Friday, 20/07/2018 - 11:26:46

Nghề đóng ghe xuồng bán cho du khách



Một phụ nữ làm nghề trét chai cho ghe xuồng. (Thanh Niên)

ĐỒNG THÁP - Làng nghề đóng ghe, xuồng ở xã Long Hậu, huyện Lai Vung hình thành từ xóm rạch Bà Đài, ấp Long Hòa. Nhờ có nhiều thợ khéo tay, khắp nơi đến đặt hàng, ghe xuồng Long Hậu trở thành thương hiệu có tiếng ở miền Tây.

Năm nay 60 tuổi, ông Nguyễn Văn Tốt cho biết ông tổ của nghề đóng ghe xuồng Long Hậu là ông Phạm Văn Thuôn, dân trong vùng gọi là ông Sáu Xuồng Cui. Đó là ông cố ngoại của ông, định cư ở xóm này khoảng hơn 100 năm trước.

Nghe kể lại, ngày xưa ông khởi nghiệp bằng nghề đóng xuồng cui, loại xuồng nhỏ dùng để đi giăng câu, giăng lưới trên đồng ruộng, kinh rạch. Ngoài ra ông Sáu cũng là ông tổ của chiếc ghe tam bản vùng Long Hậu.

Theo nghề từ năm 15 tuổi, ông Tốt cho biết sau năm 1975, có lúc xuồng cui Bà Đài tưởng chừng bị mai một, nhưng gia đình ông đã cố gắng phục hồi.

Ông Tốt mô tả với báo Thanh Niên, “Xuồng cui Bà Đài có đặc điểm bửng thon, tấm chỉ hạ thấp nên đẹp hơn kiểu xuồng cui Long Xuyên. Then xuồng đóng liền gần với bửng, khác với xuồng ba lá phải đóng xa bửng. Xuồng cui có bổ chèo, được gắn hai áp khẩu ở cong đầu tiên. Áp khẩu có nhiệm vụ vịn chắc cột chèo. Còn xuồng ba lá cột chèo gắn vô then không dằn áp khẩu, then được ngàm vô đầu cong.”
 

Ông Nguyễn Văn Tốt chế tác ghe xuồng mô hình, góp phần giữ nghề. (Thanh Niên)

Theo ông Tốt thì xuồng cui Bà Đài đóng theo nguyên tắc số lẻ 7 lá hoặc 5 lá, dân trong nghề gọi là “vỏ dưa.” Các loại ghe xuồng khác, ngoại trừ xuồng ba lá, thì khách hàng đặt theo “hoành,” tức kích thước chiều ngang. Người thợ căn cứ vào đó mà tính số lượng “vỏ dưa” là 5 hay 7 hoặc 9, 13. v.v. Nhưng số vỏ dưa ghép lại không được nhiều quá, vì ghe sẽ không chắc. Trong đó, công đoạn dằn cong là quan trọng nhất. Vì bộ cong có khả năng cố định thân xuồng, chống đỡ sức ép của nước từ bên ngoài vào, đồng thời giữ cho xuồng không bị biến dạng.

Cư dân vùng sông nước quan niệm chiếc xuồng, chiếc ghe cũng như con người, cần phải có mắt. Ở vùng Bà Đài, mắt ghe chài thường vẽ hình quả trứng, lòng đen to hơn. Người ta quan niệm con mắt tròng đen to để nhìn xa, trông rộng.

Mấy năm gần đây mùa nước nổi thất thường, có năm khô hạn, vì vậy nghề đóng ghe xuồng cũng bị ảnh hưởng. Ông Tốt cho biết hiện nay lượng ghe xuồng bán ra tại Long Hậu giảm khoảng 90% so với năm 2015, lâu lâu mới có người đặt hàng.   
 

Trại đóng ghe xuồng của ông Tốt. (Thanh Niên)

Từ việc thoái trào của nghề đóng ghe xuồng, ông Tốt nảy sinh ý tưởng làm ghe xuồng mô hình thu nhỏ để bán cho khách hàng làm quà lưu niệm, trưng bày tại các khu du lịch.

Nhưng đóng ghe xuồng kiểu mẫu nhỏ cũng rất công phu. Một bộ hơn 20 chiếc phải làm mấy tháng mới xong. Để có sản phẩm hoàn thiện, đẹp mắt, cũng phải qua các công đoạn như đóng ghe xuồng thật rồi chà láng, sơn dầu, phun PU. Có khi phải vẽ thêm mấy chữ chúc tụng như “Thuận buồm xuôi gió”…
Vì vậy, ông Tốt cho biết mỗi chi tiết như be, lườn, cong, bửng đều phải cẩn thận, chăm chút cho đúng với nguyên bản. Từ những chiếc xuồng cui mô hình ban đầu, đến nay ông đã đóng được vài trăm chiếc với nhiều kiểu như: ghe Bà Đài, ghe Cần Đước, ghe Cà Vom, ghe tam bản, ghe ngo Sóc Trăng, xuồng ba lá, xuồng cui Long Xuyên, Cần Thơ, thuyền rồng, phụng, được khách hàng ưa thích, nhiều người Việt từ hải ngoại và du khách ngoại quốc đến xem, đặt mua.
(Thanh Niên)
Viết bình luận đầu tiên
Advertising
Advertising
Bình luận trên Facebook

Bình luận trực tiếp