có thể không còn tự mình đưa ra quyết định. Ủy ban kêu gọi Bộ Tư pháp điều tra và xem xét truy tố một số phụ tá cấp cao của Biden.

Và như vậy, cái máy không chỉ ký tên – nó ký tên cho một thời đại mà người ta bắt đầu nghi rằng quyền lực có thể… autopen hóa.

HQ