Vì sao Mỹ thả 1 tỷ con ruồi ra môi trường nhưng cả nước sản xuất hết công suất vẫn không đủ nhu cầu?

Chính phủ Mỹ vừa tiến hành thả con ruồi vô sinh thứ 1 tỷ tại tiểu bang Texas - nơi có ngành chăn nuôi trị giá $31 billion - nhằm ngăn chặn ấu trùng ruồi vít Tân Thế giới. Đây là loài ký sinh có thể gây thiệt hại $2.5 billion chỉ riêng tại khu vực Tây Nam nước này. Số ruồi vô sinh này được sản xuất tại các cơ sở ở Mexico và Panama nhằm ngăn loài giòi ký sinh ăn thịt động vật tiếp tục lây lan diện rộng.

Loài ruồi vít Tân Thế giới đẻ trứng trên động vật máu nóng, bao gồm cả con người. Ấu trùng ký sinh trên vật chủ, có thể gây nhiễm trùng và tử vong cho vật nuôi lẫn con người nếu không được phát hiện kịp thời. Ruồi vít từng được coi là đã bị xóa sổ khỏi Mỹ, Mexico và phần lớn Trung Mỹ từ nhiều thập kỷ trước nhưng xuất hiện trở lại vào năm 2023 và lan dần về phía bắc nước này.

Nguy cơ bùng phát dịch bệnh và tốc độ lây lan chóng mặt

Đến tháng 6, Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) xác nhận những ca đầu tiên tại Mỹ sau nhiều năm vắng bóng. Nước này ghi nhận tổng cộng 48 ca nhiễm, gồm 30 ca trong tháng 6, 14 ca trong tháng 7 và 4 ca trong tháng 8. Kết quả này trái ngược với những dự đoán hồi đầu tháng 6 rằng các đàn gia súc của Mỹ sẽ bị tàn phá nặng nề và phải mất cả thập kỷ mới có thể phục hồi hoàn toàn.

Tuy nhiên, giới khoa học cảnh báo ruồi vít có tốc độ sinh sản cực kỳ nhanh chóng trong điều kiện tự nhiên thuận lợi. Một con cái có thể đẻ tới 3.000 trứng trong vòng đời khoảng 21 ngày. Vào năm 1971, Mỹ chỉ ghi nhận 473 ca nhiễm nhưng chỉ một năm sau, con số đã tăng lên gần 100.000 động vật bị lây nhiễm bệnh.

Chiến lược sinh học và bài toán thiếu hụt nguồn cung

Để tiêu diệt triệt để loài ruồi vít này, các nhà khoa học nuôi ruồi với số lượng lớn trong phòng thí nghiệm, làm chúng vô sinh bằng bức xạ rồi thả vào vùng có dịch. Ruồi cái hoang dã chỉ giao phối một lần trong đời. Khi giao phối với ruồi đực vô sinh, chúng không thể sinh sản và quần thể ruồi sẽ dần suy giảm số lượng theo thời gian.

Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ cho biết hiện nước này cần khoảng 400-500 triệu con mỗi tuần, trong khi cơ sở tại Panama chỉ có công suất 100 triệu con/tuần. Nhà máy mới tại Mexico cũng dự kiến đạt 100 triệu con/tuần. Một nhà máy khác đang được xây dựng tại Texas, dự kiến sản xuất 100 triệu con/tuần vào cuối năm 2027 và tăng thêm 300 triệu con/tuần vào cuối năm 2028.

Công nghệ tương lai và nỗ lực bảo vệ ngành chăn nuôi

Mỹ đồng thời đang thử nghiệm Novofly, công nghệ tiên tiến tạo ra ruồi đực biến đổi gene. Do khoảng một nửa số ruồi được sản xuất hiện nay là ruồi cái, việc chỉ tạo ra ruồi đực có thể giúp tăng gấp đôi công suất hữu ích cho chiến dịch. Tháng 1 vừa qua, USDA cũng triển khai chương trình trị giá $100 million nhằm hỗ trợ các công nghệ giúp gia tăng sản lượng ruồi vô sinh.

Bình luận: Cuộc chiến chống loài ruồi vít bằng công nghệ sinh học cho thấy sự chủ động của Mỹ trong việc bảo vệ an ninh nông nghiệp trước những rủi ro sinh thái khó lường.